Zwanger slechts maanden na de bevalling: kan dat zomaar?
Wat hebben Lily Allen, Jessica Simpson, Tori Spelling en Peaches Geldof gemeenschappelijk? Ze werden allevier binnen luttele maanden na de bevalling weer zwanger. Per ongeluk, maar met verstrekkende gevolgen.
1) Hoe snel terug vruchtbaar?
Je lichaam heeft net 9 maanden een ander leven gevoed en doen groeien, het kan toch niet dat het vlak na de geboorte alweer klaar is voor een nieuwe zwangerschap? Toch wel.
Hoewel het klopt dat je lichaam moet herstellen van de zwangerschap. Het moet ontzwangeren, je baarmoeder moet terug krimpen en gemiddeld duurt het 6 weken voor prenatale activiteiten als sporten en meestal ook seks kunnen hervat worden. Zeker na een keizersnede, toch een chirurgische ingreep, kan het herstel lang duren.
Maar de biologie staat voor niets: twee tot vier weken na de bevalling is ovulatie alweer mogelijk, en staat in theorie niets een volgende zwangerschap in de weg. Wie onbeschermde seks heeft, loopt dus risico opnieuw zwanger te worden, zeker als je geen borstvoeding geeft. Eerlijk is eerlijk: meestal duurt het enkele maanden voor je weer vruchtbaar bent, maar dat geldt dus niet voor iedereen.
Niet ideaal
Het is niet omdat het kan, dat het ideaal is: meestal wordt aangeraden om zwangerschappen toch minstens 12 tot 15 maanden te scheiden, om je lichaam optimaal de kans te geven tot herstel.
Daar helpt biologie soms ook een handje: de menstruele cyclus is voor de meeste vrouwen pas na 14 maanden terug. Dat wil niet altijd zeggen dat je ovuleert... al is het na een zwangerschap ook mogelijk te ovuleren zonder menstruatie.
Laat je goed informeren door je arts, en gebruik anticonceptie om een zwangerschap te vermijden. Ideaal is een condoom of de pil op basis van progesteron. Vermijd anticonceptie op basis van oestrogeen als je borstvoeding geeft, tot zes maanden na de geboorte.
2) De rol van borstvoeding
Beschermt borstvoeding niet tegen een nieuwe zwangerschap? Het kan, maar het is geen waterdichte methode.
Het belangrijkste anticonceptie-effect van borstvoeding is dat het de ovulatie uitstelt met dank aan het borstvoedingshormoon prolactine. Gemiddeld wordt de ovulatie zo'n 33 weken (8 maanden) uitgesteld, al schommelt het tussen 14 en 52 weken - met andere woorden 3 maanden tot een jaar.
De 'methode' is overigens maar 98 procent betrouwbaar als aan drie voorwaarden is voldaan: de baby wordt uitsluitend en op vraag gevoed, je hebt nog geen menstruatie gehad (teken van ovulatie) en het is minder dan 6 maanden na de geboorte.
Gebruik bij voorkeur anticonceptie die geen invloed heeft op de borstvoeding, zoals het condoom, het vrouwencondoom, de minipil (op basis van progesteron) of een implantaat of injectie.
3) Lichamelijke gevolgen voor de moeder
Zo snel zwanger na een bevalling, is dat niet slecht voor je lichaam? Dat hoeft niet: de nieuwe zwangerschap kan even goed verlopen als de eerdere.
Veel onderzoek is er niet, maar de kansen op de volgende lichamelijke problemen vergroten wel door twee zwangerschappen dicht bij elkaar:
- Losgelaten placenta: de placenta (of moederkoek) zit niet meer vast aan de baarmoederwand, waardoor de foetus geen zuurstof meer krijgt en in nood geraakt. Daardoor kan de baby sterven in de baarmoeder, vroegtijdig ter wereld komen en/of hersenschade oplopen.
- Placenta previa: de placenta hecht zich nogal laag aan de baarmoederwand, zodat deze dichtbij de baarmoederhals komt of deze zelfs volledig afsluit.
- Een scheur in de baarmoeder: de kans op een gescheurde baarmoeder is 50 keer groter bij een natuurlijke bevalling als ze moeder eerder een keizersnede had. Het is zeldzaam: een kans van 9 op 1000 als je eerder een keizersnede liet uitvoeren, 0,18 op 1000 voor de anderen. Het kan gevaarlijk zijn voor zowel moeder als baby, met een kleine kans op het overlijden van de baby.
- Prematuur bevallen: Een zwangerschap binnen de 18 maanden na een bevalling is gelinkt aan een mogelijke vroegtijdige bevalling.
Als je snel na een vorige zwangerschap terug zwanger wordt, zal de zwangerschap sowieso van dichterbij opgevolgd worden door gynaecoloog en/of vroedvrouw. De bevalling zal sowieso in het ziekenhuis gebeuren, zeker na een keizersnede, om het risico op complicaties te vermijden.
Wat als je nog borstvoeding geeft als je teug zwanger wordt?
Er is in principe geen reden om te stoppen met borstvoeding tijdens een nieuwe zwangerschap, al is het niet altijd evident: de tepels kunnen gevoeliger zijn, de productie kan teruglopen of het kan te veel van je lichaam vragen. In dat geval is het aan te raden over te schakelen op flesjesvoeding.
4) Gevolgen voor de nieuwe baby
Snel zwanger worden na een bevalling, wordt ook geassocieerd met enkele risico's voor het nog ongeboren kind:
- De kans op autisme stijgt: met 3,4 keer als de bevruchting plaatsvindt binnen 12 maanden na de bevalling, 1,9 keer bij een zwangerschap tussen 12 en 23 maanden, 1,2 keer bij 24 tot 36 maanden. Autismerisico is wel erg laag en stijgt sowieso met ouder worden.
- laag geboortegewicht
- kleiner dan gemiddeld
- minder onverdeelde aandacht: je hebt twee kleine kinderen, die alletwee aandacht vragen. Waar je alle tijd je onverdeelde aandacht kon geven, wordt de nieuwe baby al eens eerder aan zijn lot overgelaten of heb je mninder geduld.
- minder tijd, wat de ontwikkeling kan beïnvloeden: hoewel niet noodzakelijk schadelijk, zal de ontwikkeling van de nieuwe baby beïnvloed worden door het feit dat je er minder tijd voor hebt. Minder exclusieve aandacht voor hem, minder kans op uitjes zoals baby-yoga of extraatjes als babymassage.
De ontwikkeling wordt ook beïnvloed door de oudere broer of zus: soms werkt hun afwezigheid vertragend, omdat de oudere de noden van de jongere 'vertaalt' voor de ouders en die dus niet leert om het zelf te doen of vragen. Anderzijds kan het de ontwikkeling ook versnellen omdat ze veel leren van een voorbeeld.
5) Effect op je sociaal leven en relatie
Twee kleine kinderen kort op elkaar: dan heb je de handen vol. En lijd je aan zwaar slaaptekort: de baby 's nachts nog voeden, terwijl het andere kind overdag alle aandacht opeist. De crèche, onthaalmoeder of familieleden kunnen bijspringen, maar er zijn altijd uren waarop alles samenkomt.
Het andere kind kan misschien ondertussen al lopen, maar is meestal nog niet zindelijk, wat ook veel geregel met zich meebrengt.
Het hoeft niet gezegd dat het ook voor je relatie een uitdaging is: nog niet goed en wel bekomen van uitdaging nummer 1, is er nu uitdaging 2... als het geen tweeling is dan nog. De vermoeidheid eist zijn tol, financieel is het niet gemakkelijk, je weet nauwelijks nog wie je zelf bent, laat staan dat je tijd vindt voor je partner.
Enkele tips om het jezelf gemakkelijker te maken:
- Aanvaard alle hulp in die je kan krijgen, altijd
- Schakel je partner in bij nachtvoedingen, eventueel via afkolven, zodat je toch enkele uren extra slaap krijgt
- doorbijten: als ze alletwee naar de kleuterklas gaan, gaat het beter. Beloofd.
6) Hoe reageert de eerdere baby op de nieuwe baby?
Twee kinderen snel na elkaar heeft ook voordelen: ze schelen niet veel in leeftijd en vinden dus vaak perfecte speelgenootjes in elkaar. Toch is dit een voordeel dat pas na jaren zichtbaar wordt.
De eerste jaren zijn zwaar, omdat twee kleine kinderen tegelijkertijd je aandacht opeisen.
Het gebeurt dat het oudere kind, hoe jong hij/zij ook is, negatief reageert op de nieuwe baby. Hij keert zich af van de moeder of gaat net extra aandacht vragen als je bezig bent met de baby. Hij/zij kan ook jaloerse trekjes vertonen, en probeert de baby misschien wel pijn te doen.
