Aantal hiv-besmettingen bij mannen fors toegenomen
Het aantal besmettingen met hiv (human immodeficiency virus) bij mannen die seks hebben met mannen is de laatste jaren fel toegenomen: van 23,5 procent in 2002 tot 46 procent bij de in 2011 gediagnosticeerde gevallen. Dat blijkt bij de voorstelling van het nationaal hiv-plan van federaal minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx (PS).
In België leven minstens 20.000 personen met hiv. Elk jaar worden tussen de 1.000 en 1.200 nieuwe gevallen vastgesteld. België is een van de Europese landen waar het aantal gediagnosticeerde gevallen het hoogst is, met 10,7 gevallen per 100.000 inwoners in België tegenover gemiddeld 5,7 gevallen in Euopa in 2011.
Het aandeel van de mannen is toegenomen van 51 tot 60 procent in de periode 1994-2005 tot 66 procent in 2010-2011. Het aandeel van personen met de Belgische nationaliteit is gestegen van 29,3 procent tot 42,7 procent in de periode 2002-2011.
Inzake overdrachtswijze wordt vastgesteld dat het aantal besmettingen bij mannen die seks hebben met mannen ('MSM') toenam van 23 tot 46 procent in de periode 2002-2011. Heteroseksuele contacten waren qua overdrachtswijze goed voor 49,6 procent van de gevallen in 2011.
Bij de mensen met hiv van Belgische nationaliteit die in 2011 werden gediagnosticeerd zijn er 8,9 keer meer mannen dan vrouwen. Besmetting door intraveneus druggebruik is in 2010 proportioneel afgenomen.
Het hiv-plan
"Dit is een ambitieus plan. De 58 maatregelen zijn er niet voor de schone schijn. We willen op een doeltreffende manier het virus stoppen dat elke dag drie van onze medeburgers besmet." Dat zei vicepremier en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Laurette Onkelinx (PS) vandaag bij de voorstelling van het nationaal hiv-plan.
"We zullen meer dan ooit het condoomgebruik moeten bevorderen. Condooms moeten vlot en gratis beschikbaar zijn. Het plan voorziet daarin", zei de minister.
Onkelinx wees erop dat twee bevolkingsgroepen in het bijzonder bloot staan aan de epidemie: mannen die seks met mannen hebben en migranten. Het beleid geeft voorrang aan die groepen. "Maar dan moet de verwarring tussen "mannen die seks met mannen hebben" en "homoseksuelen" worden opgeheven", zei de minister.
Onkelinx benadrukte ook dat in 42 procent van de gevallen de diagnose te laat wordt gesteld. Daarom komt er nu een nationaal screeningsbeleid. De minister onderstreepte ook dat hiv en de kwesties rond de seksuele gezondheid een verplicht onderdeel van de medische opleiding en het voortgezet medisch onderricht zullen vormen.
Er komt ook een nationale referentieprocedure opdat iedereen - ongeacht zijn financiële, administratieve of juridische toestand - kan worden gescreend en behandeld.
Ten slotte wordt het zorgaanbod verhoogd en er komt een betere geografische dekking. Belangrijk vond de minister ook dat de reisbeperkingen voor mensen met hiv worden opgeheven. "Die reisbeperkingen zijn ronduit discriminerend en volledig in tegenspraak met de mensenrechtennormen", aldus Onkelinx.
Sandra Van den Eynde van Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, stelde het preventie-onderdeel van het nationaal plan voor. Dat omvat 36 van de 58 maatregelen in het plan. De preventie mikt vooral op mannen die seks hebben met mannen (MSM) en sub-Saharaanse Afrikaanse migranten (SAM), maar ook voor mensen met hiv en hun partner, de algemene bevolking, jongeren, vrouwen die seks hebben met vrouwen, sekswerkers (en hun klanten), intraveneuze druggebruikers en gevangenen zijn er specifieke maatregelen.
Er komen campagnes om de diverse doelgroepen te informeren en te sensibiliseren. Daarnaast wordt in commerciële ruimten voor MSM - in het bijzonder waar seks ter plaatse mogelijk is - gemakkelijke en gratis toegang verzekerd tot condooms en glijmiddel op basis van water of siliconen.
Er worden ook innovatieve strategieën uitgewerkt en toegepast op het vlak van counseling. En bij campagnes wordt erover gewaakt dat ze ook inzetten op het bestrijden van discriminatie en stigmatisering. Wat de profylactische behandeling betreft, wordt aangestipt dat "de toegang tot antiretrovirale middelen wordt verbeterd zonder beperking van de CD4-criteria".
Dr. Françoise Lequarré van de universiteit van Luik behandelde het onderdeel screening van het nationaal plan. Ze begon met de vaststelling dat er dagelijks drie nieuwe besmettingen worden vastgesteld in ons land, en dat 40 procent van de diagnose laattijdig gebeurt.
De nationale screening moet dat cijfer doen dalen. Dat vergt natuurlijk specifieke vorming van het (huis)artsenkorps. De screening heeft als doel dat besmettingen vroeger worden vastgesteld, en dat het aantal niet-gediagnosticeerde gevallen daalt.
Mevrouw Grâce Ntuzwenimana, van de Service International de Recherche, d'Education et d'Action Sociale, belichtte het onderdeel 'Levenskwaliteit van mensen met hiv'. Ze onderstreepte dat ook de hiv-patiënten duidelijk waren geraadpleegd bij het opstellen van dit nationaal hiv-plan. Dit deel van het plan omvat een reeks maatregelen die discriminatie van mensen met hiv moet tegengaan, zowel op het vlak van toegang tot gezondheidszorg als op het vlak van onderwijs, tewerkstelling, huisvesting en reismogelijkheden. Een van de maatregelen heeft tot doel een Nationale Raad van Seropositieven op te richten die betrokken wordt bij het beleid.
Ten slotte kwamen ook de regionale ministers aan het woord. Het nationaal hiv-plan is immers ook in die zin ambitieus in de zin dat alle beleidsniveaus erbij betrokken zijn. Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) legde uit dat Vlaanderen - onder meer in samenwerking met het Instituut voor Tropische Geneeskunde, met partnerorganisatie Sensoa en met de terreinwerkers van vzw Pasop - al jarenlang inspanningen doet voor specifieke doelgroepen of 'key populations' zoals sub-Saharaanse Afrikaanse migranten, mannen die seks hebben met mannen en sekswerkers.
Ook Vandeurzen vindt dat 'destigmatisering' van de ziekte nodig is. "Hierdoor evolueert ze van een ziekte met een acuut levensbedreigend karakter naar een ziekte met een chronisch karakter, zoals bijvoorbeeld kanker", aldus Vandeurzen.
Ook Falida Laanan (PS), minister van Volksgezondheid van de Franse gemeenschap, had het over discriminatie waarvan personen met hiv nog te vaak het slachtoffer zijn. Uit een onderzoek van 2010-2012 blijkt dat aan 13 procent van de bevraagde besmette patiënten al eens gezondheidszorgen werden geweigerd. De helft van hen werd ooit het slachtoffer van discriminatie op beroepsvlak of in hun sociale leven en een op vier werd op affectief en/of seksueel vlak met een relatiebreuk geconfronteerd.
Lanaan zei ook dat ze één miljoen gratis condooms zou ter beschikking stellen, een verdubbeling van de inspanning die haar beleidsniveau nu levert. "Want van aids kun je niet genezen, maar het condoom vormt alsnog het beste middel om de ziekte te voorkomen."
