"Situatie met IS zal komende tien jaar enkel escaleren"

"De komende tien jaar gaat het geweld van IS enkel escaleren." Montasser AlDe'emeh (26), die islamitische radicalisering onderzoekt, windt er in het Radio 1-programma 'Weet ik veel' geen doekjes om. "Ik zie de toekomst niet bepaald rooskleurig."

Bijna dagelijks heeft AlDe'emeh contact met jongeren die in Syrië strijden. Al lijkt het een misvatting dat alle Syriëstrijders ook effectief aan de kant van IS staan. "Er zijn ook jongeren die zich bij al-Qaida voegen, en die vechten net tegen de IS."

Ideologie en frustratie

Volgens AlDe'emeh is het een combinatie van ideologie en frustratie die aan de basis ligt van radicalisering bij jongeren. "Jongeren worden hier geconfronteerd met werkloosheid, discriminatie,... en dat is vaak de reden waarom ze zich in de ideologie van IS gaan interesseren."

Het kalifaat vormt voor heel veel moslims, ook in België, de ultieme droom, al benadrukt AlDe'emeh dat dat niet noodzakelijk de extreme vorm van IS hoeft te zijn. "Als we naar de laatste honderd jaar in het Midden-Oosten kijken, is het - na het afschaffen van het kalifaat door Atatürk in het begin van de 20ste eeuw - alleen maar slechter gegaan. Hoe meer landen olie-inkomsten hebben, hoe minder ontwikkeling en infrastructuur er is. Dat frustreert jongeren. Waarom denken mensen na over het stichten van een eigen staat? Wanneer ze zich in de huidige staat niet meer goed voelen."

Islam besmeuren

Op lange termijn koestert AlDe'emeh misschien nog hoop, maar de komende tien jaar ziet hij erg somber in. "De slagzin van IS is 'het zal blijven en het zal zich verspreiden'. Op lange termijn wil IS het Witte Huis innemen, Spanje heroveren, ... Los van het feit of die plannen realistisch zijn of niet: ze streven ernaar en daarom is het voor onze samenleving erg problematisch."

Door IS groeit de haat ten opzichte van moslims, "en dat is net de bedoeling van IS: het imago van de islam besmeuren". Zo raken moslims gefrustreerd omdat ze onderdrukt of gediscrimineerd worden en zullen ze zich sneller tot IS keren. En bijgevolg mogelijk aanslagen in België en Europa plannen.

Terugkerende Syriëstrijders

De sociale onrust zal de komende jaren enkel maar groeien volgens de onderzoeker. "Wat bijvoorbeeld heel problematisch is, is dat jongeren naar Syrië gaan en dan terugkeren. En dat we dat niet altijd weten", legt AlDe'emeh uit. Het is vaak niet onduidelijk of ze terugkeerden omdat ze tot inzicht kwamen, of om een aanslag te plegen. "Lang niet iedereen staat bij een terugkeer naar ons land vijandig ten opzichte van IS. Ook de terugkeer van Syriëstrijders draagt bij tot de strategie van IS om onrust te creëren."

"Na de verijdelde aanslag in Verviers schreef IS in een ledenblad dat ze die jongeren naar hier had gestuurd. Maar zeker kunnen we dat niet weten. Daarom wil ik inzetten op een onderzoekscentrum, maar dan eentje zonder subsidies", aldus AlDe'emeh. "Vanaf het moment dat we subsidies krijgen, vertrouwen die jongeren ons niet meer. Daarom is het belangrijk dat we volledig onafhankelijk zijn."