Mama's nieuwe kleine helper: slaappillen
Slaappillen zijn bij de populairste medicatie in België, naast kalmeerpillen en pijnstillers. Volgens de cijfers maken vooral oudere vrouwen gebruik van deze medicatie, al is er een nieuwe groep gebruikers in opmars: werkende moeders. Zijn slaappillen het nieuwe hulpmiddel voor mama's, na de 'originele' kleine helper: valium?
Tussen werk, zorg voor de kinderen, huishouden en sociaal leven door, komen deze moeders tot de vaststelling dat ze ondanks hun uitputting gewoonweg de slaap niet kunnen vatten. De adrenaline blijft door het lijf gieren, de hersenen blijven kolken van dingen die moeten geregeld worden of niet mogen vergeten worden. Als de kinderen dan ook nog eens 's nachts blijven wakker worden, is er van veel nachtrust geen sprake.
Gevolg: prikkelbaarheid, irritatie, ruzie met de echtgenoot, ongeduldig met de kinderen... tot op het breekpunt. Ze trekken naar de dokter en krijgen slaappillen voorgeschreven.
"Het werkte goed... in het begin"
Goed idee? Kathy Twomey dacht alvast van wel. Ze werkte part time als journalist en had twee kleuters toen ze gewoonweg niet meer sliep. "Mijn dokter schreef zopiclone voor, en dat werkte heel goed. Ik nam ze 50 minuten voor ik ging slapen, en ze wekten een normale slaap op. Ik kon 's nachts nog opstaan voor de kinderen, en toch werd ik verfrist en monter wakker."
Zoplicon is een van de zogenaamde Z-pillen, die werken doordat ze de hersenstof gaba vrijmaken. Dat kalmeert de zenuwen, vermindert angst en wekt slaap op. Andere medicatie uit deze groep zijn zaleplon (sonata) en zolpidem.
Kathy nam de pillen uiteindelijk vier jaar. "Mijn vriendinnen keurden het af, maar ik zag het probleem niet: het was slaappillen of een fles wijn, zoals andere mensen."
Niet ongevaarlijk
Ze staat niet alleen: steeds meer vrouwen nemen slaappillen om te kunnen herstellen van hun hectische levensstijl. Het enige probleem is dat slaappillen niet ongevaarlijk zijn.
Zopiclone bijvoorbeeld is niet alleen verslavend, maar kan ook misselijkheid, braken, duizeligheid, verwarring, depressie en zelfs hallucinaties opwekken. "Deze medicatie verschilt niet zo erg veel van de benzodiazepines, waartoe ook Valium behoort", aldus professor Allan Young.
"Slaappillen worden niet zo gul uitgedeeld als Valium, maar ze worden nog altijd te gemakkelijk en voor te lange periodes voorgeschreven."
Eén op drie
Slapeloosheid is een aandoening waarbij je moeilijk kan inslapen en/of niet doorslaapt en moe wakker wordt. Ongeveer één op drie mensen krijgt er last van op een bepaald moment, al zijn vrouwen ontvankelijker dan mannen. Stress, angst of problemen vergroten de kans op slapeloosheid ook significant.
Nochtans zijn er ook andere behandeling voor slapeloosheid, zoals therapie (maar dat kost meer tijd en geld), ontspanningstechnieken (te veel moeite) en een verandering van levensstijl (wat we niet echt willen).
Maximaal 4 weken
Volgens internationale richtlijnen mogen slaappillen maar voorgeschreven worden voor korte periodes, van twee tot vier weken, om tegen te gaan dat de hersenen wennen aan de medicatie en het effect dus vermindert. Een erg waarschijnlijk effect, wat verklaart waarom mensen steeds hogere dosissen gaan nemen en een afhankelijkheid ontwikkelen.
"Het heeft mijn leven verpest"
Zoals de ex-advocate Sue Parker. "Ik kreeg slaappillen voorgeschreven om om te gaan met stress en het verdriet van mijn eerste scheiding. Dat was in 1997. Ik neem ze nog altijd. Ondertussen kan ik niet meer werken en heeft een kortetermijnoplossing vreselijke langetermijngevolgen. Het heeft alles tien keer erger gemaakt en mijn leven verpest."
Op het hoogtepunt nam Sue zeven keer de aangewezen dosis per dag, en sliep dan ongeveer vier uur. Ondertussen heeft Sue de slaappillen afgebouwd tot vier keer de aangewezen dosis, maar verlost is ze nog niet. "Ik worstel met het leven, omdat mijn tweede man afgelopen maart nog maar is overleden aan kanker."
Zoektocht naar de oorzaak
"Dokters zouden niet in eerste instantie slaappillen mogen voorschrijven, maar de oorzaak van de slapeloosheid onderzoeken. Wordt er te veel koffie gedronken, of worden er nog geagiteerde mails gestuurd vanuit het bed? Nu krijgen veel patiënten te gemakkelijk een hernieuwing van het voorschrift, zonder dat de symptomen worden opgevolgd of er een andere behandeling wordt voorgesteld."
Niet dat stoppen met slaappillen zo gemakkelijk is. Dat duurt vaak lange tijd, soms zelfs een jaar en moet stapsgewijs gebeuren, liefst onder doktersbegeleiding. Al moet de dokter wel de gevaren van slaappillen onder ogen willen zien, terwijl velen nog denken dat het een gemakkelijke oplossing is.
De neveneffecten van Z-medicatie op een rijtje:
- Smaakverlies
- Slaperigheid
- Misselijkheid
- Braken
- Duizeligheid
- Droge mind
- Hoofdpijn
- Diarree
- Hallucinaties
Ontwenningssymptomen:
- Slapeloosheid
- Angstig
- Geen honger meer
- Overmatig zweten
- Trillen
- oorsuizingen
Een verwittigde moeder is er twee waard. Behandel slaappillen zoals ze bedoeld zijn: voor korte periodes, onder kritische dokterbegeleiding en bovenal: probeer manieren te zoeken om te ontspannen. Ga sporten (maak er tijd voor), ban alle elektronica een uur voor het slapen, verminder de koffie of cola of huur een kuisvrouw en/of een regelmatige babysit om het handelbaar te maken. (edp)
