Zithouding minder belangrijk voor rugklachten dan onze genen

Heel wat mensen kampen met hevige lage rugpijn veroorzaakt door slijtage aan tussenwervelschijven. Uit nieuw onderzoek blijkt dat het lot van onze ruggengraat in grote mate bepaald wordt door onze genen en niet zozeer door onze levensstijl, hoewel een goede lichaams- en zithouding uiteraard hun steentje kunnen bijdragen.

Hoewel de genetica al langer op het lijstje van verdachten staat, werd nu pas zwart op wit bewezen dat één specifiek gen een sleutelrol speelt in chronische rugpijn veroorzaakt door lumbale discusdegeneratie (LDD). Wetenschappers van het King's College in Londen stellen dat maar liefst 65 tot 80 procent van de ernstige gevallen een erfelijke oorzaak heeft.

"De impact van erfelijke factoren op LDD is verbazingwekkend hoog. In de jaren '70 en '80 spendeerden Scandinavische onderzoekers miljoenen in de jacht op jobs die deze rugpijn veroorzaakten, maar ze konden ze niet vinden", verklaart dokter Frances Williams.

Genetica
Zo werd onder meer ondekt dat tweelingen met totaal verschillende beroepen (bijvoorbeeld leerkracht LO versus vrachtwagenbestuurder) toch eindigden met dezelfde pijnlijke rugproblemen. Het nieuwe onderzoek spoorde een nieuw gen op, genaamd PARK2. Ze gingen kijken naar sporen van LDD in rugscans van 4.600 mensen en namen vervolgens van iedereen ook het genoom (geheel van erfelijke informatie) onder de loep. "Hoewel het onderzoek nog jong is, kan deze aanpak leiden tot nieuwe en betere behandelingen", klinkt het.

"Lumbale discusdegenartie is een van de grootste oorzaken van lage rugpijn en het is geweten dat het bij 80 procent van de gevallen een erfelijke basis heeft. Toch is dit de eerste keer dat een gen geïdentificeerd werd in het onderzoek naar deze pijnlijke, invaliderende aandoening. Het is een veelbelovende start die ons een eerste spoor biedt naar een genetische verklaring en een weg naar potentiële nieuwe oplossingen", getuigt professor Alan Silman van Arthritis Research UK.

Complex
Los van deze ontdekking stelt dokter Williams dat de relatie tussen LDD en chronische pijn complex is. "Iedereen krijgt wel ooit te maken met LDD, het is zoals grijs worden. Toch ervaart niet iedereen de rugpijn", aldus Williams. De ernst van de slijtage heeft uiteraard een impact op de hevigheid van de rugpijn, maar toch zijn er mensen die zich prima voelen, ook al ziet het er op scans ernstig uit en klagen anderen van hevige pijn, terwijl onderzoek slechts beperkte schade kan aantonen.

Ook psychologie speelt een belangrijke rol bij pijn ervaren. "Mensen met een positieve kijk zullen minder snel afzien. We ontdekken steeds diepgaander hoe pijn een weerzinwekkende reactie is van het centrale zenuwstelsel, wat uiteraard gecontroleerd wordt door het verstand. We hebben ondervonden dat we de 'software' in het brein kunnen herprogrammeren om chronische pijn te overmeesteren", verklaart dokter Adam Al-Kashi van Backcare.

Zelf in de hand
Al-Kashi waarschuwt ook dat onderzoek die aandoeningen reduceren tot iets erfelijks mensen vaak opzadelen met een hopeloos gevoel. Toch beaamt ook dokter Williams dat genetische onderzoeken nooit het hele verhaal vertellen. "Mensen hebben een goede gezondheid voor een groot deel zelf in de hand. Om het risico op rugklachten te minimaliseren is het goed te stoppen met roken en je gewicht stabiel te houden. Een goede lichaamshouding en veel beweging zal misschien geen impact hebben op (erfelijke) LDD, maar stevige spieren en een gezonde houding zullen de pijnklachten wel drukken", aldus Williams.

Tot slot sluit ook Steve Tolan van de Chartered Society of Physiotherapy zich aan bij deze analyse. "We hebben helaas maar weinig controle over de genen waarmee we geboren worden. Gelukkig zijn er andere manieren om onze rug te ondersteunen. We kunnen voorkomen dat een bestaande aandoening erger wordt én kunnen het opkomen van erfelijke varianten uitstellen. Mensen zouden lichaamsbeweging en een gezonde levensstijl moeten inzetten als wapen tegen toekomstige rugklachten. Het maakt niet uit welk type wagen je hebt, je moet nog altijd de motor onderhouden", besluit hij.