Uitbraak van hantavirus volgens WHO officieel voorbij

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt de uitbraak van het hantavirus officieel als voorbij. Sinds eind mei zijn er geen nieuwe besmettingen geconstateerd en alle mensen die in quarantaine zaten hebben die isolatieperiode inmiddels afgerond.

De uitbraak begon in april, toen het hantavirus werd vastgesteld bij een aantal passagiers van het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius. Drie mensen kwamen te overlijden, onder wie twee Nederlanders. Tien anderen raakten besmet.

Het cruiseschip kreeg wereldwijd veel media-aandacht toen het niet mocht aanmeren in Kaapverdië en moest doorvaren naar de Canarische Eilanden. Daar werden alle passagiers geëvacueerd naar hun eigen landen, waar ze in quarantaine gingen. De WHO zegt in totaal meer dan 650 contacten van de besmette personen in kaart te hebben gebracht, verspreid over 33 landen en gebieden.

Het cruiseschip Hondius, waarop het hantavirus uitbrak, moet grondiger schoongemaakt worden van het Nederlandse gezondheidsagentschap GGD. De geplande terugvaart van Rotterdam naar de thuislocatie van het schip in Vlissingen die voor dinsdag gepland stond, wordt daarom uitgesteld. Dat meldt eigenaar Oceanwide Expeditions.

Vorige week dinsdag begon de schoonmaak van het schip. De GGD heeft het daarna geïnspecteerd en aanvullende schoonmaakwerkzaamheden geadviseerd. Wat die inhouden, deelt de rederij niet. Later volgt een nieuwe inspectie, daarna kan het schip naar huis varen. Vooralsnog verwacht Oceanwide Expeditions vanaf 13 juni de geplande vaarten te kunnen uitvoeren.

Vrijdag testte een Nederlands bemanningslid dat in thuisquarantaine zat nog positief op het virus, waarna diegene uit voorzorg is opgenomen in het ziekenhuis. Een Spaanse opvarende testte maandag positief, waarmee het aantal besmettingen op twaalf staat volgens de WHO. Nog voor de gevaarlijke Andesvariant van het virus werd ontdekt, overleden drie opvarenden.

Een Spaanse opvarende van het cruiseschip M/V Hondius - waar het hantavirus uitbrak - heeft positief getest op dat virus. De opvarende ligt in quarantaine in de hoofdstad Madrid. Dat meldt het Spaanse ministerie van Volksgezondheid.

De Spanjaard werd eerder deze maand geëvacueerd nadat op het cruiseschip de gevaarlijke Andesvariant van het hantavirus werd vastgesteld. Drie patiënten zijn overleden. 

Vrijdag meldde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) nog een geval van een virusbesmetting in Nederland. Het ging om een bemanningslid van de Hondius die in Tenerife van boord was gegaan en naar Nederland was gerepatrieerd. Op dat moment waren volgens de WHO in totaal twaalf besmettingen bekend.

De persoon in Nederland bij wie het hantavirus is vastgesteld, zat in Nederland in thuisquarantaine. Uit voorzorg is de persoon nu opgenomen in het ziekenhuis, meldt het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De persoon ligt in isolatie in het hospitaal.

Het bemanningslid had nauw contact met zieke mensen met het andesvirus aan boord van het cruiseschip Hondius.

Hoewel de persoon in quarantaine zat, brengen de gezondheidsdiensten in Nederland eventuele contacten van de patiënt in kaart, aldus het RIVM. Een woordvoerder wist nog niet direct hoe de situatie met eventuele huisgenoten zit, behalve dat als die er zijn, zij ook in quarantaine zitten dan wel moeten.

In Nederland is nog een persoon besmet met het hantavirus. Dat heeft de topman van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Tedros Adhanom Ghebreyesus, bekendgemaakt tijdens een persbriefing.

Het gaat om een bemanningslid van het cruiseschip Hondius, waar het virus uitbrak, dat vanuit Tenerife is gerepatrieerd en geïsoleerd is voor behandeling. 

Sinds de uitbraak op 2 mei bij de WHO werd gemeld, zijn er in totaal drie mensen overleden aan het virus. Sinds die datum vielen er geen nieuwe dodelijke slachtoffers meer.

De WHO zegt dat er nu twaalf besmettingen bekend zijn in de uitbraak. Het betreft enkel passagiers en bemanningsleden van het Nederlandse cruiseschip. 

De organisatie roept op de opvarenden van de Hondius te blijven monitoren voor de resterende quarantaineperiode. Het kan tot zes weken duren voordat iemand ziek wordt. Om een verdere verspreiding van het virus tegen te gaan, worden volgens de WHO in dertig landen meer dan zeshonderd contacten van besmette personen in de gaten gehouden.

Onderzoekers van een Argentijnse wetenschappelijke missie hebben in Ushuaia ongeveer 150 knaagdieren gevangen. Ze zullen analyseren of die het hantavirus kunnen overbrengen.

In Ushuaia, in het uiterste zuiden van Argentinië, vertrok op 1 april het cruiseschip Hondius. Daarop vond een uitbraak van het hantavirus plaats.

Biologen van het Malbráninstituut in Buenos Aires zakten af naar Ushuaia om te onderzoeken of de lokale knaagdierpopulaties mogelijk de bron van de besmetting zouden kunnen zijn. Sinds maandag vingen ze ongeveer 150 knaagdieren.

Ze zetten daarvoor drie nachten lang 140 vallen uit op verschillende locaties, lichtte Juan Petrina, directeur epidemiologie van de provincie Vuurland, toe. De laatste knaagdieren moeten nog geïdentificeerd worden voor er stalen naar Buenos Aires worden verzonden, zei hij.

Bij de gevangen dieren gaat het vooral om twee soorten muizen: Abrothrix hirta en Abrothrix olivacea. Petrina verwacht "binnen drie weken" definitieve resultaten.

Geen van de personen die zich nog op het Nederlandse cruiseschip Hondius bevonden toen het aanmeerde in Rotterdam is besmet met het hantavirus. Ook vertonen zij geen klachten, meldt minister Sophie Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) donderdag in een brief aan de Kamer.

Het schip werd getroffen door een uitbraak van het hantavirus; drie mensen kwamen als gevolg daarvan te overlijden. Toen het schip maandag aankwam in Rotterdam, waren er nog 27 personen aan boord, onder wie 25 bemanningsleden. De andere twee waren een Nederlandse arts en verpleegkundige. Een aantal Nederlandse bemanningsleden is in thuisquarantaine gegaan. Buitenlandse opvarenden, die niet direct kunnen terugreizen naar hun thuisland, verblijven in quarantaine in wooncabines in de haven van Rotterdam.

De opvarenden zullen wekelijks worden getest, ook als zij geen klachten krijgen.

Een Nederlandse patiënt en opvarende van de Hondius die op 7 mei werd opgenomen in het Radboudumc en later positief werd getest op het hantavirus heeft het ziekenhuis inmiddels verlaten. Deze persoon gaat in zelfisolatie.

Argentijnse wetenschappers zijn begonnen met het verzamelen van knaagdieren in de bossen rond Ushuaia, om te zoeken naar mogelijke dragers van het hantavirus. Twee van de drie passagiers die overleden aan boord van het cruiseschip Hondius brachten voordat ze aan boord gingen 48 uur door in Ushuaia. Dit wekt het vermoeden dat ze daar besmet zijn geraakt.

Biologen hebben vallen gezet rond de stad en testen met bloed- en weefselmonsters of de dieren de Andesvariant van het hantavirus dragen. Dat is de enige bekende variant die zich tussen mensen verspreidt. De uitslagen worden over een maand verwacht.

De provincie waar Ushuaia ligt heeft al tientallen jaren geen geval van het hantavirus meer gehad. In noordelijkere regio's in Argentinië komt het virus wel voor, ook de Andesvariant.

Na de hantavirusuitbraak gaat het cruiseschip Hondius over iets minder dan een maand weer met passagiers varen, verwacht eigenaar Oceanwide Expeditions. Op 13 juni staat een reis vanaf Spitsbergen op het programma. Twee eerdere trips die het schip zou maken, zijn afgelast om tijd vrij te maken voor een grote schoonmaakoperatie. Daar heeft de cruisemaatschappij het gespecialiseerde bedrijf EWS Group voor ingehuurd.

Het schoonmaken en desinfecteren zelf gaat drie tot vier dagen duren. De details van het plan daarvoor worden nog afgestemd met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), zegt Oceanwide. "EWS Group bevestigt dat na de complete schoonmaak en desinfectie het vaartuig weer veilig kan worden gebruikt", benadrukt het bedrijf verder.

De Hondius kwam maandag aan in de haven van Rotterdam. Daar stapten de meeste bemanningsleden uit om in quarantaine te gaan. Geen van hen heeft momenteel klachten.

Mensen die op 29 mei en 5 juni met de Hondius zouden vertrekken, hebben inmiddels te horen gekregen dat hun reis niet doorgaat.

De FOD Volksgezondheid heeft maandag bekendgemaakt een extra persoon te hebben geïdentificeerd die in contact is gekomen met het hantavirus. Het gaat om een Brussels lid van het internationale team dat de medische evaluatie aan boord van het schip MV Hondius uitvoerde. De persoon werd maandag overgebracht naar België.

"In overeenstemming met de aanbevelingen van het Europees Centrum voor ziektepreventie en bestrijding (ECDC) en na overleg tussen de Nederlandse autoriteiten, de FOD Volksgezondheid en de Brusselse regionale gezondheidsautoriteit (Vivaldis), wordt deze persoon beschouwd als een contact met een laag risico", klinkt het in een persmededeling.

De betrokken persoon kwam op 10 mei in Nederland toe. Er is geen quarantaine vereist. Wel zal de persoon de dagelijkse monitoring, die het al was opgestart in Nederland, gedurende zes weken voortzetten, klinkt het. Vivaldis volgt de situatie op.

In België zijn er momenteel twee contacten met een hoog risico, in thuisquarantaine en opgevolgd door het Vlaamse Departement Zorg. Het gaat om de twee Belgische reizigers aan boord van het schip. Daarnaast telt ons land vijf contacten met een laag risico, waarvan drie in het Waals Gewest en twee in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

"Op dit moment wordt het risico voor de volksgezondheid in België als zeer laag beschouwd voor de algemene bevolking", verzekert de FOD Volksgezondheid nog.

De bemanning van het Nederlandse cruiseschip Hondius gaat de komende uren in kleine groepjes van boord. Volgens een woordvoerster van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Rotterdam-Rijnmond zijn ze nu nog op het schip. Het schip meerde deze ochtend aan in de haven van Rotterdam.

De opvarenden gaan in groepjes aan wal en worden dan direct getest op het hantavirus. Daarna gaan ze in quarantaine. In de haven staan 23 containers, waar de meeste bemanning in afzondering zal verblijven. Twee Nederlandse bemanningsleden gaan thuis in quarantaine. Een arts en verpleegkundige die aan boord waren, hadden zich beschermd en hoeven zich niet af te zonderen. Zij zijn inmiddels van het schip.

De passagiers zullen vandaag één voor één van boord worden gelaten. Bij aankomst worden zij getest en verblijven ze nog zes weken in quarantaine. Intussen moet ook het schip zelf grondig gereinigd en ontsmet worden. Hoe zo’n proces verloopt en hoe een ruimte opnieuw virusvrij wordt gemaakt legt journalist Carl Theunis uit.

Het lichaam van een aan het hantavirus overleden Duitse vrouw aan boord van de Hondius wordt in Nederland gecremeerd. Dat zei Yvonne van Duijnhoven, directeur van de GGD Rotterdam-Rijnmond, bij de aankomst van het cruiseschip in de haven van Rotterdam.

"Het lichaam wordt door een gespecialiseerde begrafenisondernemer van boord gehaald, die gehuld is in beschermende kleding", aldus de directeur. "Daarna wordt het lichaam naar Schiphol gebracht, naar een crematorium in de buurt. Daar wordt het gecremeerd en de as overgedragen aan de familie." Het is niet bekend of er familie bij aanwezig mag zijn.

De vrouw stierf begin deze maand aan het hantavirus. Ook een Nederlands stel uit het Friese Haulerwijk, beiden 69, kwam om het leven. De man overleed op 11 april op het schip. Zijn lichaam werd op het eiland Sint-Helena van boord gebracht, waar ook zijn echtgenote aan land ging. Zij vloog daarop naar Johannesburg in Zuid-Afrika, waar ze stierf aan de gevolgen van het virus.

De schoonmaak van het cruiseschip begint dinsdag en duurt naar verwachting tot en met vrijdag, zei Yvonne van Duijnhoven, directeur van GGD Rotterdam-Rijnmond. De klus wordt geklaard door EWS Group, een gespecialiseerd schoonmaakbedrijf.

Tot de desinfectie is afgerond, blijft een deel van de bemanning zoals vereist aan boord. Daarna gaan ook de laatste opvarenden aan wal en komt er een nieuwe bemanning op het schip. Vervolgens wordt het laatste deel van de Hondius gereinigd.

De MV Hondius is maandagochtend beginnen aanmeren in de haven van Rotterdam. Volgens de havenmeester werd bewust gekozen voor een afgelegen aanlegplaats, ver weg van woongebied, maar met voldoende ruimte om de bemanning ter plaatse te testen.

Die tests worden uitgevoerd door de Nederlandse gezondheidsdienst (GGD). Daarna moeten de bemanningsleden zes weken in quarantaine. Daarvoor staan mobiele woonunits klaar aan de kade.

Volgens de havenmeester werden die units “zo huiselijk mogelijk” ingericht. De opvarenden kunnen er koken, slapen en wassen. Ook worden er zitplaatsen buiten voorzien omdat het de komende dagen warm wordt. Via satellietcommunicatie en wifi zullen de bemanningsleden ook kunnen videobellen met het thuisfront.

Het schip zelf wordt ondertussen grondig schoongemaakt en gedesinfecteerd. Alles wat vuil is, wordt maandag nog van boord gehaald en afgevoerd. Zodra de reiniging afgerond is, zou de Hondius opnieuw kunnen vertrekken.

De bemanningsleden mogen zich tijdens hun quarantaine wel buiten bewegen op een afgesloten terrein. Volgens de havenmeester gelden grotendeels dezelfde quarantaineregels als tijdens de covidperiode.

De Hondius is aangemeerd in Rotterdam. Gespecialiseerde teams zullen nu het schip schoonmaken. De bemanning en een arts en verpleegkundige gaan aan wal. 

Het schip vertrok vorige maandag rond 19 uur lokale tijd vanuit Tenerife. De Hondius, die vaart onder de Nederlandse vlag, vaart naar Rotterdam omdat in de haven "de juiste procedures, expertise en faciliteiten beschikbaar om de situatie zorgvuldig en veilig af te handelen. Er is geen direct risico voor de omgeving of inwoners van de regio", zegt de Nederlandse haven.

Bij de aanlegplek gaan de meeste opvarenden in quarantaine in portacabins die daar zijn neergezet. In het totaal zijn er 23 woonunits geïnstalleerd. De locatie is afgezet met zwarte schermen. Op het dek van het schip waren enkele bemanningsleden te zien met mondkapjes op.

De MV Hondius komt aan in Rotterdam. De 27 mensen die nog aan boord zijn — 25 bemanningsleden en twee medische medewerkers — moeten allemaal in quarantaine. De Nederlandse opvarenden mogen thuis in quarantaine, voor de opvarenden met andere nationaliteiten staan cabines klaar in de haven van Rotterdam. Geen van hen heeft voor zover bekend verschijnselen van het virus.

Het luxeschip onder Nederlandse vlag had ongeveer 150 passagiers en bemanningsleden uit 23 landen aan boord toen op 2 mei een cluster van ernstige ademhalingsziekten werd gemeld aan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Sinds het begin van de uitbraak overleden drie mensen: een Nederlands koppel en een Duitser.

Het schip van rederij Oceanwide Expeditions lag eerder deze maand vast voor de kust van Kaapverdië nadat passagiers door de uitbraak niet meer aan land mochten. De WHO en de Europese Unie vroegen Spanje daarna om de evacuatie via de Canarische Eilanden te organiseren. Vervolgens vertrok het schip met een beperkte bemanning en twee extra medische medewerkers richting Rotterdam. 

Het hantavirus wordt vooral verspreid door knaagdieren, maar kan in zeldzame gevallen ook tussen mensen worden overgedragen bij langdurig en nauw contact. De incubatieperiode kan oplopen tot zes weken. Bemanningsleden, passagiers die het schip al verlieten en andere contacten werden in verschillende landen in quarantaine geplaatst. 

Volgens het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding gaat het om de zogenoemde Andes-variant van het virus, die al tientallen jaren voorkomt in Argentinië en Chili. Onderzoek van stalen aan boord toont geen betekenisvolle mutaties van het virus aan. 

De WHO verlaagde vrijdag het officiële aantal gevallen van elf naar tien nadat een mogelijk Amerikaans geval negatief testte. Op zaterdag meldde de Canadese provincie Brits-Columbia wel nog dat een Canadese passagier van de Hondius positief testte op het hantavirus. Volgens de WHO zou het totaal daardoor opnieuw op elf gevallen komen. De organisatie benadrukte eerder deze maand dat de situatie “niets zoals covid” is en geen pandemie vormt, al worden nog bijkomende besmettingen verwacht door de lange incubatieperiode.

Volgens de WHO worden 440 mensen in zeker 30 landen nauwlettend opgevolgd.