Ik heb hem van dichtbij gezien. En ik hou mijn hart vast
Een week geleden hoopte ik dat dit mijn laatste schrijfsel zou zijn over Donald Trump. Misschien dat we over enkele maanden nog 'ns een halve pagina aan zijn echtscheiding van Melania moesten wijden, maar voor de rest zou The Orange One al lang uit de actualiteit verdwenen zijn na z'n smadelijke nederlaag op 8 november 2016. De boerse zakenman die - haha, weet je nog? - ooit op een haar na bijna president van Amerika was geworden. Dat hoopte ik. Niet dus.
Onze reporter na 3 maanden in de trump-gekte
President Trump is een feit. Een keiharde realiteit waar ik ook na vijf dagen nog niet helemaal van bekomen ben, zoals ongetwijfeld veel mensen.
De koffers staan gepakt. Straks vlieg ik terug naar Brussel, na acht maanden de Amerikaanse verkiezingen te volgen; de laatste drie vanuit New York en de rest van de VS. Ik ben doodmoe. Veel vliegtuigen in en uit. In een paar heel slechte bedden geslapen. Eerst een paar kilo verloren, dan bijgekomen en nu ben ik ze weer kwijt. Maar ik heb vooral veel boeiende mensen ontmoet, ben op prachtige plaatsen geweest die ik anders nooit gezien zou hebben. Orlando, Pennsylvania, North Carolina. In één van z'n meer memorabele speeches zei Trump dat hij Iowa zo mooi vond dat hij er op een dag misschien een boerderij zou kopen. Ik kan de man alleen maar gelijk geven. Sowieso keer ik er ooit terug, voor dat ene barretje waar ze margarita's met avocado serveren - dat klinkt vies, maar 't is als een engel die op je tong pist.
Toen ik deze opdracht kreeg, mailde een collega: 'Je hebt het gouden ticket van Willy Wonka gewonnen.' En zo voelde het ook. Als een kans om geschiedenis te beschrijven. Trump is het verhaal van dit decennium gebleken. Once in a lifetime, op journalistiek vlak. Het was een ongelofelijk avontuur. Op menselijk vlak stap ik straks met een dubbel gevoel op het vliegtuig.
Hoe fascinerend de man ook is, dag in dag uit in Trumps dampkring vertoeven, werkt verstikkend. Een Trump-event verslaan, is alsof je een worstelmatch bijwoont, in een haaienkooi, terwijl Rammstein vijf meter verder een optreden geeft. Het is met voorsprong de meest deprimerende werkgerelateerde omgeving waarin ik me al bevond, en dan moet u weten dat ik in mijn jongere jaren wekelijks verslag uitbracht vanuit het artiestendorp van 'Tien om te Zien'. Uren aan een stuk naar Donald Trump of naar Vlaamse schlagerzangers staan gapen: een mens doet het in beide gevallen niet voor zijn plezier.
De houding tegenover journalisten is er ronduit vijandig. Wanneer je binnenkomt en naar het persvak loopt, word je meteen door duizenden mensen tegelijk uitgejouwd. Als je achteraf buiten reacties probeert te verzamelen van supporters, riskeer je een scheldpartij, of erger. Ik herinner hoe ik de middenvinger kreeg van een dame die eruitzag als mijn oma: "Go f--- yourself, boy." Mijn fotograaf kon zijn toestel op een bepaald moment van de grond oprapen nadat een rosse puber hem zonder enige aanleiding een duw had gegeven.
Op een persconferentie in Vlaanderen, van deze of gene politicus of BV, krijg je een klapstoeltje toegewezen en luister je in het slechtste geval naar een saaie maar steeds beschaafde en meestal ook redelijk waarheidsgetrouwe uiteenzetting, waarna vragen mogelijk zijn. Niet zo bij Trump. Hij vertelt de ene onwaarschijnlijke leugen na de andere, afgewisseld met beledigende, denigrerende of zelfs racistische opmerkingen. En z'n fans slikken het allemaal, kritiekloos. "Lock her up!" Het deed m'n bloed koken wanneer hij een pauze nam tussen z'n verzinsels om naar het persvak te wijzen en te zeggen: "I have to tell you, dat zijn heel oneerlijke mensen." Het teken voor zijn slaafse volgelingen om zich om te draaien en "boeee" te roepen. Amerikaanse collega's vertelden me dat het ondoenbaar was om al Trumps uitspraken te factchecken: "Tegen dat je klaar bent, heeft hij al vier nieuwe leugens verteld."
Ik hou dus m'n hart vast. Realisten denken dat het allemaal nog wel zal meevallen. Ja, president Trump verdient een kans. Al was het maar omdat we geen andere keuze hebben. Maar toch kan ik mij niet verzoenen met het idee dat deze narcist nu plots de machtigste man ter wereld is, gewoon omdat hij één belofte deed: dat niets bij het oude zou blijven. Als je hem en zijn aanhang van nabij hebt meegemaakt, is het moeilijk om op een andere manier op dit nieuws te reageren dan uiterst bevreesd.
In zijn overwinningsspeech beloofde hij eenheid te brengen, maar dat beloofde hij na z'n nominatie bij de Republikeinen ook al, en kijk wat toen gebeurde. Wat als hij zelfs maar de helft van z'n plannen uitvoert? Wat als hij moslims de toegang verbiedt tot de VS? Wat als hij miljoenen immigranten deporteert? Abortus strafbaar maakt voor een vrouw? Het homohuwelijk weer afschaft?
Een paar uur na diezelfde overwinningsspeech zag ik met eigen ogen hoe een discussie op Times Square tussen een zwart meisje en een jongen met een 'Make America Great Again'-petje eindigde met het meisje dat in het gezicht werd gespuwd. Woensdag verscheen een 'white power'-slogan op een gebouw waar zwarte kinderen schoolgaan. Ik zie beelden van de Ku Klux Klan die Trumps overwinning viert. Ik zie ook de onheilspellende namen die circuleren voor een Trumpkabinet. Ben Carson, een creationist en anti-abortus-kruisvaarder op Onderwijs. Gesjeesde wapengek en bijbelfanaat Sarah Palin voor Binnenlandse Zaken. Trumps vicepresident Mike Pence, een man die vindt dat holebi's thuishoren in 'bekeringskampen'. Dit zijn de mensen die Amerika vier jaar lang moeten gaan leiden? Ik zie al die dingen en ik denk: dat kán toch niet allemaal goed aflopen?
We zullen zien hoe Trump alles gaat oplossen wat fout zit in zijn land. Hoe hij al die fabrieksbanen gaat terugbrengen zonder de prijzen van producten dramatisch op te drijven. Hoe hij reageert wanneer hij te maken krijgt met z'n eerste schietpartij op een school, of met een massamoord gepleegd door iemand met een moslimachtergrond. Of wanneer er een dramatisch internationaal incident plaatsvindt en de ogen van de wereld zich vertwijfeld richten op de VS. We zullen zien hoe deze reality-tv-ster met de aandachtsspanne van een fruitvlieg omgaat met de onvoorstelbare druk van het presidentschap. Ik voelde mee met Hillary Clinton toen ze woensdag haar verliezersspeech gaf. Ze was geen goeie kandidate, maar ze was wel de betere keuze. Ik vermoed dat ze zich misselijk voelt over haar aandeel in dit verhaal. Ze vraagt zich allicht af waarom zoveel mensen haar dermate verachten dat ze dit konden toelaten. Ik vraag het mij ook af. De slechteriken hebben gewonnen. En dat klopt niet. Want deze verkiezing was toch als een Hollywoodfilm? Lopen die niet altijd goed af?
Dinsdagavond waren miljoenen Amerikanen zat, en ze besloten om een tatoeage met 'Make America Great Again' te laten zetten. Ik vermoed, nee, ik wéét dat die mensen op een dag vervuld van spijt wakker zullen worden: 'What the héll were we thinking?!'
Lees meer over de Trump-gekte in onze Pluszone, exclusief voor abonnees:
Onze kiesman zag hoe boze Amerikanen op straat kwamen in New York: een fanatieke afkeer en veel schrik zijn de rode draad.
Het korte lontje van Donald Trump is terug van niet lang weggeweest.
Op bezoek in het piepkleine geboortedorp van Melania Trump.
