Overal roze: speelgoed was nog nooit zo stereotiep als nu

In vergelijking met de jaren 70 is er op het gebied van speelgoed heel wat veranderd. Niet alleen qua technische vernieuwingen, maar ook op het gebied van kleur. Want hoewel speelgoed vroeger in neutrale kleuren kwam, om zowel jongens en meisjes te bekoren, is dat vandaag niet meer het geval. De producenten kiezen voor stereotiepe kleuren: roze voor meisjes, blauw voor jongens. En dat is volgens velen geen goeie evolutie, omdat het de ontwikkeling van de kinderen beperkt.

De kleurenkwestie werd in Groot-Brittannië onder de aandacht gebracht door campagnegroep 'Let Toys Be Toys', die ijvert voor neutraalgekleurd speelgoed. Zij vergeleken een catalogus met speelgoedwagens uit 1976 met een van vandaag. Opvallend: vroeger waren de buggy's, huisjes en speelgoedkeukentjes wit, rood en blauw. Vandaag is bijna alles roze.

Stereotypes
Ook qua soort speelgoed is er een duidelijk onderscheid. Het speelgoed van de meisjes is huishoudelijk, terwijl jongens aangemoedigd worden om te spelen met wetenschapsetjes, auto's en actiehelden. En daar moet verandering in komen, vinden de leden van 'Let Toys Be Toys'. Zij roepen retailers op om niet langer een onderscheid te maken tussen speelgoed voor jongens en voor meisjes. "Veel ouders maken zich zorgen om het speelgoed, dat verouderde, onlogische en seksistische stereotypes promoot", klinkt het bij de 44-jarige Tricia Lowther, een van de oprichters.

Zo'n 6.000 Britten hebben ondertussen al de petitie van 'Let Toys Be Toys' ondertekend. "Speelgoed is er voor het plezier, om van te leren, om de verbeelding te laten werken en om creatief gestimuleerd te worden. Kinderen moeten dan ook kunnen spelen met de dingen waar ze zelf het meest in geïnteresseerd zijn", aldus de campagnevoerders.

Analyse
Bovendien is het niet alleen een indruk van de beweging, want er is ook wetenschappelijk bewijs uit het doctoraatsonderzoek van Elizabeth Sweet van de University of California. "De laatste 50 jaar hebben we veel bereikt op vlak van gelijkheid tussen man en vrouw, maar de wereld van het speelgoed lijkt meer op 1952 dan op 2012", schreef zij vorig jaar in de 'New York Times'.

Bij haar analyse van de speelgoedcatalogussen van de 20ste eeuw, stelde Sweet vast dat er in 1975 maar weinig speelgoed expliciet voor jongens of meisjes was. Bijna 70 procent toonde zelfs helemaal geen sekseverwijzingen. "Het was zelfs zo dat er in de reclames vaak meisjes te zien waren met blokken of vliegtuigjes, terwijl de jongens aan de slag waren in de keuken."

"Maar vanaf 1995 is de markt daarmee opgehouden en werd het zelfs extremer dan ervoor. Een stuk speelgoed vinden dat niet expliciet of impliciet (bijvoorbeeld door de kleur) bij jongens of meisjes hoort, is de dag van vandaag enorm moeilijk", aldus Sweet.

Schade
En die tendens zou niet zonder gevolgen zijn. Stereotypevorming op vroege leeftijd kan nefast zijn voor de ontwikkeling van de kinderen. "Terwijl jongens aangemoedigd worden om actief en avontuurlijk te zijn, legt speelgoed voor meisjes vaak de nadruk op het uiterlijk."

Denk maar aan het voorbeeld van Disney, dat Merida uit 'Brave' sexyer maakte, met grotere ogen, een smallere taille en kroesvrij haar. Dat leidde tot heel wat protest van de ouders, maar een nieuwe trend is het niet. De vrouwelijke hoofdpersonages zien er steeds slanker uit, hebben langere benen en dragen meer make-up.

Maar ook jongens lijden onder de genderverdeling van speelgoed. Ook zij kunnen niet spelen met wat ze willen. "Er is een homofobe cultuur, waarbij jongens uitgelachen worden als ze naar de 'roze zone' overgaan en spelen met bijvoorbeeld poppen", ontdekte Sweet.

'Let Toys Be Toys' roept dan ook op om speelgoed op de markt te brengen dat neutraal is, zodat kinderen de vrijheid hebben om zelf te kiezen. Terecht? Of overdreven? Laat van je horen in de reacties.