Al miljoen Portugezen land ontvlucht voor crisis

De laatste veertien jaar zochten een miljoen Portugezen betere oorden op. Sinds de zware recessie in 2011 inzette, trekken vooral hoogopgeleiden massaal weg.

Volgens de Portugese regering trokken in 2011 120.000 mensen weg uit Portugal, en vorig jaar nog iets meer. Sinds 1998, toen de Portugese economie de eerste tekenen van krimp vertoonde en de emigratie weer op gang kwam, hebben al een miljoen Portugezen hun land verlaten - cijfers die niet meer genoteerd zijn sinds de massale emigratie van de jaren zestig.

Vooral jongeren met een universiteitsdiploma op zak zoeken hun geluk elders. In geen ander Europees land is de exodus van hoopopgeleiden zo groot.

Zware recessie
In 2011 kwam Portugal in een zware recessie terecht, toen het Internationaal Monetair Fonds, de EU en de Europese Centrale Bank het land zware besparingen oplegden in ruil voor miljardensteun. Officieel steeg de werkloosheid tot 16,9 procent, maar volgens de vakbonden bedraagt het werkelijke percentage 24 procent.

De openbare schuld is opgelopen tot 129 procent van het bruto binnenlands product. Vorig jaar zijn 6150 bedrijven failliet gegaan of 17 per dag, een stijging met 750 procent in vergelijking met tien jaar geleden.

Door de massale exodus voorspellen analisten bijkomende problemen: een tekort aan hoogopgeleid personeel, een snelle vergrijzing van de bevolking, en daardoor een bedreiging van het socialezekerheidsstelsel.

Ongelijkheid neemt toe
Politicoloog en migratiedeskundige Bruno Mesquita wijst de regering met de vinger. De rijke bovenlaag wordt gespaard, en de ongelijkheid neemt toe, zegt hij. Voor jongeren "is emigreren het enige perspectief om nog een fatsoenlijk leven te leiden."

Ana Lobato Castanheira heeft een diploma hedendaagse geschiedenis en begon nu ook een postgraduaat cultuurmanagement. Ze werkt ondertussen maar sinds ze te horen kreeg dat haar contract in april 2013 niet zou worden verlengd, begon ze aan emigreren te denken.  "Hier zijn de banen steeds schaarser en precairder, vooral in de culturele sector."

Ze overweegt haar postgraduaat vanaf deze zomer in Rio de Janeiro voort te zetten via een uitwisselingsprogramma. "Daar hebben ze hoogopgeleide mensen nodig in tal van sectoren. Door de Olympische Spelen van 2016 en het wereldkampioenschap voetbal in 2014 zijn er heel wat mogelijkheden om te werken."

Best opgeleide generatie
Portugal zit nu in "de paradoxale situatie dat het de best opgeleide generatie heeft waar tegelijk het minst gebruik van wordt gemaakt", zegt het socialistische parlementslid Ana Catarina Mendes. Na het herstel van de democratie in 1974 kreeg iedereen toegang tot het onderwijs. "Daardoor ontstond een hoogopgeleide generatie, die Portugal nu verkwanselt."

Mendes stelt dat de regering van Pedro Passos Coelho "de investeringen in de economie heeft teruggeschroefd en zo de werkloosheid heeft doen toenemen."