Goedele Liekens: "We moeten meer over onze menstruatie durven praten"

Hoe vaak praat jij over je menstruatie? En hoe vaak probeer jij angstvallig tampons of maandverband voor je huisgenoten te verstoppen zodat niemand weet dat het 'die tijd van de maand is'? Er rust nog steeds een taboe op de maandelijkse bloedingen waardoor heel wat vrouwen nodeloos lijden, dat heeft een recente rondvraag in Europa aan het licht gebracht. Seksuologe Goedele Liekens legt uit waarom de tijd is aangebroken dat we zonder gêne over menstruatie beginnen te praten.

1 op de 3 pilgebruiksters heeft last van buikpijn tijdens haar maandelijkse bloedingen. En 60 procent van de vrouwen wil vanwege kwalen als hoofdpijn, rugpijn, humeurigheid en prikkelbaarheid liever minder frequent bloeden, 49 procent van de Europese vrouwen zou liever helemaal gewoon geen bloedingen meer hebben. Omdat de bloedingen invloed hebben op hun sociaal leven: ze gaan minder sporten, spreken minder met vrienden af, ze hebben minder seks en het heeft zelfs een negatieve invloed op hun professionele taken. Dat heeft een nieuw Europees onderzoek bij 6000 vrouwen, waar ook Belgische vrouwen aan deelnamen, aan het licht gebracht. En dan hebben we het nog niet over de gevolgen voor de gezondheid bij hevige bloedingen gehad: deze vrouwen kunnen met bloedarmoede of ijzertekort kampen.

Vrouwen menstrueren nu vaker dan vroeger

"Om te begrijpen waarom vrouwen aan de pil nog bloedingen krijgen, moeten we een reis in de tijd maken", zegt professor in de gynaecologie Christian Fiala. "Voor de komst van contraconceptie hadden vrouwen gemiddeld ongeveer 150 keer hun maandstonden in hun leven, want ze gaven lang borstvoeding en raakten gemiddeld zo'n 12 tot 15 keer in hun leven zwanger. Door de komst van onder meer het condoom en de gecombineerde hormonale contraconceptiemiddelen kunnen vrouwen nu zelf bepalen hoe vaak ze zwanger worden. En sinds dames ook welkom zijn op de werkvloer, geven mama's ook veel korter borstvoeding. Dit maakt dat een moderne vrouw veel vaker menstrueert, zo'n 450 keer in haar leven."

Het idee dat minder dan 12 keer per jaar menstrueren niet natuurlijk is, klopt dus helemaal niet. Want vroeger menstrueerden we net minder. Als mama's vroeger een jaar lang borstvoeding gaven, menstrueerden ze vaak ook tijdens die periode niet. Denk je dat ze zich toen ongerust maakten over hun vruchtbaarheid? Ze waren net blij dat ze in die periode een kleinere kans hadden om zwanger te raken.

Pil doorslikken is niet gevaarlijk

Seksuologe Goedele Liekens legt uit dat de bloeding van pilgebruiksters tijdens de pilvrije week geen echte menstruatie is. "Als je ovuleert, maakt de baarmoeder zich klaar voor de mogelijke innesteling van een bevruchte eicel. Het slijmvlies van de baarmoederwand is dan verdikt met klierweefsel en bloedvaten. Als er geen innesteling plaatsvindt, stoot de baarmoeder de bovenste lagen van dat slijmvlies af. De uitvinders van de pil wilden dit proces nabootsen als een soort van marketingstrategie, hormonale anticonceptie was toen al erg controversieel en ze wilden de stap naar de pil voor vrouwen niet te groot maken. Pilgebruiksters maken daarom een proces mee dat lijkt op een natuurlijke cyclus. Als je gedurende 21 of 24 dagen de pil neemt, en dan gedurende 4 tot 7 dagen stopt, dan treedt er een kunstmatige bloeding op als een soort van ontwenningsfase van de medicatie. Het is dus helemaal niet ongezond om gedurende enkele maanden of zelfs een jaar je menstruatie niet te krijgen."

"Ik ga er niet voor pleiten dat alle pilgebruiksters massaal hun pil moeten blijven nemen. Maar het wordt wel tijd dat vrouwen weten dat ze de keuze hebben. En daarom is wel erg belangrijk om er over te praten. Als jij je goed voelt bij een maandelijkse bloeding en daar niet veel last van hebt, dan is er geen reden om daar verandering in te brengen. Maar er zijn heel wat dames die wel elke maand last hebben of gezondheidsproblemen ontwikkelen door hun menstruatie, denk maar aan ijzertekort of bloedarmoede. Veel mensen denken dat ze het bloed ophouden als ze de pil nemen. Maar als je hormonale anticonceptie gebruikt, zit er geen bloed klaar. Het kan zich dus ook helemaal niet opstapelen. Vrouwen moeten weten dat er geen enkele reden is om schrik te hebben om je pil door te slikken of om een hormoonspiraaltje te laten plaatsen."

Als mama kan je het taboe rond menstruatie helpen doorbreken. Goedele deelt haar tips:

- Wees als vrouw niet té discreet over je menstruatie. Verstop bijvoorbeeld je maandverband of tampon niet angstvallig voor je huisgenoten.

- Geef je dochter of ook je zoon de kans om zonder gêne vragen te stellen over menstruatie. Crëeer een open gespreksklimaat in het gezin.

- Leg de menstruatiecyclys eenvoudig uit. En ga daarbij geen enkele vraag uit weg. Als je het antwoord zelf niet weet, zoek het dan op en kom er later op terug.

In de ban van het bloed

Goedele: "Ik vind het raar dat we nog altijd het gevoel hebben dat we erg discreet moeten zijn over onze menstruatie. Ik zeg niet dat je er te koop mee moet lopen of met een bebloed kruis moet rondlopen om een punt te maken. Maar het is jammer dat we er nu zo weinig over praten, dat we de indruk geven dat  menstruatie een verboden onderwerp is. En waar je geen goed geïnformeerde keuzes over mag maken. Een vraag die ik vaak bij lezingen of van tieners krijg: "hoelang duurt een menstruatie normaal of hoeveel bloed verliest een vrouw normaal?" Vrouwen weten dat niet omdat ze er zo weinig over praten. Je vraagt niet tijdens een gezellig kopje koffie hoeveel tampons je vriendin of moeder gebruikt of hoelang de bloeding bij haar duurt. Ik hoorde deze week zelfs nog jongens zeggen dat menstruatie echt walgelijk is. Maar in feite gaat het over een beetje bloed. In deze maatschappij is het makkelijker om over seks te praten dan over maandstonden en daar moet dringend verandering in komen."

"Veel meisjes ontdekken door dat taboe vaak veel te laat dat ze eigenlijk te veel bloed verliezen en dat ze zelfs risico lopen op gezondheidsproblemen als bloedarmoede of ijzertekort. Ze lijden elke maand onder dat taboe, terwijl dat helemaal niet nodig is."