Turks ontwerpgrondwet ingediend met meer macht voor Erdogan
In Turkije is vandaag, ongeveer vijf maanden na de mislukte staatsgreep, een ontwerpgrondwet ingediend bij het voorzitterschap van het parlement. In plaats van het huidige parlementair systeem komt een presidentieel systeem, waardoor de bevoegdheden van president Recep Tayyip Erdogan verruimd worden. Dat meldt het regeringsgezinde persbureau Anadolu. Erdogan neemt in dat voorstel de essentiële bevoegdheden van de premier over - zijn post zou verdwijnen en in de plaats komen één of twee vicepresidenten. Het ingediende ontwerp is het resultaat van wekenlange onderhandelingen tussen Erdogans AKP en de nationalistische MHP.
Critici, zoals de linkse en centrumoppositie, vrezen dat met deze grondwet de checks and balances en de democratie uitgehold worden. Zo maakt het ontwerp mogelijk dat de president, nu eigenlijk nog een ceremoniële functie, bij decreet kan regeren en ministers kan aanduiden. De rol van het parlement zou zich beperken tot wetgevend werk - zelfs de begroting zou ze niet meer hoeven goedkeuren. Een "gekwalificeerde meerderheid" zou nodig zijn om de president te overrulen. Vanavond houden AKP en MHP een persconferentie over de precieze inhoud van het ontwerp.
"Begin van een nieuw tijdperk"
"Als God het wil, zal dat het begin zijn van een nieuw tijdperk", zei Erdogan vandaag tijdens een toespraak in Istanboel, nog voor het ontwerp werd ingediend. "Mijn wens is dat deze tekst met succes door het parlement raakt."
Volgens eerste minister Binali Yildirim, die zijn job dus zou verliezen, maken de wijzigingen daarnaast ook mogelijk dat de president lid kan zijn van een politieke partij. Dat zou Erdogan kunnen toelaten om formeel weer aan het hoofd te komen van de AKP, een post die nu nog door Yildirim bekleed wordt.
Frankrijk en VS als voorbeeld
AKP heeft de steun van MHP-parlementsleden nodig om de grondwet, waarschijnlijk begin volgend jaar, gestemd te krijgen. Na de stemming zal het parlement een referendum organiseren over de nieuwe grondwet, waarschijnlijk in maart.
In Turkije geldt, sinds de mislukte staatsgreep, de noodtoestand. De nieuwe grondwet is volgens de AKP nodig om de stabiliteit in het land te garanderen. Erdogan verwees de afgelopen maandag naar Frankrijk en de Verenigde Staten als voorbeeld.
De AKP wil al langer de macht van de president uitbreiden, ten koste van die van de premier. De meerderheid van de AKP in het parlement is niet groot genoeg om de grondwetswijzigingen op eigen kracht door te voeren. De partij denkt nu echter de steun te hebben van de nationalistische MHP.
Een grondwetswijziging moet de steun krijgen van minstens 330 van de 550 leden van het parlement. De AKP bezet 316 zetels en de MHP 39.
Als er voldoende steun is, moet de wijziging worden goedgekeurd in een referendum. De regering mikt er op dit uiterlijk in mei te houden, waarna in 2019 gelijktijdig parlements- en presidentsverkiezingen kunnen plaatshebben, zei vicepremier Nurettin Canikli gisteren.
