Lezer Klaas: ‘Kunnen we niet beter gaan nadenken in plaats van herdenken?

Wie herdenkt er nog op 4 mei? Lezer Klaas Zuurman overdenkt het belang van Dodenherdenking en het vieren van onze vrijheid.

Onlangs heeft een kringloopwinkel een eerste druk van Anne Frank gered en voor grof geld verkocht. Maar wie wil dit in vredesnaam nog lezen? Wij (generatie X) in ieder geval niet. Wij zijn namelijk doodgegooid met dodenherdenkingen. Die rituelen gaan nog steeds door. Vrijheidsfeesten zijn daarentegen wel ingeperkt tot één keer per vijf jaar (een vrije dag). Want vrij mag je zijn, maar niet ten koste van alles. En zeker niet van werk.

Veteranen uit de Tweede Wereldoorlog waren in onze tijd nog in leven. We hebben ze vereerd als Goden, in films, musicals en in levende lijve. Terwijl zij één voor één stierven, brachten anderen hun militaire voertuigen weer tot leven. Ze zwaaien daarin naar het publiek alsof ze zelf bevrijders waren.

Niemand geloofde in oorlog

Doden herdenken is serieus. Maar terwijl 4 mei de krans wordt gelegd, is iedereen met zijn gedachten al bij het feest van morgen. Ook koning Willem-Alexander is er niet bij. Hij denkt aan de woorden van mama Beatrix: Denk erom Willem, je vertrekt geen spier tijdens de kranslegging, want dan zwaait er wat! Zijn opvoeding is nog steeds op zijn gezicht te lezen. Maar Willem is niet de enige met jeugdtrauma’s.

Op de lagere school moest ik een opstel schrijven over Anne Frank. Maar op de middelbare school moest ik zelfs de hele Tweede Wereldoorlog uit mijn hoofd leren. Absoluut nutteloze kennis voor mijn leven. Hoewel, ik begin nu wel overeenkomsten te zien. Niemand geloofde in oorlog en volgens de regering kun je dictators beter te vriend houden.

Inmiddels zijn de laatste veteranen en verzetshelden dood. Zelfs hun kinderen beginnen uit te sterven. Is daarmee de houdbaarheidsdatum van Dodenherdenking bereikt? Kunnen we niet beter gaan nadenken in plaats van herdenken? Want tegenwoordig noemen we iedereen een strijder, vooral wanneer iets maar een klein beetje moeite kost. Maar van iets verdedigen is geen sprake. En als het oorlog wordt, heb je daar niets tegen kunnen doen.

Collectief geheugenverlies

Wij, generatie X hadden onze mond vol over veiligheid en leefbaarheid. Maar we zijn doof en blind voor gevaar en lijden ook nog collectief aan geheugenverlies. Premier Dick Schoof constateert tachtig jaar na de bevrijding van concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz dat antisemitisme steeds zichtbaarder lijkt in de maatschappij.

Alles bij elkaar voorspelt dit niet veel goeds. Het is misschien inderdaad wel tijd om je noodpakketje samen te stellen. Maar pak ook de vlag in. Want op een dag mag die weer uit. Leve de vrijheid.

Klaas Zuurman, Eindhoven