Vlaanderen wil bredere aanpak in zorg voor verslaafden

Hoe moet Vlaanderen de zorg voor verslaafden vormgeven? Volgens een visietekst die vrijdag op een congres wordt voorgesteld zijn de sleutelwoorden "geïntegreerd" en "herstelgericht". De aanpak is niet enkel gericht op het niet-gebruiken. "De visie is breder. Hoe laten we iemand met een verslavingsproblematiek opnieuw participeren aan de samenleving?", aldus minister van Welzijn Jo Vandeurzen aan Belga. In die brede aanpak is ook aandacht voor gedragsverslavingen (bv. gokken) en voor de mogelijkheden van nieuwe technologische toepassingen.

Door de zesde staatshervorming heeft Vlaanderen extra bevoegdheden gekregen op het vlak van de zorg voor personen met een verslavingsprobleem. Dat vergt een nieuwe toekomstvisie. Na maanden voorbereiding ligt er nu een visietekst op tafel, getiteld "Naar een geïntegreerde en herstelgerichte zorg voor mensen met een verslavingsprobleem".

Die twee elementen uit de titel staan centraal. Geïntegreerd wil onder meer zeggen dat iedereen die instaat voor de zorg voor verslaafden samenwerkt en dat mensen met een verslavingsprobleem doorlopend de juiste ondersteuning krijgen, of er nu nood is aan gespecialiseerde hulp of niet. Volgens minister Vandeurzen is er in de sector een beetje "achterdocht" en koudwatervrees voor die plannen, met name bij de gespecialiseerde hulpverleners. "Zij vrezen dat hun middelen en expertise overboord zal worden gegooid, maar die vrees is onterecht."

Herstelgericht

Tweede element is de herstelgerichte aanpak. De tijd dat alles gericht was op afkicken of abstinentie is voorbij. "We kijken breder. De bedoeling is om mensen te helpen de kwaliteit van hun leven te verbeteren. Het is zoeken naar een balans tussen een controle over het middelengebruik en zin geven aan het leven", legt de Gentse professor dr. Wouter Vanderplasschen uit. Vanderplasschen was een van de experts die nauw betrokken was bij de opmaak van de visietekst. Moeten we daarin misschien een tolerantere houding van de overheid tegenover drugs lezen? "Nee, die houding blijft dat we het gebruik van verboden middelen ontraden", verduidelijkt minister Vandeurzen. "Deze tekst gaat over verslavingszorg en met die herstelgerichte aanpak wil men vooral antwoorden bieden op de vraag: 'hoe kunnen we die persoon met een verslavingsprobleem blijvend aan de samenleving laten participeren?'"

Bedoeling is ook om aandacht te hebben voor alle vormen van verslaving, niet alleen de klassieke verslavingsvormen zoals alcohol en drugs, maar ook gedragsverslavingen zoals gokken en gamen.

ICT

En als aanvulling op de klassieke zorg, wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van nieuwe ICT-toepassingen en sociale media. Volgens professor Vanderplasschen staan die toepassingen in Vlaanderen vaak nog in de kinderschoenen, maar is er veel mogelijk en kunnen interactieve tools een waardevolle aanvulling zijn op het bestaande zorgaanbod. Ook minister Vandeurzen gelooft in de mogelijkheden van online-hulpverlening. Hij verwijst naar bestaande succesvolle initiatieven zoal alcoholhulp.be waar mensen hun eigen alcoholverbruik kunnen testen en ook zelfhulp en online-begeleiding kunnen krijgen. Die site werd in 2014 ruim 700.000 keer bezocht, een toename met 60 procent op een jaar tijd. "Het voordeel van veel van die online-hulp laagdrempelig is en 24 uur op 24 uur beschikbaar", aldus Vandeurzen. 

"Met deze tekst staan de neuzen in dezelfde richting. Maar het is een ideaalbeeld. Het zal nu aankomen op de realisatie op het terrein", zegt professor Vanderplasschen. "Wat misschien wel nog mankeert zijn concrete doelstellingen, bijvoorbeeld harde indicatoren om de ambities concreet te maken." Minister Vandeurzen erkent dat er geen spijkerharde doelstellingen aan de visietekst gekoppeld zijn. Wél komen er in 2016 nieuwe gezondheidsdoelstellingen rond middelengebruik. Maar volgens de CD&V-minister komt het er nu vooral op aan de nieuwe visie uit te rollen en te kijken hoe die werkt op het terrein.