VS vechten voortdurend tegen wapens van eigen makelij

De parachute met Amerikaanse wapens die deze week waarschijnlijk bij IS terechtkwam, is symptoom van een groter probleem: dat Amerika telkens weer moet vechten tegen wapens die het ooit zelf heeft geleverd.

Toen strijders van Islamitische Staat afgelopen maand een voorraad Amerikaanse wapens buit maakten op vluchtende Iraakse soldaten, zei een van de rebellenleiders sarcastisch: "We hopen dat de Amerikanen zich aan hun servicecontract houden voor onze helikopters."

Het geldt voor veel van de westerse bombardementen op de stellingen van IS: ze zijn gericht op helikopters, Humvees, pantservoertuigen en luchtafweergeschut die Amerika vaak zelf ooit aan het Iraakse leger heeft verkocht.

Klucht

De hele militaire campagne werd deze week een klucht door de droppings van wapens boven Koerdisch gebied, om Koerdische strijders te helpen in hun verdediging van Kobani, in Noord-Syrië. Woensdag meldde The Wall Street Journal dat de parachutes, die van meer dan 3 kilometer hoogte werden afgegooid, niet allemaal bij de juiste mensen terechtkwamen. Eentje kwam terecht in door IS gecontroleerd gebied - en moest vervolgens dus met bombardementen weer vernietigd worden.

John Kirby, woordvoerder van minister van Defensie Chuck Hagel, zei dinsdag tegen verslaggevers dat dit een uitzondering was: "De grote meerderheid van de pakketten kwam in juiste handen terecht. Feitelijk weten we maar van één pakket waarbij dat niet zo was. We laten het weten zodra we het kunnen bevestigen."

"Dit is het beste leger ter wereld", zegt Natalie Goldring, senior onderzoeker bij de Edmund A. Walsh School of Foreign Service aan de Georgetown University. "Dat zou aan veel hogere standaarden kunnen en moeten voldoen."

Oud verhaal

Volgens Michael Ratner, voorzitter van het European Centre for Constitutional and Human Rights in Berlijn, is het een oud verhaal: Amerikaanse wapens die uiteindelijk bij vijanden van Amerika terechtkomen. Het gebeurde al in Afghanistan, waar Jimmy Carter en zijn nationale veiligheidsadviseur de moedjahedien bewapenden om de Sovjets terug te dringen. "Het is altijd weer ideologie die het wint van gezond verstand, met verschrikkelijke gevolgen vandien, inclusief 11 september en de oorlogen van nu."

Zijn de defensiebedrijven dus de uiteindelijke winnaars? "Ja, zij spelen zeker een rol in het verlangen om steeds weer meer wapens te verkopen, maar ideologie speelt ook mee, en ook een land, de Verenigde Staten, dat nog steeds, zoals Martin Luther King zei, 's werelds grootste beoefenaar van geweld is."

Volgens Defence News in Washington bestond de wapenexport naar Irak vorig jaar onder meer uit 681 Stinger-luchtafweerraketten, 40 mobiele lanceerinstallaties, Sentinelradars, drie Hawk-luchtafweerbatterijen met 216 Hawk-raketten, 50 Stryker-pantservoertuigen, 12 helikopters en honderden miljoenen aan technische en logistieke ondersteuning voor duizenden Amerikaanse voertuigen. Daarbij komen nog contracten voor Hellfire-raketten, M1A1-Abrams-tanks, machinegeweren, scherpschuttersgeweren, granaten en ammunitie, ter waarde van miljarden dollar. Hoe veel hiervan uiteindelijk bij IS terechtkomt, blijft giswerk.

Gratis wapens

Te vaak, zegt Goldring, verkopen of geven de VS wapens aan partijen voor kortetermijndoelstellingen. "Er is hoge nood aan een beleidsevaluatie die meer kijkt naar de langetermijnrisico's." En dat is vooral nodig vanwege de schaal, want het is doordat de VS de grootste wapenexporteur ter wereld zijn dat er zo'n enorm risico is op terugslag - dat wil zeggen dat Amerikaanse soldaten met hun eigen wapens worden bestookt.

Het gebeurde in Libië, waar rebellen werden bewapend die uiteindelijk de Amerikaanse ambassade aanvielen, zegt Ratner. Het gebeurde ook weer in Irak. "Er werden miljarden aan wapens geleverd aan een land dat, door Amerikaans beleid, instabiel was geworden tot op het bot." De VS lieten zichzelf geloven dat het een leger trainde, terwijl het in feite niet meer was dan een kleptocratie, met een sectarische president aan het hoofd, waardoor het geweld alleen maar toenam en de wapens gratis verkrijgbaar waren. "Daardoor zijn IS en andere groepen er nu ruim van voorzien."

Wat betreft het bewapenen van Koerden, dat wordt ook interessant, aldus Ratner. "Zullen die wapens uiteindelijk worden ingezet tegen Turkije, en wat zal de uitkomst daarvan zijn? Alleen wanneer de VS begrijpen dat het antwoord voor de wereldproblemen niet oorlog is, en dat de wereld bewapenen de VS onophoudelijk in oorlog brengt, zullen we een einde zien aan de toenemende instabiliteit in de wereld."