Wie is 'sjeik Nasser', die de aanslagen in Parijs opeiste?
De VS hebben Nasser bin Ali al-Ansi, topman van al-Qaida, gedood in een droneaanval. Dat meldt de Amerikaanse informatiegroep SITE vandaag. In januari publiceerde De Morgen een portret van deze man dat u hieronder kan herlezen.
***
Het was ene sjeik Nasser bin Ali al Ansi, die in een video de aanslagen van het broederpaar Kouachi op de redactie van het satirische weekblad Charlie Hebdo opeiste. Al Ansi, of 'sjeik Nasser', werpt zich almaar meer op als de spreekbuis van AQAP, al-Qaida op het Arabisch Schiereiland, een van de actiefste en gevaarlijkste filialen van al-Qaida. Wie is die man en hoe verdiende hij zijn sporen?
Nee, sjeik Nasser bin Ali al Ansi moet vooralsnog niet bestempeld worden als de leider van AQAP. Dat is voor zover bekend nog altijd Nasir al-Wuhayshi, op wiens hoofd een prijs staat van 10 miljoen dollar (een kleine 8,5 miljoen euro). Maar 'sjeik Nasser' is de jongste jaren wel almaar belangrijker en meer zichtbaar geworden. Noem hem PR-baas van dienst: de woordvoerder en de man die ervoor moet zorgen dat alle jihadististische neuzen in dezelfde richting staan.
Niet dat de 39-jarige sjeik Nasser een softe pennenlikker is. Als jongeling volgt hij in 1993 les aan de dan pas opgerichte Iman-universiteit in de Jemenitische hoofdstad Sanaa. Dat is het radicaliseringsfabriekje van de academicus en politicus Abdul Majid al Zindani, die zowel door de VS als door de Verenigde Naties bestempeld wordt als een terrorist. Hoe extreem het gedachtengoed van al Zindani is? Hij zou onder meer de theologische raadgever geweest zijn van Osama Bin Laden himself, dat zegt wel genoeg.
Op audiëntie bij Osama
Nauwelijks twee jaar later is al Ansi al klaar voor de jihad. In 1995 trekt hij naar Bosnië, waar hij een militaire training krijgt om er mee te strijden tegen de Serviërs. Hij blijft er ongeveer een jaar, waarna hij terugkeert naar Jemen. Hij wil datzelfde jaar nog in Kasjmir gaan vechten, maar de Pakistaanse overheid steekt daar een stokje voor. Hij reist dan maar af naar Afghanistan, waar hij in contact komt met twee Egyptische al-Qaida-bonzen, Abu Hafs al Masri (die bij luchtaanvallen in 2001 het leven liet) en Saif al Adel, nog altijd een van de leidende figuren van de terreurorganisatie. Van daaruit vertrekt hij om mee te gaan strijden tegen de Russen in Tadzjikistan, maar hij moet die tocht staken door een sneeuwstorm.
Even belandt al Ansi weer in Jemen, maar in 1998 mag hij op audiëntie komen bij Osama Bin Laden. Die stuurt hem als 'emir' (commandant) naar Kaboel. Hij krijgt er de meest doorgedreven jihadi-training die er dan voorhanden is en ontmoet er Qasim al-Raymi, die nu een van de militaire leiders is van AQAP.
Propaganda
Bin Laden stuurt sjeik Nasser in 2001 naar de Filippijnen, waar hij de lokale moedjahedien (strijders) de sharia moet inpeperen en zijn militaire kunde moet overbrengen. Hij zal er ook de propagandamachine van al-Qaida, As Sahab, helpen met twee producties.
Wanneer al Ansi na de aanslagen van 11 september 2001 via Jemen probeert terug te keren naar Afghanistan, wordt hij er opgepakt. Wat de beschuldigingen zijn, is niet geheel duidelijk. Na zes maanden komt hij weer vrij. Hij besluit zich wat gedeisd te houden in Jemen en gaat weer studeren aan de Iman-unief (hij zou een diploma in sharia-rechtspraak hebben). Daarnaast probeert hij onder de lokale jeugd zieltjes te winnen en organiseert hij er "speciale trainingen".
Concurrentiestrijd
Wat Nasser bin Ali al Ansi tussen 2002 en 2011 doet, is niet geheel duidelijk. Maar is precies de periode waarin eerst al-Qaida in Jemen (AQY) ontstaat, een groepering die later zal fuseren met het in 2009 opgerichte AQAP. De organisatie wordt onder meer gelinkt aan de mislukte aanslag met een 'onderbroekbom' in 2009, aan het plan om in 2010 twee vrachtvliegtuigen op te blazen met bompakketten, en aan de bloedige zelfmoordaanslag op Jemenitische soldaten in 2012, waarbij 120 mensen om het leven kwamen. In 2013 doodde AQAP ook minstens 56 mensen bij een aanval op het Jemenitische ministerie van Defensie. De jongste jaren wordt AQAP beschouwd als een van de actiefste en gevaarlijkste filialen van al-Qaida, die rapporteren aan Ayman al-Zawahiri, de opvolger van Osama bin Laden.
De opgang van AQAP loopt parallel met die van sjeik Nasser. Sinds de dood van Anwar al-Awlaki, de prediker die de broers Kouachi op het radicale pad zou gebracht hebben, in 2011, duikt al Ansi almaar vaker op in (vaak lange) video's. Als 'woordvoerder' is Nasser bin Ali al Ansi nu een cruciale rol toebedeeld om de jihadistische concurrentiestrijd tussen Islamitische Staat en al-Qaida te sussen en de krachten te bundelen tegen het Westen.
Zo riep hij vorig jaar Syrië- en Irak-strijders op om zich te richten op de Verenigde Staten, die hij "het hoofd van de slang" noemde. Ook in de recentste video klopt al Ansi zich op de borst dat het AQAP was dat de aanslagen van de broers Kouachi in gang heeft gezet. "Wij staan er tegenover de moslimnatie op te verduidelijken dat wij het zijn die het doelwit hebben uitgekozen, de operatie hebben gefinancierd en haar leider hebben gerekruteerd."
