Europa eist dat België 700 miljoen euro terugvordert van multinationals

De Belgische belastingregeling voor overwinst is onwettig. Dat heeft de Europese Commissie geoordeeld. De Commissie eist dat de Belgische overheid zo'n 700 miljoen euro terugvordert van 35 multinationals. Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) waarschuwt dat het terugvorderen van 700 miljoen euro bij de betrokken bedrijven, grote gevolgen voor die ondernemingen kan hebben.

Sinds 2005 kunnen sommige bedrijven middels een fiscale ruling vrijgesteld worden van belasting op dat deel van hun winst dat voortvloeit uit het feit dat ze deel uitmaken van een multinational. Het gaat dan schaalvoordelen, synergieën, klanten- en leveranciersnetwerken,... In de praktijk kwam het er volgens de Commissie op neer dat de betrokken bedrijven geen belasting betaalden op 50 tot 90 procent van hun effectieve winst.

Het systeem vormt volgens de Commissie een ernstige verstoring van de concurrentie. "België heeft een selecte groep multinationals aanzienlijke belastingvoordelen verleend die in strijd zijn met de Europese regels inzake staatssteun. Dit verstoort de concurrentie omdat kleinere concurrenten die geen multinational zijn niet dezelfde voorwaarden krijgen", zo lichtte eurocommissaris voor Concurrentie Margrethe Vestager haar beslissing toe.

Staatsteun

Vestager had in februari 2015 een diepgaand onderzoek naar de fiscale regeling gelanceerd. Daaruit blijkt dat het systeem in strijd is met de Europese regels over staatssteun. De regeling wijkt volgens de Commissie immers af van de normale praktijk onder de Belgische wetgeving inzake vennootschapsbelasting en van het zogenaamde zakelijkheidsbeginsel.

Volgens door België aangeleverde informatie profiteerden minstens 35 multinationals. Bedrijfsnamen gaf de Commissie niet omdat ze geen individuele rulings onderzocht. "Het is aan de Belgische autoriteiten om te bevestigen welke bedrijven van het systeem genoten en de terugvordering uit te voeren", aldus de Deense eurocommissaris. Bij bevestiging is het wel mogelijk dat de namen opduiken in de latere openbare versie van de beslissing.

"Only in Belgium"

Duidelijk is dat het voornamelijk om Europese multinationals gaat, uit een brede waaier van sectoren die goederen produceren. De Commissie raamt dat de Belgische fiscus over de hele periode van het bestaan van het systeem ongeveer 700 miljoen euro aan onbetaalde belastingen moet terugvorderen en daarvan zou 500 miljoen euro opgehoest moeten worden door Europese bedrijven.

Vestager beklemtoonde dat Europese landen tal van wettelijke mogelijkheden hebben om investeringen te subsidiëren, "maar als een land bepaalde multinationals onwettige belastingvoordelen toekent, waardoor zij belastingen kunnen vermijden op het grootste deel van hun feitelijke winst, berokkent dit grote schade aan de eerlijke concurrentie in de Europese Unie. Aan het einde van de rit draait de Europese burger daarvoor op".

Volgens Vestager is niet enkel de "preferentiële, selectieve subsidie" voor multinationals onwettig, maar druist het systeem ook in tegen het zogenaamde zakelijkheidsbeginsel. Zelfs als overwinst bestaat, moet die nog verdeeld worden onder de geboekte winsten van de verschillende onderdelen van de multinational. Ze hecht dan ook geen geloof aan de Belgische claim dat hiermee dubbele belasting wordt vermeden. "De afgetrokken winsten worden nergens anders belast (...) In plaats van het vermijden van dubbele belastingen, geeft dit systeem een carte blanche voor dubbele niet-belasting."

Sinds de start van het Europese onderzoek werden er geen rulings meer toegekend in het kader van het systeem, dat destijds werd aangeprezen met de slogan "Only in Belgium". Vestager hoopt ook dat er geen nieuw systeem meer wordt uitgedokterd. "Het zou beter zijn dat er geen nieuw schema komt en dat multinationals belast worden zoals de andere bedrijven en de Belgen hun normale belastingwetten ook gebruiken voor deze bedrijven".

De Commissie heeft al enkele jaren het vizier gericht op fiscale rulings tussen overheden en bedrijven. In oktober vorig jaar veroordeelde ze ook al rulings van Luxemburg en Nederland met respectievelijk Fiat en Starbucks. Er lopen ook nog onderzoeken naar rulings van Apple in Ierland en Amazon en McDonalds in Luxemburg. Inmiddels zijn de lidstaten van de Europese Unie het ook eens geraakt om informatie over rulings voortaan automatisch uit te wisselen.

"Enorme gevolgen"

De Commissie eist dat België 700 miljoen euro terugvordert bij de bedrijven. Minister van Financiën Johan Van Overtveldt maakte al duidelijk dat hij daar weinig voor voelt. "De gevolgen voor de betrokken bedrijven zouden groot zijn, en de terugvordering bijzonder complex. Ik zal dan ook alles doen wat ik kan om ze te vermijden", zei de minister vorige maand in De Standaard.

Welk standpunt de Belgische regering zal innemen, hangt af van de verdere onderhandelingen met de Europese Commissie. "Op dit moment sluiten we geen enkele optie uit. Dat geldt ook voor het eventueel instellen van een beroep tegen de beslissing."

Van Overtveldt merkt nog op dat de excess profit rulings meer dan tien jaar geleden het levenslicht zagen. "In dat opzicht is het trouwens merkwaardig dat bepaalde partijen, die het systeem zelf mee op poten hebben gezet, die rulings vandaag als 'fiscaal onrechtvaardig' bestempelen en moord en brand schreeuwen", luidt het. "Dat is hypocriet en getuigt van weinig verantwoordelijkheidszin".

Ervoor pleiten om dat geld in te zetten om de begroting op orde te helpen, noemt Van Overtveldt "onwezenlijk". "Eventuele terugvorderingen zullen de begroting niet helpen, omdat het een eenmalige operatie zou zijn. Deze regering moet in de eerste plaats voor structurele oplossingen gaan, en niet voor kunst- en vliegwerk zoals in het verleden".

"Contractbreuk"

Voka hamert op het belang van stabiliteit nu de Europese Commissie geoordeeld heeft dat de zogenaamde excess profit rulings die de fiscus sloot met 35 multinationals, onwettig zijn. Hierop terugkomen is niet bevorderlijk voor de rechtszekerheid van de bedrijven en hun investeringen. "Ze hebben zich in het verleden te goeder trouw ingeschreven in de huidige regelgeving. Zij moeten kunnen rekenen op stabiliteit", aldus de gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse ondernemersorganisatie, Hans Maertens.

De fiscale afspraken in kwestie werden op legale manier afgesloten, klinkt het ook. "Dit lijkt bijna op contactbreuk", zegt Maertens daarom. De bedrijven in kwestie hebben er ook hun investeringsplannen op afgestemd. "Hierop terugkomen brengt onze economie schade toe. We roepen dan ook de federale regering op om de belangen van de Belgische economie te verdedigen tegenover de Europese Commissie."

Voka vaagt op de lange termijn een tranparanter en concurrentieel fiscaal kader.

"Wake-upcall"

Sp.a en Groen eisen van Van Overtveldt dat hij het belastingvoordeel terugvordert. "Dit is een wake-upcall voor fiscale rechtvaardigheid", zegt Kamerlid Kristof Calvo. "Werknemers en kmo's betalen te veel, multinationals te weinig. In tijden van besparingen zijn ontransparante en onterechte belastingvoordelen niet goed te praten."

De groenen wijzen erop dat de veroordeelde rulings multinationals een onterecht voordeel geven, andere landen van belastinginkomsten beroven en democratisch niet legitiem zijn. "Deze geheime afspraken met de belastingdienst kunnen door niemand gecontroleerd worden. In tijden van besparingen zijn dergelijke oneerlijke afspraken absoluut een schande", aldus Calvo.

"Zeker op het moment dat zijn partijvoorzitter Bart De Wever wil beparen in de sociale zekerheid", vindt sp.a-Kamerlid Dirk Van der Maelen dat "de belastingen die de betrokken bedrijven verschuldigd waren, in de staatskas moeten komen".

AB Inbev ontgoocheld

Bierbrouwer AB InBev reageert teleurgesteld op de beslissing van de Europese Commissie. De fiscale rulings die het Belgisch-Braziliaanse bedrijf sloot, zijn in overeenstemming met de Europese jurisprudentie rond staatssteun, zo klinkt het.