Commissie: "Arco moet staatssteun terugbetalen"

De garantieregeling voor aandeelhouders van financiële coöperaties die de Belgische overheid heeft uitgewerkt en waar Arco gebruik van heeft gemaakt, gaat in tegen de Europese staatssteunregels. Dat heeft de Europese Commissie beslist. Het voordeel dat Arco dankzij de regeling ontvangen heeft, moet nu aan de staat terugbetaald worden. Over welk bedrag het gaat is nog onduidelijk. Uittredend minister van Financiën, Koen Geens, wil naar het Europees Hof stappen tegen de beslissing.

Het was de regering Leterme II die in oktober 2011 in lopende zaken de waarborgregeling uitwerkte. Ze gold voor het kapitaal van coöperatieve vennoten met een maximum van 100.000 euro. Arco, de financiële poot van de christelijke werknemersorganisatie ACW (nu beweging.net) en de groepsnaam voor de coöperatieve vennootschappen Arcopar, Arcoplus en Arcofin, is de enige die van de garantieregeling gebruik maakte. In november 2011 werd de regeling bij de Commissie aangemeld, in april 2012 startte die haar onderzoek naar de zaak.

De opgezette regeling is "onverenigbaar met de EU-staatssteunregels", luidt vandaag haar besluit. Het onderzoek van de Commissie bracht aan het licht dat financiële coöperaties die van de overheidsgarantie genieten voor beleggers aantrekkelijker worden dan hun concurrenten die zonder die garantie moeten werken. "Daarmee verleent deze regeling een selectief voordeel aan de begunstigden ervan en vormt zij dus staatssteun."

Eigen vermogen
Dan rest de vraag of de staatssteun toegelaten is of niet. Zo'n maatregel kan toegelaten worden als er sprake is van een "doelstelling van gemeenschappelijk belang". De Belgische overheid voerde dan ook aan dat de individuele aandeelhouders van financiële coöperaties zoals Arco zich in een situatie bevinden die vergelijkbaar is met depositohouders van een bank. Naar dat argument heeft de Commissie echter geen oren. "Bijdragen in het kapitaal van vennootschappen met beperkte of onbeperkte aansprakelijkheid, zoals financiële coöperaties, gebeuren in de vorm van eigen vermogens en dragen ook het risico dat aan eigen vermogen verbonden is." Het besluit van de Commissie is duidelijk: "Er zijn dus geen gronden om de maatregel als verenigbaar met de EU-staatssteunregels te beschouwen".

Ook het feit dat België de maatregel uitvoerde nog vóór hij aan de Commissie ter goedkeuring voorgelegd werd, wat lidstaten nochtans verplicht zijn, kan bij bevoegd commissaris voor Mededinging Joaquin Almunia niet door de beugel. Daarom moet Arco aan de Belgische staat het voordeel terugbetalen dat ze heeft ontvangen.

Arco was met ongeveer 15 procent van de aandelen de grootste aandeelhouder van Dexia en moest als gevolg van het omvallen van de bank in vereffening gaan. Die beslissing viel in december 2011. De coöperatie heeft meer dan 800.000 vennoten, van wie 99 procent particulieren. Hun kapitaal was als volgt verdeeld: 1,3 miljard euro in Arcopar, 46 miljoen in Arcoplus en 140 miljoen Arcofin.

In een reactie heeft minister van Financiën Koen Geens laten weten dat hij naar het Europees Hof wil stappen tegen de beslissing, weliswaar op voorwaarde dat een grondige analyse van het besluit hem hetzelfde doet concluderen als een eerste lezing vandaag.

Reactie minister Geens
De beslissing zet een stevige streep door de bestaande Arco-regeling. De waarborg is volgens de Commissie niet verenigbaar met de Europese markt, bevestigt Geens. "Daarnaast bevat de beslissing op het eerste gezicht een verbod van toekomstige uitbetaling onder de garantieregeling."

Blijkt die eerste lezing ook nadat hij de beslissing "de eerstkomende dagen meer in detail" bestudeerd heeft, dan zal Geens een beroep tot vernietiging instellen voor het Gerecht in Luxemburg.

"Minstens tegen het luik van de beslissing dat het uitbetalingsverbod zou bevatten" wil Geens dus naar de rechter stappen. België blijft immers van oordeel dat de Commissie zich enkel kan uitspreken over staatssteun ten gunste van ondernemingen, dus met name de financiële Arco-vennootschappen.

Regeringsonderhandelingen
Een verbod voor de vergoeding van de coöperanten-natuurlijke personen kan volgens ons land niet. "Des te meer omdat een dergelijke betalingsstop aan individuele spaarders niet kan bijdragen om de initiële concurrentieverstoring ten voordele van de Arco-vennootschappen ongedaan te maken", aldus de minister. "De staat zal zich bijgevolg niet neerleggen bij een eventueel uitbetalingsverbod aan de coöperanten."

Geens herhaalt tot slot dat een sluitende juridische oplossing "hoog op de agenda moet staan van de regeringsonderhandelingen".