Acteurs uit stomme film 'The Artist' laten van zich horen

Jean Dujardin en Bérénice Bejo mogen in 'The Artist' dan wel geen woord uitbrengen, in het echte leven krijg je ze gelukkig wél aan de praat. Het duo en regisseur Michel Hazanavicius praten honderduit over hun liefde voor de stomme film, hun favoriete scènes en hoe Dujardin bijna een nazi was geweest...

Michael Hazanavicius geeft toe dat 'The Artist' oorspronkelijk helemaal geen 'happy ending' zou krijgen. Integendeel. Toen de Franse regisseur en scriptschrijver de eerste ideeën op papier zette, speelde het verhaal zich voornamelijk af in Berlijn, en dus niet in Los Angeles zoals nu het geval is. Hazanavicius was vastberaden om niet alleen het begin van het geluidstijdperk maar ook de opkomst van de nazi's in beeld te brengen. In de slotscène zouden we zien hoe het hoofdpersonage, George Valentin, zelfmoord pleegt.

"Het was allemaal veel te zwaar om in een film te gieten", legt Hazanavicius uit. "Het is ook een beetje uit beleefdheid dat ik het gedumpt heb. Je kunt toch niet verwachten dat mensen een zwart-witte, stomme, Franse film met nazi's en zelfmoord gaan kijken. Dat werkt gewoonweg niet."

Van Berlijn naar LA
Zo gezegd, zo gedaan: de regisseur verkaste zijn verhaal dus naar het Los Angeles van de jaren dertig. Hij pende een gloednieuw verhaal neer, voegde oogverblindende kostuums en poepchique auto's er aan toe en kwam met twee uiterst charmante personages op de proppen. Jean Dujardin mocht in de huid van George Valentin kruipen, een filmster wiens carrière in het slop raakt door de opkomst van de geluidsfilm. Bérénice Bejo kreeg de eer om Peppy Miller te spelen, een rijzende ster die haar bloeiende carrière juist te danken heeft aan de opkomst van het geluidstijdperk.

Wat krijg je wanneer je al deze elementen bij elkaar gooit en in 'The Artist' verwerkt? Juist, tien Oscarnominaties waaronder nominaties voor 'Beste Film', 'Beste Regisseur', 'Beste Acteur' en 'Beste Vrouwelijke Bijrol'. Het pareltje van de Franse regisseur is hét prijzenbeest tijdens Red Carpet Season: de hoofdprijs op de Producers Guild Awards, een Golden Globe voor 'Beste komedie/musical' en een Golden Globe en SAG Award voor Jean Dujardin. De vraag is niet of 'The Artist' een Oscar zal winnen, maar 'hoeveel' beeldjes ze op 26 februari mee naar huis mogen nemen.

Waterskiën
De low-budgetfilm groeide op amper een paar weken uit tot de grootste verrassing van het jaar. Een verrassing die al minstens even groot was voor Jean Dujardin, Bérénice Bejo. "Het voelt alsof ik achter de film aan het waterskiën ben. Het is alsof de film sneller gaat dan ons, terwijl wij er ons aan vastklampen en er alles aan doen om bij te blijven", aldus Dujardin.

"En juist omdat we zoveel van deze film houden, zullen we hem niet loslaten", voegt Bejo er aan toe, een Argentijnse actrice die haar eerste stapjes tien jaar geleden in Hollywood zette met haar rol in 'A  Knight's Tale.

Er zijn verschillende elementen die het succes van de film kunnen verklaren. Dat Hazanavicius de kijker laat wegdromen, is misschien nog wel het mooiste van allemaal. Zuivere kunst in combinatie met escapisme vind je terug in de volgende sleutelscènes:

- Opgelet: spoilers -

1) De kleedkamer

In deze scène zien we hoe Peppy de kleedkamer van George binnendringt. Wanneer ze zijn jas op een paspop ziet hangen, neemt ze de mouw beet die ze teder om haar lichaam drapeert waarna een innige knuffel volgt. Hier zien we voor de eerste keer hoe Peppy betoverd is door George en zijn succes.

Bejo vertelt hoe deze scène haar doet terugdenken aan één van haar favoriete films, 'Laura', waarin de detective (gespeeld door Dana Andrews) de geest van een overleden vrouw aanvoelt wanneer hij in haar appartement op speurtocht is.

"Geniet er van"
"Michel zei, 'Actie! Neem je tijd en geniet van het moment'", herinnert Bejo zich, die in het echte leven de vrouw van Hazanavicius is. "Dus ik heb me toen echt laten gaan en met volle teugen van de scène genoten. Ik vind mijn personage zo leuk, omdat ze zichzelf niet serieus neemt. Ik denk dat dit een erg belangrijke scène is voor Peppy, omdat je voor de eerste keer ziet hoe ze echt is. Ze is romantisch, grappig en barst van het zelfvertrouwen."

"Wanneer George Peppy in zijn kleedkamer aantreft, lijkt het alsof hij voor de eerste keer een vreemd voorgevoel krijgt", aldus Dujardin. "Hij ziet alles voorbij razen en weet dat er grote veranderingen in zijn leven zullen komen. Hij aanvaardt het omdat hij Peppy haar succes gunt, hij weet dat zij de toekomst is."

2) De nachtmerrie

In een andere scène zien we hoe George een nachtmerrie krijgt, waarin we voor de eerste keer geluid te horen krijgen. De acteur hoort plots hoe een glas op tafel wordt gezet en hoe een groepje jongedames al giechelend voorbij komt gewandeld. Vanaf het moment dat je het eerste geluid te horen krijgt, weet je dat de regisseur daar een goede reden voor heeft.

"Te cliché"
"Omdat het om een stomme film gaat, moest ik mijn verhaal niet letterlijk vertellen, maar eerder op een poëtische en metaforische manier. Ik verwerkte 'dialogen' in 'The Artist' die ik nooit in een geluidsfilm zou durven stoppen, gewoon omdat ze niet geloofwaardig of te cliché zouden zijn."

"Het is iets wat je het publiek vanaf het begin belooft. Je zegt: 'Oké, ik zal geen woorden gebruiken'. Waarmee je dus tegelijkertijd zegt dat je de beelden zal laten spreken."

3) De dans

In de laatste scène zien we hoe George en Peppy tapdansen, terwijl er op de achtergrond een groot orkest het beste van zichzelf geeft. De scène bracht twee grote uitdagingen met zich mee: het duo moest in een recordtempo leren tapdansen én de scène moest in slechts één take worden opgenomen.

"Vandaag de dag kun je alles monteren, maar in de jaren dertig bestond dat allemaal nog niet", legt Bejo uit. "Toen waren er geen scènes waarin je eerst het hoofd van Fred Astaire te zien kreeg en meteen daarna een shot van zijn voeten volgde. Nee, je ziet Fred Astaire helemaal in beeld. Michel wilde dat zo houden."

Geluid als vijand
Hazanavicius vindt het tapdansnummer het geknipte slot van de film: George komt eindelijk oog in oog te staan met zijn grote vijand, geluid. "De rode draad doorheen het verhaal is hoe iemand reageert wanneer hij in zijn leven te maken krijgt met grote veranderingen."

"George zoekt een manier om het gevecht met het geluid te winnen. En daar slaagt hij in door middel van muziek. Met muziek wordt de overgang naar geluidsfilms iets of wat draaglijker voor hem. Hij maakt geluid met zijn voeten, niet door te praten."

Wat de laatste scène in 'The Artist' zo speciaal maakt, is dat de regisseur door het gebruik van muziek en tapdans de emoties van het publiek eindelijk laat losbarsten. "Sommige mensen maken films, maar Michel maakt cinema", glundert Dujardin. "Daarmee bedoel ik dan ook echt alles: het licht, het décor, de set. Het is een regelrechte fantasie voor iedere acteur. Een droom."

Kristien Gijbels Morato vanuit Hollywood