Denemarken: Tegen 2050 enkel nog groene energie

Er is de afgelopen tijd al veel te doen geweest om de gevaren en problemen van kernenergie, niet in het minst door de (voorlopige?) sluiting van de kerncentrales Doel 3 en Tihange 2. Daarom brengen wij een reeks artikels over het belang van groene stroom voor de toekomst, en welke landen koploper zijn in het groene verhaal.

Denemarken is al jaren het meest ambitieuze land op het vlak van groene energie. Tegen het einde van dit decennium wil het land al een derde van alle energie uit duurzame bronnen halen en tegen 2050 moet alle stroom groen zijn. Het was dan ook geen toeval dat de Deense hoofdstad Kopenhagen in 2009 de belangrijke klimaattop van de Verenigde Naties mocht organiseren. Helaas waren de ambities van de rest van de wereld niet groot genoeg om het Deense voorbeeld te volgen en blijft het broodnodige klimaatplan aanmodderen.

De Denen nemen het initiatief dus in eigen handen en wat het nog bijzonderder maakte, is dat de politieke wereld in Denemarken de groene plannen steunt. Het moet één van de weinige landen zijn waar de regering financiële winst ziet in het dumpen van energie uit fossiele brandstoffen. "Wat we ook doen, de energieprijzen zullen toch stijgen. Mensen in China en in India willen immers ook een auto en zij willen ook kunnen reizen", zegt Lykke Friis, woordvoerster van de Liberale Partij in Denemarken. "Net daarom willen we volledig onafhankelijk worden van fossiele brandstoffen. Dan zijn we ook niet kwetsbaar voor de prijsstijgingen."

Geen kernenergie
De hoge olieprijzen van de jaren 70 werden zwaar gevoeld in de portefeuille van de Deense bevolking en daardoor begon het land een andere koers te varen. Toen was immers nog bijna niemand in staat zichzelf van eigen energie te voorzien. Kernenergie is in Denemarken nooit als een goed alternatief beschouwd. Zowel de politici als de burgers waren felle tegenstanders. Op die manier werd Denemarken het eerste land dat fossiele brandstoffen en kernenergie links liet liggen en op zoek ging naar duurzame bronnen. Vandaag is Denemarken zowat de marktleider in groene energie, vooral windenergie is er hoog ontwikkeld.

Net buiten Kopenhagen staat een grote energiecentrale, die een kwartmiljoen woningen van elektriciteit kan voorzien. Een deel van de energie is afkomstig van enorme windturbines, maar de meerderheid wordt geproduceerd door twee centrales die stro en andere vormen van industrieel afval verbranden. De eigenaar van de centrale is Dong Energy, een bedrijf dat dezelfde ambitie heeft als de Deense overheid en in de toekomst enkel nog energie uit duurzame bronnen wil produceren. "Voor ons dit een zware overgang", zegt vicevoorzitter Thomas Dalsgaard. "We geloven niet dat de toekomst in kolen ligt, maar het is moeilijk: je moet een hele nieuwe manier ontwikkelen om de zaak te leiden."

Windstil
Het is niet alleen een zaak van aanpassen en meer windturbines bouwen. Zo moeten er manieren worden gevonden om groene energie op te slaan voor de dagen waarop de zon niet schijnt en het windstil is. Ingenieurs proberen daarom hitte uit beschikbare elektriciteit te genereren en de energie later te gebruiken. Voorts hopen ze het aantal elektrische auto's in Denemarken te laten toenemen, zodat die energie kan worden opgeslagen in oplaadbare batterijen. Maar er moet nog hard gewerkt worden om al die mogelijkheden tot uitvoering te brengen.

Een andere uitdaging is de distributie. Nu liggen de meeste elektriciteitscentrales in de buurt van steden, maar windturbines worden vaak ver voor de kust geposteerd. Daardoor is een groot netwerk aan kabels nodig om windenergie aan land te brengen en te transporteren naar de consument. Hiervoor zijn de grootste investeringen nodig, maar door de politieke steun kijkt de sector de toekomst met optimisme tegemoet.

Dure overgang
Toch is niet iedereen overtuigd. Bjorn Lomborg is de belangrijkste tegenstander van de groene beweging in zijn land. "Het geeft ons een goed gevoel om windmolens te bouwen, maar we ondermijnen hiermee onze economische groei. Groene energie is veel duurder dan fossiele brandstoffen. We moeten de klimaatverandering aanpakken door van extreem vervuilende kolen over te stappen op minder vervuilend gas."

Hij heeft het over schaliegas. Polen zag er tot voor kort wel heil in, maar moet nu toegeven dat er niet voldoende beschikbaar is om aan alle energievragen te voldoen. Bovendien is er een vervuilend proces nodig om dit gas te bereiken, 'fracking' genaamd. Onder grote druk worden water, zand en chemicaliën in gesteente gespoten tot het breekt. Het water moet nadien als zwaar chemisch afval worden verwerkt, maar er blijft ook een hoeveelheid in het gesteente achter. Volgens de Deense overheid leveren deze boringen geen winst op ten opzichte van fossiele brandstoffen. "We streven naar een stabiele, propere en goedkope energievoorraad", zegt Martin Lidegaard, de Deense energieminister.

Hij geeft toe dat hij niet kan voorspellen hoeveel de overgang naar groene energie Denemarken zal kosten, maar hij gelooft wel dat het financieel de beste oplossing is, en niet alleen voor Denemarken. "Ik ben er niet enkel honderd procent zeker van dat andere landen het ook kunnen doen, ze zullen het effectief doen omdat de markten zich zo zullen ontwikkelen. Iedereen zal naar eigen oplossingen moeten zoeken, maar zal het ook gebeuren? Zeker en vast!" Zowat het hele parlement steunt dat gedachtegoed. Maar na de goedkeuring door de politieke kopstukken van Denemarken begint de echte uitdaging: hun ambitieuze doelstellingen omzetten in realiteit.