Léonard: "Ik ben te oud om paus te worden"

"Tijdens de bisschoppensynode in oktober vorig jaar hebben we allemaal gemerkt dat paus Benedictus XVI zwakker was geworden. Hij liep nogal traag en steunend op een stok. Maar toch kwam de aankondiging dat hij zal aftreden als een verrassing". Dat heeft aartsbisschop André-Joseph Léonard vanmiddag gezegd in een reactie op het ontslag van de paus. Léonard benadrukte evenwel dat hij niet de ambitie heeft om Benedictus XVI op te volgen. "Ik ben te oud om paus te worden en heb te weinig internationale ervaring".

Paus Benedictus XVI maakte eerder vandaag bekend dat hij op 28 februari een stap opzij zet, omwille van zijn ouderdom. In maart zullen zowat 120 stemgerechtigde kardinalen (zij die jonger zijn dan 80 jaar nvdr.) zich verenigen op een conclaaf om over een opvolger te beslissen. Voor België is kardinaal Godfried Danneels, die in juni 80 wordt, de enige die mee in conclaaf mag.

Léonard, aartsbisschop van Mechelen-Brussel, heeft de 'adellijke' titel van kardinaal nog niet, waardoor hij niet kan meestemmen over een nieuwe paus. Of hij daar enige 'spijt' over heeft, verklaarde hij vandaag op een persconferentie laconiek: "Spijt? Neen, ik heb nooit spijt van iets". Dat de paus Léonard nog niet tot kardinaal benoemde, heeft te maken met een soort gewoonterecht binnen de kerk om maar één stemgerechtigde kardinaal per kerkprovincie aan te duiden. België en Nederland zijn bijvoorbeeld elk één aparte kerkprovincie.

Op de vraag of het pausdom tot zijn ambities hoort, antwoordde Léonard: "Ik ben te oud om paus te worden en ik heb te weinig internationale ervaring".

"Geen 'pantserkardinaal'"
De aartsbisschop, die omwille van zijn conservatieve karakter ook wel de 'Belgische Ratzinger' wordt genoemd, loofde Joseph Ratzinger als "een van de meest schitterende pausen op het intellectuele en theologische vlak van de laatste decennia". Bovendien apprecieerde Léonard, die Ratzinger meermaals persoonlijk kon ontmoeten, zijn "milde en nederige hart". "Hij trad altijd discreet en bescheiden op", klonk het, en was "zeker geen 'pantserkardinaal'".

Tot Benedictus' grootste verdiensten rekent Léonard diens drie encyclieken en de drie delen tellende Jezusbiografie, "waar ik veel inspiratie in vond". Volgens de Belgische aartsbisschop slaagde Benedictus er ook meer dan zijn voorganger Johannes Paulus II in om toenadering te zoeken tot de oecumenische gemeenschap. Léonard ziet het dan ook als een van de taken van de opvolger om blijvende aandacht te besteden aan "de eenheid van alle christenen".

Controversiële uitspraken
Over de controversiële uitspraken van Benedictus XVI - zo noemde hij bijvoorbeeld het homohuwelijk slecht voor de wereldvrede en een bedreiging voor de mensheid - oordeelt Léonard dat "alles wat hij gezegd heeft, altijd heel verstandig was". Volgens de aartsbisschop waren Benedictus' reflecties nooit beledigend, maar zijn ze dat soms geworden doordat ze uit hun (intellectuele of academische) context werden gerukt.

^{_{(Lees verder onder de video)}}

Benedictus' keuze voor abdicatie is volgens Léonard "een mooie keuze", in lijn met diens stijl. "Hij was iemand zonder pretentie. Hij was degene die er meerdere keren op aangedrongen heeft dat er geen 'esprit de carrière' zou heersen binnen de kerk", aldus Léonard, die vermoedt dat Joseph Ratzinger zich in de toekomst "zeer discreet" zal opstellen. Op de vraag of de aftredende paus nog enige invloed zal uitoefenen bij de keuze voor zijn opvolger (Benedictus XVI zal niet deelnemen aan het conclaaf om de nieuwe paus te verkiezen nvdr.), antwoordde Léonard dat "door het feit dat hij deel is van de kerkelijke geschiedenis, er onrechtstreeks wel een invloed zal zijn".

Eigenschappen nieuwe paus
De nieuwe paus moet volgens Léonard over leiderscapaciteiten en de nodige internationale ervaring beschikken, moet in staat zijn "contact met de mensen" te leggen, moet openstaan voor de oecumenische gemeenschap, een interreligieuze dialoog onderhouden en moet in goede gezondheid verkeren. 'Kardinaal' zijn is overigens geen absolute voorwaarde om tot paus verkozen te worden, maar de geschiedenis leert dat dat haast altijd het geval is.

De aartsbisschop herinnerde er voorts aan dat iedereen zich ervan bewust was dat Benedictus XVI mogelijk kon aftreden. "Temeer omdat Benedictus ooit in een interview zelf had verklaard dat hij zou aftreden, mocht de tijd komen dat hij de krachten niet meer bezit om zijn ambt uit te oefenen."