"Zijn nieuwe Arabische leiders bereid rechten te respecteren?"
Democratieën instellen die de rechten respecteren: dat is de grote uitdaging in de landen waar de Arabische Lente gewoed heeft, zo staat te lezen in het jaarrapport van Human Rights Watch (HRW). Het 665 bladzijden tellende rapport behandelt belangrijke kwesties in meer dan 90 landen, maar focust in eerste instantie op de problematiek van de Arabische Lente en dan vooral de gevolgen ervan.
De euforie van de Arabische Lente is ondertussen weggeëbd en heeft plaats gemaakt voor een nieuwe uitdaging: in hoeverre zijn de nieuwe leiders bereid rechten te respecteren? "Dát zal bepalen of de opstanden uitmonden in werkelijke democratieën of simpelweg in nieuwe vormen van autoritarisme", luidt het.
HRW ziet in de strijd om de grondwet in Egypte - het meest invloedrijke land in de regio - een bewijs van de moeilijkheden om de mensenrechten te beschermen. "De Egyptische grondwet heeft positieve elementen, zoals een duidelijk verbod op martelingen en arbitraire opsluitingen. Aan de andere kant hebben vage bewoordingen over meningsuiting, religie en familie gevaarlijke implicaties voor vrouwenrechten en de uitvoering van sociale vrijheden die beschermd worden door het internationaal recht." Het lijkt er volgens HRW ook op dat in de grondwet de burgerlijke controle over het militaire apparaat opgegeven werd.
Oorlogsmisdaden
Van de Arabische landen die vorig jaar een nieuwe regering gekregen hebben, illustreert Libië volgens HRW het best de problemen van een zwakke staat, het resultaat van de beslissing van de vermoorde ex-leider Moammar al-Kadhafi om de overheidsinstellingen onderontwikkeld te houden en zo mogelijke uitdagers te ontmoedigen. "Er is een acuut gebrek aan respect voor de rechtsstaat: zo worden grote delen van het land beheerst door milities die onbestraft wreedheden plegen". Ondertussen worden duizenden mensen vastgehouden, hetzij door de overheid, hetzij door andere milities, zonder enig uitzicht op zelfs maar een beschuldiging, laat staan bewijs tegen hen.
In Syrië, waar volgens de laatste schatting van de VN 60.000 mensen gedood werden in de nog steeds aanhoudende gevechten, hebben regeringstroepen misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden begaan, terwijl ook de oppositie niet vrijuit gaat, meldt HRW, dat het heeft over folteringen en massa-executies.
