Wat als... je jaloers bent op haar baby?
"Je bent onvruchtbaar", staat bovenaan het lijstje met zinnen die je liever niet te horen krijgt. Het betekent slopende vruchtbaarheidsbehandelingen of adoptie-aanvragen, prangende en ongeduldige vragen van familie en vrienden ('waar blijven de kindjes?'), emotionele rollercoasters en een relatie die zwaar onder druk komt te staan. Maar het haalt ook een lelijk kantje in vrouwen (en mannen) naar boven: jaloezie en afgunst ten opzichte van iedereen die wel kinderen heeft, en jij niet.
"Ik dacht altijd dat ik een kalme, rationele, vriendelijke vrouw was. Maar toen ik begin de 30 was, ervoer ik emoties van bitterheid, spijt en pure gemeenheid ten opzichte van vriendinnen en mijn schoonzus. Ik was zo boos, zo jaloers, zo hatelijk... omdat zij een baby hadden en ik niet", getuigt schrijfster Karen Veness, nu 45.
Karen wilde altijd al een gezin, maar zwanger worden was moeilijk. Een van haar eileiders raakte beschadigd bij een blindedarmontsteking, en terwijl ze worstelde met vruchtbaarheidsbehandelingen bleek iedereen 'zomaar' zwanger te worden. Terwijl Karen IVF opstartte, kondigde haar schoonzus stralend haar zwangerschap aan.
"Van toen af aan heb ik elke zwangere vrouw bewust gemeden. Ik kon er niet naar luisteren, ik kon het niet aan. Zij hadden alles wat ik wilde, en zelfs gewoon een zwangere vrouw zien op straat zorgde ervoor dat ik in elkaar stortte."
Pijnlijk & schuldig
Begeleiders van koppels die een vruchtbaarheidsbehandeling ondergaan erkennen dat deze gevoelens vaak de kop opsteken. Een probleem dat in de hand wordt gewerkt, door het uitstellen van de kinderwens voor scholing, carrière en reizen. Sommige mensen zullen nooit kinderen krijgen, ook al hadden ze niet liever gewild.
"Wie onvruchtbaar wordt verklaard, ziet plots overal zwangere buiken en kinderwagens opduiken. Je wil blij zijn voor je vrienden en familie, maar tegelijk is de confrontatie te pijnlijk", legt therapeute Diane Arnold uit. Soms is er afgunst, soms is er haat en daar komt ook nog eens een schuldgevoel bovenop.
"Je voelt je een vreselijk mens. Je begrijpt niet hoe je zo gemeen kan zijn ten opzichte van iemand met een baby, maar die gevoelens zijn er toch", bekent Kate. "Toen een collega haar zwangerschap aankondigde met de woorden: 'Hij moet nog maar naar me kijken en ik ben zwanger', kon ik haar wel wurgen."
Gevoelens die (bij haar) verdwenen als sneeuw voor de zon toen bleek dat het bij de eerste IVF-poging raak was. "Alsof iemand een knopje had aangezet. Op een nacht ging ik van depressief naar gelukkig en lachte ik naar alle zwangere vrouwen en baby's."
Een koekje van eigen deeg
Maar niet lang erna kreeg Karen een koekje van eigen deeg: snel na haar eerste dochter, werd ze op natuurlijke wijze zwanger van een tweede. Net op het moment dat een vriendin IVF had opgestart. "Ze was in shock, ze kon me zelfs niet gelukwensen."
Vriendschappen
Soms gaan vriendschappen kapot aan de strijd om een baby. Omdat een goede vriendin zwanger is, op het moment jij daar niet mee kan omgaan (of omgekeerd). Omdat haar vruchtbaarheidsbehandeling wel aanslaat, en die van jou niet. Omdat ze 'gezegend' is met nog een (derde/vierde) baby, 'niet gepland maar wel gewenst' en jij nog niet eens aan eentje raakt.
Je trekt je terug uit de vriendschap: je belt niet terug, stuurt geen sms'en, gaat niet naar de film. Een gelukwens op Facebook kan er soms nog net af, en soms helemaal niet.
Zelfs als het dan lukt om een kind te hebben, gaat die pijn niet meteen weer weg en is de relatie niet meteen hersteld. Becki getuigt: "Ik wist altijd dat we weer die hele strijd gingen moeten leveren om een tweede kind, en dat maakt me boos en gefrustreerd. Bij hen gaat het zo gemakkelijk en wij hebben het zo moeilijk."
Andere kant: ook schuldig
Maar wie wel gemakkelijk(er) zwanger raakt, heeft het ook niet gemakkelijk. 86 procent van de vrouwen voelt zich schuldig een zwangerschap aan te kondigen als ze weten dat hun collega, (schoon)zus of vriendin problemen heeft. Bovendien is het niet leuk om niet blij te Bovendien is het niet leuk om niet blij te 'mogen' zijn met je eigen nieuws, alleen omdat het bij iemand anders moeilijker verloopt.
"Ze is onmogelijk"
Sommige kinderloze vrouwen maken het onmogelijk voor hun vriendinnen-met-kinderen om hen te blijven steunen. "Ze nodigt ons uit voor een barbecue en vraagt om de kinderen niet mee te brengen of probeert 'vrouwenweekendjes' te organiseren. Dat is moeilijk voor ons, want we hebben allemaal kinderen. Het is voor iedereen op eieren lopen, en dat verbetert de zaak niet", legt een vrouw uit die liever anoniem wil blijven.
"Ze snijdt mijn kinderen weg uit mijn leven, ze negeert gewoon dat ze er een deel van zijn. Ik ben boos op haar over hoe ze met haar onvruchtbaarheid omgaat, en hoe moeilijk ze het maakt voor ons om vrienden te zijn. Soms denk ik: ik laat de vriendschap vallen, maar wat voor een vriendin zou ik dan zijn? Dus stel ik lunch voor door de week, zodat de kinderen niet bij mij zijn."
De gouden raad
Therapeuten raden aan om met vriendinnen te praten over de onvruchtbaarheid, de strijd om de zwangerschap en de gevoelens daarrond. Al is dat soms gemakkelijker gezegd dan gedaan, want hoe beken je aan een beste vriendin dat je haar niet meer verdraagt omdat ze zwanger is of kinderen heeft?
"Gun jezelf ook iets: jaloezie op vrouwen die wel zwanger zijn, maakt je niet slecht maar menselijk." (edp)
