Hoe gevaarlijk zijn de Reichsbürger in Duitsland?

Ze erkennen de Bondsrepubliek niet, hebben hun eigen rijbewijs en willen terug naar 1945. Natuurlijk zijn de 'Rijksburgers' een hoop dwazen. Maar deze week schoot een van hen een politieagent dood. Hoe gevaarlijk zijn ze?

U wist het waarschijnlijk niet, maar Duitsland is eigenlijk een koninkrijk. En de koning van Duitsland heeft Peter Fitzek. Hij heeft een eigen hermelijnen mantel, een eigen rijbewijs en een eigen identiteitskaart. Het 'Königreich Deutschland' is gelokaliseerd op een landgoed in Wittenberg, een stad in de oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Zijne Koninklijke Hoogheid Fitzek, een voormalige karateleraar en videotheekhouder, behoort tot de zogenaamde Reichsbürger (Rijksburgers).

Dat is een groeiende groep Duitsers van verschillend pluimage die zich verenigen in de gedachte dat de Bondsrepubliek Duitsland zoals wij die kennen niet bestaat. Er is namelijk nooit een einde gekomen aan het Duitse Rijk uit de periode tussen 1871 en 1945, zo redeneren ze. Het leger had zich na de dood van Adolf Hitler weliswaar overgegeven, maar de Duitse staat niet. Het huidige democratische bestel is de Duitsers opgedrongen door de Geallieerden, en dus niet legitiem.

Ondersteboven
Welk Duits Rijk ze precies terug willen, is overigens niet helemaal duidelijk, want in die periode waren het er drie: het Keizerrijk, de Weimar-republiek en Hitlers Derde Rijk. Deze gedachtegang leverde eind vorig jaar het volgende tafereel op. Vlakbij Kaiserslautern werd een automobilist aangehouden die zijn nummerbord ondersteboven had gemonteerd. De man (54), die zich alleen maar kon legitimeren met een fantasie-identiteitsbewijs, zei dat hij aan het knutselen was geslagen, omdat de Geallieerden 'destijds ook alles op zijn kop hadden gezet'.

Bovendien erkende de man het gezag van de agenten niet, en al helemaal niet dat van de republiek, want hij was een Reichsbürger. Er werd toen hartelijk om gelachen, maar onderzoekers van de Amadeu Antonio Stichting waarschuwen met klem voor onderschatting. In opdracht van de Duitse regering stelden zij een profiel samen van de Rijksburgers, en daaruit stijgt een beeld op dat niet vrolijk stemt.

Neonazi
Om te beginnen zijn het mensen die geen wetten respecteren, zich niks aantrekken van de politie, verkeersregels negeren, geen belasting betalen en soms zelfs hun kinderen van school halen uit protest tegen het onderwijs. Het gaat inmiddels om 'vele honderden' personen, verspreid over het hele land. Uit het onderzoek, getiteld 'Wir sind wieder da' (Wij zijn terug), blijkt dat Rijksburgers zich voornamelijk in rechts-extreme hoek ophouden, niet vies zijn antisemitisme en moslimhaat, niet kijken op een complottheorie meer of minder, regelmatig te zien zijn in neonazi-demonstraties en de Holocaust het liefst tussen aanhalingstekens plaatsen.

Een van hen is Wolfgang P., de man die woensdag vlakbij Nürnberg vier agenten in een hinderlaag lokte en er eentje doodschoot. Een ander is Volker S., een voormalige politieman die zichzelf 'generaal' liet noemen. Hij richtte in 2012  een burgerwacht op die de mensen de stuipen op het lijf joeg in hun net-echte uniformen. En ook Horst Mahler is een bekende Rijksburger. Het is dezelfde Horst Mahler die geldt als een van de oprichters van de extreem-linkse terreurgroep Rote Armee Fraktion. Zijn strijd tegen de staat gaat dus onverminderd door, zij het vanuit andere hoek.

Krampachtig
Niet alle Rijksburgers zijn overigens gewelddadig. De meesten vallen de overheid alleen maar lastig met hun uitgebreide bezwaarschriften tegen van alles en nog wat. Het zijn mensen die uit de samenleving zijn gestapt, en dat krampachtig proberen vol te houden door bijvoorbeeld een koninkrijk te stichten, of een Vrijstaat Germania, zoals ene Wolfgang Ebel dat in 1985 deed. Ze verdienen hun geld met de verkoop van creatieve persoonsbewijzen, kentekenstickers en dasspelden. De actie van Wolfgang P. in Nürnberg (Beieren) gaat er echter voor zorgen dat ze nog meer last krijgen van de overheid die wat hen betreft niet bestaat.