VS vallen olietanker aan in Straat van Hormuz - Netanyahu: aanvallen tegen Iran gestaakt

De evacuatie van zo'n 11.000 zeevarenden die vastzitten in de Perzische Golf zal "enkele weken" in beslag nemen volgens secretaris-generaal Arsenio Dominguez van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), de scheepvaartorganisatie van de Verenigde Naties. Het is de bedoeling dat schepen die vastzaten door de sluiting van de Straat van Hormuz stapsgewijs weg kunnen, nu Iran die zeestraat heeft geopend als onderdeel van een voorlopig vredesakkoord met de Verenigde Staten.

Ongeveer 600 schepen zitten vast in de Perzische Golf. De IMO hoopt dat "ongeveer 50 schepen per dag" door de zeestraat bij Hormuz kunnen, zei Dominguez tegen persbureau AFP. "Gisteren zijn er een paar schepen doorheen gevaren", aldus de secretaris-generaal. "Het is een stapsgewijs proces."

De IMO wil bij het coördineren van de evacuatie ongelukken of aanvaringen voorkomen, legde Dominguez uit. Daarom kunnen niet alle schepen tegelijk over de smalle overgebleven vaarroutes weg.

Het evacuatieplan leidt de schepen over twee routes langs de Omaanse en Iraanse kust. Daarbij mijden de schepen de gangbare route door de Straat van Hormuz. De IMO heeft volgens Dominguez te horen gekregen dat daar ongeveer 80 zeemijnen liggen.

Het bestuursorgaan van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft geëist dat Teheran informatie over de uraniumvoorraden in Iran bekendmaakt. Het is "absoluut noodzakelijk en dringend" dat de Islamitische Republiek haar voorraden volledig openbaar maakt, eist de raad van gouverneurs van het IAEA in Wenen in een resolutie.

De Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië hadden het initiatief voor de resolutie genomen. Daarin eist de raad ook dat Iran IAEA-inspecteurs toegang verleent. Dat moet ervoor zorgen dat er geen nucleair materiaal voor militaire doeleinden wordt weggesluisd. De resolutie is niet juridisch bindend, maar zet wel druk op Iran.

Het IAEA-orgaan herhaalde ook zijn dreigement om de VN-Veiligheidsraad in New York in te schakelen, mocht Teheran blijven weigeren mee te werken.

De IAEA mocht de afgelopen maanden de uraniumvoorraden en de meeste nucleaire installaties in Iran niet controleren. Teheran stond het afgelopen kwartaal alleen de inspectie van zijn kerncentrale in Bushehr toe. In totaal beschikt het land over 22 installaties, die voor een groot deel beschadigd geraakt zijn door de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël.

Vanuit het oogpunt van Iran zijn inspecties in de beschadigde nucleaire locaties niet mogelijk. Volgens eerdere IAEA-onderzoeken bezit Iran meer dan 400 kilogram hoogverrijkt uranium.

Iran houdt vol niet van plan te zijn een kernwapen te ontwikkelen, maar zegt wel het recht te hebben om het materiaal te verrijken. De Iraanse VN-delegatie heeft de resolutie afgedaan als "politiek" gemotiveerd en "losgezongen van professionaliteit".

Bij nieuwe Israëlische luchtaanvallen in het zuiden van Libanon zijn woensdag minstens dertien doden gevallen. Dat melden Libanese veiligheidsbronnen. In het dorp Dayr Debba kwamen negen mensen om het leven, en in de stad Sidon stonden na een bombardement verschillende voertuigen in brand, zoals te zien is op onderstaande foto.

De strijd tussen Israël en Hezbollah blijft zo in alle hevigheid doorgaan. Volgens Israël viseert het de pro-Iraanse terreurbeweging die op Libanees grondgebied opereert. Sinds begin maart kwamen in Libanon al bijna 3.700 mensen om door Israëlisch geweld, onder wie zeker 730 vrouwen, kinderen en medici. 

Ruim 1,2 miljoen Libanezen zijn inmiddels op de vlucht geslagen. Aan Israëlische zijde vielen tot nu toe 28 militaire slachtoffers en 4 burgerdoden. Woensdag bezweek ook een Libanese soldaat aan zijn verwondingen.

Meer dan 20.000 inwoners van Iran zitten zonder water na de Amerikaanse aanvallen van afgelopen nacht. Dat melden Iraanse media woensdag.

De drinkwatervoorziening naar de stad Kuhestak in de provincie Hormozgan en tien andere dorpen is volledig afgesloten, meldde persbureau Mehr op basis van een regeringsfunctionaris. "Als gevolg van het incident hebben meer dan 20.000 inwoners van de regio, die al onder moeilijke klimatologische omstandigheden en extreme hitte leven, geen toegang meer tot water", aldus het bericht.

Iraanse media publiceerden foto's die vernietigde waterreservoirs tonen. De temperaturen in de zuidelijke kustgebieden van Iran liggen momenteel ruim boven de 30 graden Celsius.

De gevechten tussen de Verenigde Staten en Iran laaiden vannacht kortstondig weer op, waardoor het fragiele staakt-het-vuren dat sinds april van kracht is, opnieuw op de proef werd gesteld.

Volgens het militaire commando voor het Midden-Oosten, Centcom, zijn de "zelfverdedigingsaanvallen" op Iran "voltooid".

De Verenigde Staten (VS) hebben samen bondgenoten, waaronder België, Canada, Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk, de mogelijke samenzweringen veroordeeld van een buitenlandbrigade van de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde (IRG). Het gaat in de verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS om de Quds Force die in Europa, Noord-Amerika en Australië ook dodelijke acties zou beramen.

Daarbij zou de brigade samenwerken met criminelen. Doelwit zouden Amerikaanse en Israëlische belangen, Joodse instellingen, journalisten en Iraanse dissidenten zijn. In de verklaring van 22 landen worden de veronderstelde samenzweringen veroordeeld en wordt geëist dat Iran hier nu mee ophoudt.

In de verklaring wordt de geheimzinnige beweging Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiya genoemd (de islamitische beweging van de metgezellen van de rechtvaardigen). Die dook dit jaar plotseling op op sociale media en claimt brandstichtingen in onder meer Antwerpen, Luik, Amsterdam, Londen en Rotterdam.

"Wij zijn ​​verenigd in onze vastberadenheid om onze landen en onze bevolking te beschermen tegen deze bedreigingen. De Islamitische Republiek Iran moet deze acties onmiddellijk staken", luidt het statement.

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres heeft woensdag gewaarschuwd voor het risico op een terugkeer naar een "totale oorlog" in het Midden-Oosten, na nieuwe aanvallen en wederzijdse beschietingen tussen Iran en de Verenigde Staten.

"In de Golfregio is het staakt-het-vuren eerder een smeulend vuur, zoals we de voorbije 48 uur hebben gezien met de escalatie van aanvallen en de steeds scherpere retoriek", zei Guterres tijdens een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad.

"We mogen het risico niet onderschatten dat dit smeulende vuur opnieuw volledig oplaait – met andere woorden: uitmondt in een totale oorlog", aldus de VN-chef.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, Volker Türk, heeft woensdag bekendgemaakt dat een VN-missie schendingen van het internationaal recht zal onderzoeken in Libanon.

"Ik heb met de Libanese regering afgesproken om een onpartijdige en onafhankelijke evaluatiemissie te lanceren", aldus Türk. De VN-delegatie zal "informatie en bewijs verzamelen" over de vermeende schendingen van het internationaal recht "sinds 2 maart gepleegd door de partijen in het gewapend conflict", klinkt het.

Sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hezbollah op 2 maart hebben Israëlische aanvallen het leven gekost aan 3.666 personen in Libanon.

De Libanese militie Hezbollah steunt Iran, dat door de Verenigde Staten en Israël werd aangevallen. Libanon werd op die manier in de oorlog gesleept. Iran stelt een eind aan het geweld in Libanon als eis voor een staakt-het-vuren.

Israël heeft het zuiden van Libanon bezet en de Israëlische troepen rukken er steeds verder op.

De inflatie in de Verenigde Staten is in mei opgelopen tot 4,2 procent, het hoogste niveau in drie jaar. Dat blijkt uit cijfers van het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics.

Volgens de gegevens stegen de prijzen sneller dan op enig ander moment sinds april 2023. De hogere inflatie wordt toegeschreven aan de fors gestegen olie- en gasprijzen als gevolg van de oorlog met Iran en de Amerikaanse aanvallen op het land.

Door het conflict zijn de energieprijzen sterk gestegen, waardoor ook goederen en diensten in de rest van de economie duurder worden. Daarbij speelt onder meer de vrijwel stilgevallen scheepvaart door de Straat van Hormuz een rol. Via die strategische waterweg wordt normaal ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en lng-export vervoerd.

De oplopende inflatie zet extra druk op president Donald Trump, die bij zijn aantreden beloofde de levensduurte terug te dringen. Ook dreigt een nieuwe confrontatie met Kevin Warsh, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve), die als opdracht heeft de inflatie terug te brengen naar 2 procent. Trump lag eerder al overhoop met voormalig Fed-voorzitter Jerome Powell vanwege diens hoge rentebeleid.

Terwijl de Amerikaanse president Donald Trump dreigt dat Iran "de prijs zal betalen" en een hoge Iraanse functionaris heeft verklaard dat Teheran de gesprekken met de Verenigde Staten aan het herbekijken is, gaan de diplomatieke inspanningen om een einde te maken aan het conflict verder.

Volgens persbureau Reuters zijn Qatarese onderhandelaars woensdagochtend naar de Iraanse hoofdstad Teheran afgereisd. De gesprekken moeten helpen om een akkoord af te ronden na eerdere onderhandelingen met de Verenigde Staten.

Ook CNN berichtte over de ontwikkeling. Een functionaris verklaarde aan de nieuwszender: "Na overleg met de Verenigde Staten zijn Qatarese onderhandelaars vanochtend naar Teheran gereisd om de Iraniërs te ontmoeten, in een poging de resterende verschillen te overbruggen."

De blokkade van de Straat van Hormuz heeft "nooit eerder geziene" verstoringen van het wereldwijde energiesysteem veroorzaakt en het kan meer dan een jaar duren voor de toestand kan normaliseren. Daarvoor heeft de CEO van oliebedrijf Shell, Wael Sawan, gewaarschuwd.

"We zitten aan 100 dagen waarbij ruim 10 procent van de mondiale olieproductie van de markt is gehaald en ongeveer 20 procent van de lng-productie stilligt", aldus Sawan tijdens een CEO-top in Londen. "De gevolgen zijn in het bijzonder acuut geweest in Azië." In een aantal landen is daar massaal op brandstof bespaard.

Zelfs als de onrust in het Midden-Oosten tot een einde komt, zal het volgens de Shell-topman een tijd duren voor het wereldwijde energiesysteem weer stabiel is. "Het zal volgens ons bijna een jaar, of zelfs langer, duren voor het evenwicht is hersteld."

De hoge olieprijzen leverden Shell in het eerste kwartaal fors meer winst op. Tegelijk waarschuwde het bedrijf dat het conflict in het Midden-Oosten woog op zijn gasproductie.

Zo raakte de energiesite van Ras Laffan in Qatar aanzienlijk beschadigd. Dat is de grootste hub voor vloeibaar gemaakt gas ter wereld. "We werken hard aan herstellingen. Al het puin is al geruimd", legde Sawan uit. "We hopen dat we de installatie tegen het einde van het eerste kwartaal van volgend jaar weer in gebruik kunnen nemen."

Voor de kust van Oman, nabij de Straat van Hormuz, is woensdag een olietanker in brand gevlogen. Dat zegt het Britse Maritime Trade Operations (UKMTO) woensdag, dat melding maakt van "een slachtoffer en twee vermisten".

Het incident deed zich voor op twintig zeemijl (ongeveer 37 kilometer) ten noordoosten van Omaanse stad Sohar. De brand zou ontstaan zijn in de machinekamer van het schip. "De lokale autoriteiten hebben gemeld dat een olietanker brand in de machinekamer heeft gesignaleerd en dat zij ter plaatse zijn om te helpen bij de evacuatie van de bemanning", aldus de UKMTO. Er zijn voorlopig geen gevolgen voor het milieu gemeld.

Het Britse maritieme beveiligingsbedrijf Vanguard had eerder melding gemaakt van een schip dat geraakt was door een raket voor de kust van Sohar. Het bedrijf gaf echter aan dat er nog geen onafhankelijke bevestiging was verkregen.

Iran heeft te lang gewacht met het sluiten van een deal en zal daar nu de prijs voor betalen. Dat heeft de Amerikaanse president Donald Trump zonet gepost op Truth Social, zijn eigen sociale netwerk.

"Het Iraanse leger is een complete puinhoop. Een groot deel ervan, zoals de marine en de luchtmacht, bestaat niet eens meer - ze zijn volledig verslagen", luidt het. "Iran is alleen maar praatjes en geen daden. De bullebak van het Midden-Oosten is DOOD!!! Ze hebben te lang gewacht met het sluiten van een deal die geweldig voor hen zou zijn geweest, nu zullen ze daarvoor de prijs moeten betalen", zo staat er nog te lezen.

Iran beschuldigt de Verenigde Staten en Israël ervan de diplomatieke inspanningen te ondermijnen door herhaaldelijke schendingen van staakt-het-vurenafspraken. Dat zei woordvoerder Esmaeil Baghaei van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken na nachtelijke confrontaties tussen Iran en de VS in de Golfregio.

Volgens Baghaei stuurt Washington tegenstrijdige signalen uit, verandert het voortdurend van standpunt en ondermijnt het de diplomatie via herhaalde schendingen van het bestand. Ook Israël zou volgens hem het diplomatieke proces schaden door het staakt-het-vuren in Libanon meermaals te schenden.

Iran heeft de voorbije nacht Amerikaanse basissen in de regio aangevallen met raketten.

Beleggers laten zich niet van de wijs brengen door de Amerikaanse vergeldingsaanvallen op Iran. Ondanks het oplaaien van het geweld in het Midden-Oosten afgelopen nacht gaan de belangrijkste beursgraadmeters in Europa licht omhoog.

De olieprijzen gingen daarnaast licht omlaag. De markt lijkt er daarmee vanuit te gaan dat het nieuwe geweld in het Midden-Oosten de wankele wapenstilstand in de regio niet in gevaar brengt en dat er nog steeds hoop op vrede is. 

De Golfstaten hebben volgens Teheran "de wettelijke en morele verantwoordelijk" om een einde te maken aan de Amerikaanse aanvallen op Iran vanaf hun grondgebied. Het Iraanse regime wil zo de recente aanvallen op Amerikaanse bases in de regio rechtvaardigen.

Iran zegt aanvallen te hebben uitgevoerd op Amerikaanse bases in Jordanië en Bahrein. Het Amerikaanse leger voerde ook aanvallen uit op Iraanse doelen in de buurt van de Straat van Hormuz nadat een helikopter werd neergehaald.

Webcambeelden, die geverifieerd zijn door onder meer de Amerikaanse zender CNN, lijken het moment te tonen van een felle flits vanuit de richting van een Amerikaanse basis in Bahrein. De video is vastgelegd nadat het luchtalarm klonk.

Er zijn nog geen gedetailleerde berichten over de schade die de Amerikaanse aanvallen en de Iraanse tegenaanvallen hebben berokkend.

Iran heeft de voorbije nacht teruggeslagen en Amerikaanse basissen in Bahrein en Jordanië aangevallen. Bij die laatste aanval zou onder meer een hangar voor F-35-gevechtsvliegtuigen onder vuur zijn genomen. Ook in Koeweit klonk het luchtalarm en schoot de luchtverdediging in actie.

Het Amerikaanse leger voerde eerder luchtaanvallen uit op Iraanse doelen in de buurt van de Straat van Hormuz, nadat een Amerikaanse helikopter maandag was neergehaald.