Bin Laden bijna jaar dood, gedachtegoed leeft voort
Sinds de terreuraanslagen van 11 september 2001 op de Verenigde Staten lag zijn naam op ieders lippen: Osama bin Laden. Woensdag 2 mei is het een jaar geleden dat 's werelds meest gezochte terrorist werd gevonden en geliquideerd. Ondanks zijn dood leven bin Ladens ideeën tot op de dag van vandaag voort bij moslimextremisten in de hele wereld.
In het afgelopen decennium doken in allerlei landen terreurgroepen à la al-Qaida, bin Ladens internationale terreurnetwerk, op. In Jemen, Irak, maar ook in Europa, zijn er nog steeds aanhangers van de man die de wereld op zijn grondvesten deed daveren.
De in 1957 geboren Osama was het zeventiende kind van Mohammed bin Laden, een steenrijke bouwondernemer in Saoedi-Arabië. Bin Laden, die na de dood van zijn vader een fortuin erfde, groeide op in een tijd van grote sociale veranderingen in het Midden-Oosten. Veel jonge Arabieren voelden zich aangetrokken tot de overzichtelijke zekerheden van de islam. Bin Laden sloot zich tijdens zijn studie op de Koning Abdul Aziz Universiteit in het Saoedische Djeddah aan bij radicale jongeren die de islam als bescherming zagen tegen het Westen.
Blasfemie
Bin Laden sloot zich eind jaren '70 aan bij de moedjahedienstrijders die vochten tegen de Sovjetinval in Afghanistan (1979-1989). Toen richtte hij ook al-Qaida ('de Basis') op, aanvankelijk ter ondersteuning van de strijders. Bin Ladens haat jegens het Westen komt vooral voort uit gebeurtenissen in 1991. Tijdens de Golfoorlog werden Amerikaanse legertroepen gestationeerd in Saoedi-Arabië, het land van de profeet Mohammed. Dat was in de ogen van Bin Laden blasfemie.
In 1996 vestigde hij zich in Afghanistan en richtte hij terreurgroepen op voor een 'heilige oorlog' tegen het Westen. Tegen deze vijand was terreur geoorloofd. Volgens bin Laden tastte het Westen de eer en waardigheid van de islam aan en viel het zijn geloof aan, zo meende hij in 1997 in een interview. Hij voegde eraan toe "dat het niet noodzakelijk is onderscheid te maken tussen militaire en burgerdoelen. Wat ons betreft zijn beide legitiem".
Twin Towers
in de jaren daarop volgden verschillende aanslagen, waaronder in 1998 in Kenia en Tanzania (bijna 300 doden). De Amerikanen bombardeerden hierop Afghaanse kampen van al-Qaida. Bin Laden ging verder met het beramen van zijn magnum opus, de aanslagen van 11 september 2001. Zijn volgelingen kaapten vier vliegtuigen: twee ervan raakten de Twin Towers in New York, hét symbool van de Amerikaanse suprematie. Eén toestel stortte neer op het Pentagon, een vierde verongelukte in Pennsylvania. Bijna 3000 mensen kwamen om.
Bin Laden bleef bijna een decennium onvindbaar. Na de Amerikaanse inval in Afghanistan zocht hij zijn heil in Pakistan.
Profiel Osama bin Laden
Naam: Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden
Nationaliteit: Staatloos, omdat zijn Saoedisch paspoort in 1994 werd ingetrokken, nadat hij kritiek had geuit over de Saoedische regering. Geboren in Saoedi-Arabië.
Geboren: 10 maart 1957 in Riyad, Saoedi-Arabië, naar verluidt als 17e van meer dan vijftig kinderen. Osama is een telg uit de familie Bin Laden, die steenrijk werd in de bouw.
Functie: Leider van terreurnetwerk al-Qaida.
Levensloop: Vocht in de jaren '80 in Afghanistan tegen troepen van de
toenmalige Sovjet-Unie. Richtte in 1988 terreurnetwerk al-Qaida op. In 1992 verhuisd naar Soedan, keerde in 1996 terug naar Afghanistan. Zette in de jaren '90 in Afghanistan trainingskampen op voor militante moslims.
Belangrijke aanslagen: World Trade Center in New York (1993, 6 doden), Amerikaanse ambassades in Tanzania en Kenia (1998, zeker 223 doden), Amerikaans marineschip USS Cole (2000, 19 doden), Twin Towers, Pentagon en Pennsylvania (11 september 2001, bijna 3000 doden), Istanbul (2003, ongeveer 60 doden)
Profiel al-Qaida
Betekenis: De Basis
Achtergrond: Soennitische islam. Eind jaren '80 opgericht om jihadstrijders te ondersteunen die in Afghanistan tegen de toenmalige Sovjet-Unie vochten. Al-Qaida wil wereldwijd een islamitische staat vestigen.
Omvang: onbekend. Schattingen lopen uiteen van enkele honderden tot vele duizenden strijders.
Onderdelen: al-Qaida in de Islamitische Maghreb (Noord-Afrika), al-Qaida in Irak, al-Qaida op het Arabisch Schiereiland (Jemen en Saoedi-Arabië), al-Shabaab (Somalië). Andere organisaties met banden met al-Qaida zijn Jemaah Islamiyah (Zuidoost-Azië), de Oost-Turkestan Islamitische Beweging (West-China), de Egyptische Islamitische Jihad, Lashkar-e-Taiba (Pakistan) en Abu Sayyaf (Filipijnen).
Sleutelfiguren: Osama bin Laden (gedood), Ayman al-Zawahiri (op vrije voeten), Anwar al-Awlaki (gedood), Khalid Sheikh Mohammed (in Guantanamo Bay), Abu Musab al-Zarqawi (gedood).
Belangrijke aanslagen: Amerikaanse ambassades in Tanzania en Kenia (1998, zeker 223 doden), Amerikaans marineschip USS Cole (2000, 19 doden), Twin Towers, Pentagon en Pennsylvania (11 september 2001, bijna 3000 doden).
