1 miljoen selfies per dag: is dat eigenlijk nog gezond?
Elke dag nemen we met zijn allen 1 miljoen foto's van onszelf, en er wordt verwacht dat een adolescent van vandaag in zijn leven zo'n 25.700 selfies zal nemen. We kunnen dus gerust zeggen dat we in een selfietijdperk leven, en dat kan niet anders dan gevolgen hebben. Psychoanalyste en filosofe Elsa Godart nam het fenomeen onder de loep in haar boek 'Je selfie donc je suis' en voorspelt alvast weinig goeds.
Wie denkt dat selfies een verschijnsel zijn van jonge meisjes, heeft het mis. We doen het allemaal in meer of mindere mate, van de Paus tot president Obama. Te pas, maar steeds meer ook te onpas. Tieners nemen selfies voor de poort van Auschwitz, toeristen nemen foto's op het Tunesische strand waar 38 mensen omkwamen, en zelfs David Cameron en Obama vergaten op de herdenkingsplechtigheid voor Nelson Mandela even waar ze waren. Ze leunden gewillig tegen de Deense eerste minister om een plaatje te schieten.
Selfies gaan erg ver
Naast sociaal onaanvaardbaar zijn sommige selfies ook gewoon ronduit gevaarlijk. Vorig jaar kwamen er meer mensen om tijdens het nemen dan een selfie dan door aanvallen van haaien. "Mensen vergeten dat ze op de rand van een klif staan, vergeten dat ze op een treinspoor staan", aldus Godart. Ze ziet het verschijnsel ook bij haar patiënten. "Het komt altijd op hetzelfde neer: één moment waarin ons gezond verstand en bewustzijn volledig verdwijnen. Het is zo krachtig dat we niet meer in staat zijn om kritisch te denken. En dat is toch zeer verregaand voor 'gewoon' een foto."
Eeuwige puberteit
Godart maakt zich zorgen over onze selfiemaatschappij, die volgens haar blijft steken in een soort van eeuwige puberteit. "Al die selfies geven ons niet echt meer inzicht in onze eigen puberteit, integendeel. Ze bevorderen alleen onze onzekerheden en veroorzaken het typische neurotische en twijfelende gedrag dat zo typisch is voor pubers." Godart staat daarin niet alleen, ook andere wetenschappers waarschuwen dat al die selfies onrealistische beelden scheppen, en depressies en eetstoornissen bij jongeren in de hand kunnen werken.
"Onze aandachtspannes worden steeds korter en ons geduld is zo klein geworden. Maar we vergeten daarbij dat de puberteit eigenlijk helemaal niet zo leuk is: we weten niet waar we voor staan, waar we naartoe gaan... We zijn eigenlijk voortdurend in crisis."
Narcisme?
Geven we elke dag dan een miljoen keer blijk dat we allemaal narcistisch en egoïstisch zijn? Voelen we onszelf mooier dan we zijn? Eigenlijk niet, aldus Godart. "De selfie is eigenlijk heel contradictorisch. Op het eerste zicht gaat het om je ego, maar eigenlijk gaat het eerder om onzekerheid en het verlangen naar bevestiging. We kunnen met verschillende apps en programma's onze foto's bewerken tot een onrealistische illusie, en we voelen ons bij elke like een beetje beter. Maar dat blijft niet duren: de onzekerheden zullen met elke selfie weer de kop opsteken."
Godart wil niemand met de vinger wijzen. "Ik zeg niet dat het de schuld is van bepaalde celebrities of de media, want we doen het allemaal. Ik neem zelf ook af en toe een foto." Op zich ziet ze er geen probleem in. "Het wordt pas zorgwekkend als we een beeld van onszelf projecteren dat aantrekkelijker is dan de echte wereld. De illusie wordt zo perfect dat we liever online zijn dan in het echte leven, waar we veel harder moeten werken om iets voor elkaar te krijgen of om er goed uit te zien. Al die selfies kunnen je verlammen in het echte leven, omdat je nooit de perfectie van je online profiel zal benaderen."
Minder seks
Dat effect laat zich nu al merken. Een recent onderzoek kon vaststellen dat het nemen van selfies omgekeerd evenredig is met ons seksleven. Met andere woorden: hoe meer selfies we nemen, hoe minder aandacht we besteden aan onze partner in de slaapkamer. "Er is een echt gevaar om wereldvreemd te worden en onze connectie met de realiteit te verliezen. Voor mijn part zit iedereen tien uur per dag online, maar zorg dat je daarnaast nog een echt leven hebt ook. Anders verlies je alleen je eigen vrijheid."
