Ouder dan je leeftijd? Win de jaren terug (deel 1)

We hebben ongetwijfeld allemaal al eens een dag meegemaakt waarop we ons veel ouder voelden dan we effectief zijn: alles vergeten, een rug die 70 jaar oud lijkt, pijnlijke gewrichten, ... Normaal zijn een goede nachtrust of een paar dagen rustig aan voldoende om terug in je element te zijn. Het wordt echter verraderlijk wanneer bepaalde delen van je lichaam effectief sneller ouder worden dan ze zouden mogen, zonder dat je daar duidelijke signalen van krijgt.

Om maar een voorbeeld te geven: vorige week verscheen in het nieuws dat onze hersencapaciteit al bergaf zou gaan vanaf 45. Dat is wel heel jong, niet?

Denk jij dat je lichaam te snel oud wordt? Kijk dan samen met ons naar wat normaal of afwijkend is voor jouw leeftijdsgroep én wat je daar aan kan doen. In deel 1 spitsen we ons toe op geheugen, fysiek, rug en gewrichten. Deel 2 zal vervolgens ogen, oren en tanden behandelen. We maken gebruik van herkenbare dagdagelijkse activiteiten om te illustreren welke klachten (ab)normaal zijn.

GEHEUGEN

1. Leeftijdscategorie: 30-50

Wat is normaal?
* Het vergeten van namen en telefoonnummers
* Het misleggen van sleutels, gsm of portefeuille

Wat is niet normaal?
* Regelmatig vergeten waar je auto geparkeerd staat
* Moeite hebben met je weg te vinden in bekende plaatsen
* Minder gemakkelijk gezichten, kleuren en vormen herkennen of op woorden komen
* Ontdekken dat je objecten in totaal verkeerde plaatsen achterlaat (bijvoorbeeld je sleutels in de frigo leggen)

Geheugenproblemen zijn onderdeel van een gezond verouderingsproces, dus maak je niet onnodig veel zorgen over simpele verstrooidheid. Onze hersenen krimpen naarmate we ouder worden. Wanneer we de leeftijd van 80 bereiken, zijn ze minstens 15 procent van hun origineel gewicht verloren omdat het aantal neuronen afneemt. Als echter blijkt dat je veel te vroeg zwaardere vormen van vergetelheid vertoont, kan dit een teken zijn van vroegtijdige dementie (meestal een genetische vorm).

Win de jaren terug!
Om te beginnen is er een standaard regel die je in het achterhoofd moet houden: Als je je hersenen niet voldoende gebruikt, kwijnen ze weg. Daarom is het belangrijk om veel stimulerende activiteiten te doen omdat neuronen tijdens elke vorm van leerproces nieuwe verbindingen vormen.

2. Leeftijdscategorie: 50-70

Wat is normaal?
* Afspraken vergeten
* In een andere ruimte komen en vergeten waarom je daar precies bent

Wat is niet normaal?
* Een tas thee vragen zonder te beseffen dat je er net eentje gedronken hebt
* Je familieleden niet herkennen terwijl je wel levendige herinneringen uit je eigen jeugd hebt
* Objecten op nog vreemdere plaatsen achterlaten, zoals de theepot in de frigo zetten

Zeker in deze leeftijdsgroep is het onmiddellijke kortetermijngeheugen snel afgeleid. Daarom is het normaal dat mensen vergeten waarom ze precies in een kamer binnenwandelen. Meer ernstige problemen kunnen opnieuw wijzen op dementie, een aandoening die meestal opduikt na de leeftijd van 65.

Win de jaren terug!
Het is bewezen dat beweging kan helpen bij het beschermen van het geheugen en evenwel het risico op dementie kan inperken. Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat een paar keer per week 40 minuten wandelen al kan helpen om de hippocampus een boost te geven, de zone bij uitstek waar herinneringen gevormd worden.

FYSIEK

1. Leeftijdscategorie: 30-50

Wat is normaal?
* Je bent lichtjes buiten adem na 3 verdiepingen omhoog te wandelen met de trap

Wat is niet normaal?
* Naar adem happen na drie verdiepingen trappen of onderweg moeten stoppen
* Hoofdpijn, duizeligheid en plotse ademnood bij fysieke inspanningen

Vanaf de middelbare leeftijd is het normaal dat de hartspier krimpt met een gemiddelde van 3 gram per jaar, wat uiteraard een impact heeft op de capaciteit om bloed te pompen. Dit kan een te hoge bloeddruk veroorzaken en een groeiend risico op ademnood.

Win de jaren terug!
Gebrek aan beweging en een slechte fysiek is bij 1 op 5 gevallen de oorzaak van coronaire hartziekten (aandoeningen aan de kransslagaders). Daarom is een dagelijkse dosis fysieke activiteit van matige intensiteit een minimum. Een half uurtje is in principe al genoeg want je hart haalt al voordelen uit 10 minuten constante beweging. Ga daarom minstens 5 keer per week wandelen tot je lichtjes buiten adem bent om een gezonder en jonger hart te verkrijgen.

2. Leeftijdscategorie: 50-70

Wat is normaal?
* Lichtjes buiten adem zijn na 2 verdiepingen omhoog te wandelen met de trap zonder te stoppen.

Wat is niet normaal?
* Duizelig zijn wanneer je fysieke inspanning levert of wanneer je rechtstaat nadat je bijvoorbeeld op je knieën zat tijdens het tuinieren.

Duizeligheid kan namelijk wijzen op het feit dat je hart en je circulatie zich niet tijdig kunnen aanpassen aan de inspanning die je levert. Dit kan dan weer betekenen dat je een cardiovasculaire aandoening hebt en dat je aders versmald zijn, waardoor je lichaam meer tijd nodig heeft om te reageren.

Win de jaren terug!
Een stevige wandeling, tuinieren en consequent de trap nemen kunnen net zo veel postieve effecten uitoefenen als een fitnessabonnement. Ook elke 30 minuten bewegen wanneer je langdurig zit (tijdens het tv-kijken, op het werk, aan de computer en zelfs wanneer je lange tijd in de auto zit) kan je helpen een rem te zetten op de veroudering van je hart en bloedvaten.

RUG EN GEWRICHTEN

1. Leeftijdscategorie: 30-50

Wat is normaal?
* Occasioneel nek- of rugpijn hebben wanneer je wakker wordt
* Een stijve rug hebben na meer dan 2 uur rijden
* Pijn in de benen voelen na een wandeling van een uur
* De noodzaak voelen om te bewegen na een uur stil te zitten

Wat is niet normaal?
* Intense pijn voelen in 1 of meerdere gewrichten na het dragen van boodschappen
* Ongemak voelen of moeilijkheden ondervinden om in en uit de wagen te stappen of recht te komen na langdurig zitten

Wie deze klachten wel heeft, heeft misschien te maken met vroegtijdige, degeneratieve veranderingen in rug en/of gewrichten. Dit kan veroorzaakt worden door een kwetsuur of door een sedentaire levensstijl (iets dat meer en meer het geval is met de massa bureaujobs van vandaag). Ook een slechte zithouding en zwaarlijvigheid worden verbonden aan het te snel opkomen van artrose.

Win de jaren terug!
Stop om te beginnen al met slungelen (gebogen hangen boven een bureau/laptop) en ga bewuster om met je lichaamshouding. Wat je ook van beweging doet, geef liever een cent meer uit aan goede sportschoenen, want ze kunnen wonderen doen voor je gewrichten. Je knieën kan je dan weer beschermen door de spieren in je bovenbenen meer te trainen.

2. Leeftijdscategorie: 50-70

Wat is normaal?
* Pijnprikkels wanneer je de lakens van je bed ververst
* Ongemak of beperking in je nek bij het kijken in je zijspiegels
* Rugpijn na langdurig zitten
* Stijve en pijnlijke spieren als je meer dan een half uur gewandeld hebt

Wat is niet normaal?
* Spierpijn die je 's nachts wekt
* Je nek niet in alle richtingen kunnen draaien zonder pijn en stijfheid
* Het bewust ontwijken van lage zetels en stoelen omdat je knie- heup- of rugpijn hebt
* Intense pijnsteken in gewrichten of rug tijdens of na het wandelen

Vanaf de leeftijd van 50 verliezen spieren, ligamenten en pezen aan kracht en begint slijtage stilletjes aan de kop op te steken. Toch zou dit binnen deze leeftijdscategorie het dagelijks leven nog niet al te zeer mogen beperken. Als je toch al veel last ondervindt, wil dat zeggen dat je gewrichten vroegtijdig verouderen.

Win de jaren terug!
Ook hier geldt: bewegen, bewegen en bewegen. Win je flexibiliteit terug door te wandelen, te zwemmen of stretchoefeningen te doen. Vis eten (met omega 3, 6 en 9) kan bovendien ook helpen om gewrichtspijnen te verlichten omdat het een ontstekingsremmende werking zou hebben. Je beenspieren trainen is in elk geval een must om op termijn de kans op vallen te beperken en een onafhankelijke levensstijl zo lang mogen te rekken. (lf)