Waarom jouw medicijnen niet helpen (en welke wel werken)

Elke mens reageert anders op medicatie. De pijnstiller die je vriend altijd uit de nood helpt, kan bij jou een maat voor niets zijn. "Dat is vaak toe te schrijven aan je genen, want die bepalen hoe je lichaam het medicijn afbreekt en vervoert", weet professor Jayne Lawrence. Maar bij welke medicijnen kan dat het geval zijn? En wat zijn dan de alternatieven? Wij zetten de belangrijkste op een rijtje.

1. Allergieën

Antihistaminica zijn meestal de eerste medicijnen die voorgeschreven worden om allergieën te behandelen. Die onderdrukken de werking van histamine, een chemische stof die geproduceerd wordt door het lichaam en leidt tot allergische symptomen zoals jeuken en niezen. Soms is de allergie echter zo erg dat antihistaminica alleen niet volstaan. In dat geval kan montekulast voorgeschreven worden, een medicijn dat een deel van het proces stopt dat leidt tot het vrijlaten van histamine.

Werkt het niet voor jou? Montelukast werkt niet bij een op de drie patiënten. "Daarvoor blijkt er een genetische reden te zijn", aldus dr. Adam Frosh.

Alternatief? Een stereoïdespray is vaak een effectieve behandeling voor een geïrriteerde neus, gelinkt aan een allergie (zoals hooikoorts). Allergieën kunnen ook aangepakt worden met gespecialiseerde behandelingen, zoals desensitisatie. Daarbij worden kleine hoeveelheden van het allergeen in het lichaam geïnjecteerd, tot het lichaam een tolerantie heeft opgebouwd.

2. Pijnstillers

Codeïne is een populair pijnstillend middel dat vaak voorgeschreven wordt in Angelsaksische landen, maar ook bij ons verkrijgbaar is. Het werkt door het blokkeren van pijnsignalen van de zenuwen naar het brein. Het wordt vaak gebruikt om tandpijn tegen te gaan.

Werkt het niet voor jou? Ongeveer 15 procent van de mensen is niet geholpen met dit medicijn. Dat komt omdat zij een genetische variant hebben van een enzym genaamd cytochroom P450 2C9. "Dat enzym zorgt ervoor dat codeïne omgezet wordt in morfine om de pijn te verzachten", legt professor Lawrence uit.

Alternatief? Paracetamol of ibuprofen kunnen je helpen. Als de pijn ernstiger is, dan kunnen andere pijnstillers op basis van opium (zoals morfine) voorgeschreven worden.

3. Migraine

Triptanen waren een grote bron van hoop voor migrainepatiënten toen ze in de jaren 90 geïntroduceerd werden. Als deze medicijnen genomen worden als de symptomen beginnen, kunnen ze een migraine-aanval tegenhouden.

Dat komt wellicht omdat de triptanen het gehalte van de natuurlijk voorkomende stof serotonine verhogen. Die stof kan op zijn beurt het aantal pijnsignalen verlagen dat gestuurd wordt naar de nervus trigeminus, een van de belangrijkste zenuwen van het hoofd. Daarnaast helpt serotonine ook bij het verlichten van andere symptomen, zoals misselijkheid en visuele problemen.

Ondertussen zijn er zeven verschillende types triptanen op de markt, beschikbaar als tablet, neusspray of injectie. Sommigen zijn vrij verkrijgbaar, maar voor sterkere dosissen heb je een voorschrift nodig.

Werkt het niet voor jou? Studies hebben aangetoond dat triptanen bij 30 à 40 procent van de mensen niet helpen tegen migraine. "We weten niet goed hoe dat komt", zegt dr. Andrew Dowson. Een theorie is dat het effect van serotonine op migraine varieert van persoon tot persoon.

Alternatief? "Soms stellen we vast dat het tegelijkertijd nemen van een niet-steroïdale anti-ontstekingspijnstiller, zoals ibuprofen, de kans op succes verhoogt", zegt dr. Dowson. Daarnaast kunnen de triptanen ook gecombineerd worden met medicijnen die de maaglediging helpen, omdat de triptanen opgenomen moeten worden via de maag om goed te werken, terwijl migraine de opname van voedsel en vloeistof via de maag kan vertragen.

Als dat ook niet werkt, dan kan je elk symptoom apart proberen te behandelen, met medicijnen tegen misselijkheid en/of duizeligheid.

4. Hoge bloeddruk

Als een hoge bloeddruk onbehandeld blijft, kan die leiden tot beroertes en hartaanvallen. Er zijn verschillende soorten medicijnen die de aandoening tegengaan, maar er is geen enkele pil die geschikt is voor iedereen.

Werkt het niet voor jou? Als je je bloeddruk niet onder controle krijgt, dan heb je waarschijnlijk nood aan andere medicatie. "Leeftijd, gewicht en etniciteit hebben een invloed op de efficiëntie van bloeddrukpillen", zegt professor Neil Poulter. Dat is meestal toe te schrijven aan het hormoon renine, dat de bloedvaten doet samentrekken en zo bijdraagt tot een hoge bloeddruk.

Sommige van de veelgebruikte medicijnen voorkomen dat die renine de bloedvaten doet samentrekken. Maar als je al een laag gehalte van dit hormoon hebt, dan kunnen andere factoren je hoge bloeddruk uitlokken.

Alternatief? Patiënten krijgen meestal calciumantagonisten voorgeschreven, zoals amlodipine. Calcium doet de bloedvaten vernauwen, waardoor de bloeddruk in de lucht gaat, maar deze medicijnen blokkeren de werking van calcium.

Als dat niet helpt, dan kunnen diuretica voorgeschreven worden. Dat helpt om het vochtgehalte in de bloedstroom te verminderen, waardoor de bloeddruk naar omlaag gaat.

5. Antidepressiva

Antidepressiva zijn ontworpen om het gehalte van feel-good stoffen in het brein te verhogen.

Werkt het niet voor jou? Ongeveer de helft van de mensen die antidepressiva gebruiken, hebben het gevoel dat die niet werken. Volgens een studie uit 2010 zijn antidepressiva zelfs niet veel beter dan een suikerpil om een milde depressie te behandelen.

Alternatief? Praattherapieën, die proberen om de manier waarop iemand naar de wereld kijkt te veranderen, kunnen helpen. "Een ander belangriijke stap is het vermijden van eenzaamheid en bezig blijven", zegt dr. Paul Blenkiron. "Oefen zowel lichaam als geest. Probeer twee tot drie keer per week te sporten, zelfs een wandeling zal helpen", besluit hij.