Groot offensief Syrië op handen na Russische bombardementen

Rusland heeft opnieuw zijn luchtaanvallen op doelen in Syrië verdedigd. Minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken verklaarde vandaag bij de Verenigde Naties in New York dat de aanvallen zijn gericht op opslagplaatsen en stellingen van Islamitische Staat en niet op andere rebellen, zoals het westen zegt.

De internationale coalitie tegen Islamitische Staat (IS) die Washington aanvoert, voerde gisteren bijvoorbeeld een luchtaanval in Syrië uit, naast 21 luchtaanvallen in Irak. Lavrov sloot een uitbreiding van de interventie naar Irak voorlopig uit. "Niemand heeft ons uitgenodigd en niemand heeft daar naar gevraagd", zei hij volgens het persagentschap Interfax.

Het Kremlin heeft eerder vandaag de kritiek op de Russische bombardementen verworpen en gezegd dat het 'welbekende' terreurgroepen aanvalt. Rusland jaagt op terroristen, aldus Lavrov. Hij beschouwt de grootste Syrische rebellenbeweging, het Vrije Syrische Leger (FSA), niet als een terroristische groepering. Het FSA moet juist deel uitmaken van een politieke oplossing van het gewapende conflict, aldus de bewindsman.

De aanwijzingen nemen echter toe dat Moskou een flink deel van het Syrische verzet als doelwit beschouwt. Persbureau Reuters meldt dat het Syrische leger gebruik wil maken van de Russische interventie om een groot grondoffensief te openen. Deze zou worden gesteund door Hezbollah-strijders. Een deelneming van Rusland aan de Amerikaanse coalitie sloot Lavrov uit, omdat die niet over een VN-mandaat beschikt. Voor de interventie van Moskou is er ook geen VN-mandaat. Rusland beroept zich op de vraag naar hulp van Syrië.

Luchtdoelraketten tegen Rusland?

De Russen hebben zeker één rebellengroep, en mogelijk meerdere, gebombardeerd die door de CIA zijn getraind en bewapend. De Republikeinse senator John McCain bevestigde dat vandaag. Eerder hadden Amerikaanse regeringsfunctionarissen dit gemeld. De rebellen van het Vrije Syrische Leger (FSA) zijn getraind in kampen in Jordanië.

Strijders die in Qatar en Saoedi-Arabië waren opgeleid door de CIA, werden vandaag twee keer gebombardeerd in Idlib. Deze aanvallen verhogen de druk op de regering-Obama om Moskou tot de orde te roepen. Een van de FSA-leiders, Bashar al-Zoubi, deed een klemmend beroep op Arabische landen snel luchtdoelraketten te leveren om de Russische Soechoi's uit de lucht te schieten.

Volgens het persbureau Reuters worden de Russen op de grond "spoedig" bijgestaan door het leger. Volgens bronnen zou Damascus een groot offensief willen openen tegen de rebellen. Deze aanval zou worden gesteund door Hezbollah-strijders en zelfs honderden Iraanse militairen die tien dagen geleden zijn overgebracht naar Syrië.

Terroristen

Rusland zei vandaag dat "terroristische faciliteiten" zijn gebombardeerd in Idlib, Hama en Homs. Bij acht aanvallen zouden 's nachts vier doelwitten van Islamitische Staat (IS) zijn bestookt. "Deze organisaties zijn welbekend", aldus de woordvoerder van president Poetin vandaag over de terreurgroepen die op de Russische aanvalslijst staan. Volgens de Libanese zender Al-Maydeen, die het Assad-regime steunt, werden donderdag ook jihadistische doelen bij het stadje Jisr al-Shughour aangevallen in de provincie Idlib.

Deze provincie is in handen van een alliantie van islamitische strijdgroepen die door Qatar en Saoedi-Arabië worden gesteund. Ook Al Nusra, de tak van Al Qaida in Syrië, maakt deel uit van deze coalitie in Idlib. De luchtaanvallen van donderdag, zo'n dertig, zijn opnieuw een aanwijzing dat Moskou een groot deel van het Syrische verzet als 'terroristen' beschouwt. Een bron bij het Syrische leger zei dat de bombardementen voor een "grote verandering" zullen zorgen in het verloop van de burgeroorlog.

Saoedi-Arabië eiste vandaag onmiddellijke stopzetting van de Russische bombardementen. Volgens de Saoedi's bevindt IS zich niet in de gebieden waar de Russen bombarderen.

Het is nog niet bekend hoeveel pro-westerse strijders woensdag zijn gedood. Een hoge Amerikaanse functionaris zegt in The New York Times dat de schade "niet gering" was. Een van de rebellengroepen zou Tajammu al-Aaza zijn. De leider van de groep, Jamil al-Saleh, zegt dat een basis in Lataminah werd getroffen.

Dit stadje bevindt zich zo'n 45 kilometer ten noorden van Homs. "We hebben geen reden om berichten in twijfel te trekken dat door de coalitie gesteunde strijders werden gebombardeerd", aldus een Amerikaanse functionaris in The Washington Post.

De CIA heeft in de afgelopen jaren enkele duizenden gematigde strijders getraind in de kampen in Jordanië. Een vergelijkbaar programma van het Pentagon, dat zo'n 500 miljoen dollar kost, verkeert echter in grote problemen. Vorige maand werd bekend dat slechts vier tot vijf strijders die deelnamen aan dit project, nu in Syrië vechten.

Burgerdoden

Bij de Russische aanvallen zijn vooral burgerslachtoffers gevallen, zeggen inwoners tegenover de Volkskrant. "Ten noorden van de stad Homs, in Rastan en Zafarana, waren gisteren drie luchtaanvallen", zegt Bebars al-Talawy. "Alle doden, 36 in totaal, zijn burgers. Ook zijn er tientallen gewonden. Een aantal bevinden zich in kritieke toestand." 

Volgens al-Talawy, die vanuit zijn woonplaats Rastan getuige was van de aanvallen, waren de Russische luchtaanvallen heviger dan de bommen die doorgaans worden gedropt door het regeringsleger. "Het geluid was veel harder en de schade was aanzienlijk." 

Ook Faras al-Said, een burger uit Talbiseh in de provincie Homs, zegt dat de luchtaanvallen wezenlijk anders waren dan dat ze gewend zijn. "Ik heb de schade bekeken en wist niet wat ik zag. Meerdere gebouwen waren volledig weggevaagd. Bewoners hebben meer dan vier uur lang onder het puin gelegen." 

Volgens Al-Said waren er woensdag in Talbiseh rondom het middaguur twee Russische luchtaanvallen. "Daarbij zijn tot nu toe twintig doden gevallen en vele gewonden. De luchtmacht heeft alleen burgergebieden gebombardeerd, ver weg van de frontlinie. Talbiseh is bovendien in handen van het Vrije Syrische Leger. Het is een leugen dat Rusland IS-doelen bestookt."

Militair overleg

Militaire leiders van de VS en Rusland gaan zo snel mogelijk in gesprek met elkaar over de luchtaanvallen op doelen in Syrië. Voorkomen moet worden dat de landen per ongeluk met elkaar in botsing komen bij hun wederzijdse strijd in Syrië. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlande Zaken John Kerry laten weten.

Kerry kwam met die aankondiging na een gesprek met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov. Aanleiding waren Russische luchtaanvallen woensdag op doelen in een bergachtige streek in Syrië. Daarbij werden volgens het ministerie van Defensie in Moskou onder meer een commandopost en operatiecentra van IS vernietigd. 

Volgens Khaled Khoja, de leider in ballingschap van de Nationale Coalitie van de Syrische oppositie, zijn er vooral burgerslachtoffers gevallen. 'De Russische luchtaanvallen hebben aan 36 onschuldige burgers het leven gekost,' zo deelde Khoja mee in New York. Volgens zijn informatie bevinden zich onder de slachtoffers ook vijf kinderen.

Volgens de VS zijn de luchtaanvallen gevaarlijk omdat er vooraf geen gesprekken zijn geweest over het coördineren van die aanvallen. De gesprekken tussen de legers van beide landen vinden wellicht al donderdag plaats, aldus Kerry.

Washington voert een internationale coalitie aan tegen de soennitische extremisten van Islamitische Staat (IS). De VS geven ook steun aan rebellen in Syrië. De coalitie voert al sinds september 2014 luchtaanvallen uit boven Irak en Syrië.

Nederland is onderdeel van de coalitie, maar doet niet mee aan aanvallen op Syrisch grondgebied omdat dat land daar niet om heeft gevraagd. De Syrische leider Assad heeft Rusland om militaire hulp in de strijd tegen terroristen gevraagd.