Tienduizenden vluchtelingen en gevechten om goud en coltan in Congo
Terwijl de hele wereld kijkt naar Gaza, zijn ruim 3.500 kilometer verderop tienduizenden mensen op de vlucht geslagen, doodsbang voor een escalatie van het geweld in de provincie Noord-Kivu, in de Democratische Republiek Congo. De rebellen veroverden gisteren de stad Goma, en gevreesd wordt dat de regering deze zal proberen te heroveren, met het risico dat de buurlanden worden meegesleept in een oorlog waarvoor de burgerbevolking de prijs zal moeten betalen.
"We zetten onze opmars niet stop in Goma, we gaan verder tot in Bukavu, Kisangani en Kinshasa", zo sprak kolonel Viannay Kazarama, de militaire woordvoerder van M23, tot talrijke bewoners van Goma in het stadion van de stad. M23 had de bijeenkomst belegd om de politieagenten en militairen te identificeren die na de vlucht van het Congolese regeringsleger in Goma gebleven waren. Ook de bevolking zakte af naar het stadion.
Maar wie zijn de rebellen van M23 en wat willen ze?
Zeven maanden geleden kwam er in DR Congo een nieuwe rebellengroep in beeld: de M23. De naam verwijst naar een vredesakkoord dat op 23 maart 2009 werd getekend door een andere militiegroep (de CNDP) die Goma dreigde in te nemen, en het Congolese Nationale leger.
Begin dit jaar deserteerden honderden soldaten (waarvan de meeste oud-CNDP-leden waren) uit het leger en vormden deze nieuwe beweging M23. Deze keer stopte de opmars niet bij de buitenwijken van Goma, maar werd er doorgestoten. De rebellen zouden gesteund worden door buurland Rwanda en over zeer geavanceerde wapens beschikken.
Duizenden Congolezen zijn intussen op de vlucht geslagen voor het geweld en de grens over getrokken. Volgens de organisatie Refugee Internation bevinden zich meer dan 450.000 mensen in de buurlanden, en zijn anderhalf miljoen Congolezen in eigen land op drift.
"Hele land veroveren"
Nu Goma is ingenomen (een stad van een miljoen inwoners) en de rebellen op straat patrouilleren, zegt M23 het hele land te willen veroveren. Woordvoerder Vianney Kazarama zegt eerst te willen optrekken naar de stad Bukavu, en van daaruit te willen doorgaan naar Kinshasa, ruim 1.600 kilometer verderop.
De rebellen vinden dat ze niet de rangen en de salarissen hebben gekregen die hen volgens het vredesakkoord waren toegezegd. Daarbij spelen de lokale etnische conflicten in de grensstreek, wat weer samenhangt met de Rwandese wens om meer invloed te krijgen in de grensregio, die rijk is aan mineralen waaronder diamanten, goud en coltan (wat in mobiele telefoons gebruikt wordt).
De spanningen tussen Congo en Rwanda zijn door de rebellie dan ook enorm opgelopen. De Verenigde Naties proberen een escalatie te voorkomen en de Congolese president Joseph Kabila en zijn Rwandese ambtsgenoot Paul Kagame zouden elkaar vandaag ontmoeten, na lange onderhandelingen waar ook Oeganda bij betrokken was. De VN-Veiligheidsraad heeft de inname van Goma veroordeeld.
Mandaat VN-missie herzien
De aanwezige VN-soldaten hebben, tot frustratie van de Franse regering, Goma niet verdedigd. "De missie Monusco bestaat uit 17.000 soldaten, maar was helaas niet in de positie om te voorkomen wat er nu is gebeurd", zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius. "Het mandaat van Monuscu moet worden herzien."
"We zijn geen regeringsleger en zeker geen Congolees leger", zei een hoge VN-official tegen persbureau Reuters. "Het is niet aan ons om positie in te nemen en een aanval tegen te houden. We moeten burgers beschermen."
