“Ze gaan van deur tot deur”: vluchtelingen getuigen over gruweldaden in Soedan
Na de verschrikkelijke satellietbeelden van El Fasher die eerder deze week de wereld schokten, vertellen overlevenden nu wat er op de grond gebeurde. Volgens onderzoek werden bij de inname van de stad meer dan 2.000 burgers geëxecuteerd. Vluchtelingen die de Soedanese stad konden ontvluchten, beschrijven hoe strijders van de Rapid Support Forces (RSF) huis na huis gingen, bewoners verdreven of executeerden, en vrouwen onderweg verkrachtten of ontvoerden.
Volgens onderzoekers van het Humanitarian Research Lab (HRL) van de Yale-universiteit is er sprake van een “systematisch en opzettelijk proces van etnische zuivering” in El Fasher. Het HRL baseert zich op satellietbeelden waarop te zien is dat burgers die probeerden te vluchten rond de aarden wal die de RSF rond de stad had aangelegd, zijn doodgeschoten.
Op de beelden zijn ook lange rijen mensen zichtbaar die zich richting een ziekenhuis bewegen, gevolgd door donkere clusters op dezelfde plek een dag later, wat volgens HRL “overeenkomt met mensen die in een rij stonden voor executie en daarna op één plaats bijeenliggen”.
De Soedanese moeder Hayat Yaqoub Hussein, die met haar kinderen uit El Fasher kon ontsnappen, vertelde aan de Britse krant ‘The Times’ dat “de weg vol lag met lichamen, sommige lagen er al weken, andere pas minuten”. Vrouwen en kinderen kregen volgens haar het bevel te rennen, en wie stopte, werd geslagen. Hussein kon met haar kinderen ontkomen, maar moest haar tienerzoon achterlaten.
Ze bereikte na dagen stappen het vluchtelingenkamp in Tawila, ongeveer 65 kilometer verderop. Daar komen dagelijks uitgeputte mensen aan. Een hulpverlener van de kinderrechtenorganisatie Plan International, die in het kamp noodhulp verleent, zegt dat sommige vluchtelingen hun familieleden dagenlang op hun rug dragen om de tocht te overleven.
Hongersnood als oorlogswapen
De RSF hield El Fasher achttien maanden in een wurggreep en blokkeerde voedsel, medicijnen en hulp. Volgens de Verenigde Naties (VN) heerst er hongersnood en is de situatie “catastrofaal”.
Uit eerste medische screenings van Plan International in Tawila blijkt dat driekwart van de gevluchte kinderen acuut ondervoed is. Een medewerker van de organisatie zegt dat veel kinderen letterlijk neervallen zodra ze het kamp bereiken, verzwakt, getraumatiseerd en vaak hun familie kwijt. “Overal liggen lichamen. Mensen zijn gewond, vaak door kogels geraakt, en krijgen nergens hulp. De wanhoop is onvoorstelbaar”, aldus de hulpverlener.
UITGELEGD. Dit is er aan de hand in Soedan
Verkrachtingen en moorden onderweg
Vluchtelingen vertelden aan hulpverleners van Plan International dat ze onderweg werden aangevallen, verkracht of ontvoerd. Mensen die geen geld hadden om hun vrijlating af te kopen, verdwenen spoorloos.
Volgens Yale-onderzoekers voeren RSF-strijders zogenoemde “door-to-door clearance operations” uit, huis-tot-huisaanvallen waarbij bewoners worden opgejaagd of geëxecuteerd. De onderzoekers, geciteerd door ‘The Guardian’, stellen dat de intensiteit van het geweld vergelijkbaar is met de eerste 24 uur van de Rwandese genocide.
Spoedzitting VN-veiligheidsraad, maar geen actie
De VN-Veiligheidsraad kwam donderdag in spoedzitting bijeen over de situatie in Soedan. De humanitaire chef van de VN, Tom Fletcher, zei bij ‘The Times’: “Terwijl wij hier zitten, gaat de horror door.” Hij benadrukt dat vrouwen en meisjes worden verkracht, mensen verminkt en vermoord, “volledig ongestraft”.
Ook David Miliband, voorzitter van het International Rescue Committee (IRC) en voormalig Brits minister van Buitenlandse Zaken, waarschuwde in een verklaring dat het feit dat zo weinig mensen veilig Tawila bereiken “voor iedereen alarmerend zou moeten zijn”. “De wereld mag zich niet opnieuw afwenden van Darfoer,” zei hij.
Nood groter dan middelen
In Tawila proberen hulpverleners de groeiende stroom vluchtelingen op te vangen met voedsel, medische zorg en opvang voor kinderen. Maar de noden zijn groter dan de middelen.
Hussein, die nu in het kamp verblijft, zei bij ‘The Times’ dat ze enkel nog veiligheid wil: dat haar kinderen kunnen slapen zonder angst. Terwijl ze haar eerste warme maaltijd in maanden bereidt, zegt ze: “Wat we nodig hebben, is veiligheid, dat onze kinderen veilig zijn.”
Het bloedige conflict in Soedan
Bij het conflict tussen het leger van generaal Abdel Fattah al-Burhane en de paramilitairen van RSF onder leiding van Mohamed Hamdane Daglo vielen de voorbije maanden in Soedan al tienduizenden doden. Miljoenen andere inwoners zijn ontheemd en de Verenigde Naties omschrijven de toestand in het op twee na grootste land van Afrika als “de ergste humanitaire crisis ter wereld”.
De situatie is des te complexer omdat beide strijdende partijen buitenlandse steun krijgen van landen die hun eigen belangen in Soedan nastreven. Volgens rapporten van de Verenigde Naties zouden de RSF onder andere wapens en drones hebben gekregen van de Verenigde Arabische Emiraten, terwijl het leger volgens waarnemers kan rekenen op de steun van Egypte, Saudi-Arabië, Iran en Turkije. Al die landen ontkennen echter hun betrokkenheid.
