Jaren spionagewerk ging vooraf aan vangst bin Laden

De aanval op het huis waar Osama bin Laden verbleef, was het eindpunt van jaren aan opgevolgde sporen. Een decennia werden er sporen gevolgd die bijna allemaal bleken dood te lopen, tot vorig jaar in juli enkele Pakistaanse agenten in loondienst van de CIA de nummerplaat van een witte Suzuki lieten natrekken. De Amerikaanse krant New York Times bracht het hele verhaal in kaart.

Al vele jaren werden terreurverdachten door de Amerikaanse inlichtingendiensten ondervraagd in geheime gevangenissen in Oost-Europa. Steeds meer kwamen verhalen aan de oppervlakte over een erg belangrijke koerier, die het vertrouwen van bin Laden genoot. Toen de pseudonym van de man werd voorgeschoteld aan de twee belangrijkste gevangenen, Khalid Shaikh en Abu Faraj al-Libi, beweerden ze allebei nog nooit van de man te hebben gehoord. Dat maakte deze informatie echter nog verdachter, en zo wisten ze dat het om een wel erg belangrijk figuur ging.

Opdrogende informatiestroom
In 2005 kwamen de Amerikaanse inlichtingendiensten echter tot de constatatie dat de informatiestroom over bin Laden stilaan aan het opdrogen was. Hierop lanceerden ze 'Operation Cannonball', waardoor het hele spionagenetwerk door elkaar werd geschud. Zo werd er veel meer CIA-personeel in Afghanistan en Pakistan geplaatst. Dat was een goede zet, want zo wisten ze de familienaam van de koerier te weten te komen. Daarop werd de NSA, het National Security Agency, ingeschakeld. Zij hebben namelijk de technologie om telefoons en e-mailberichten van en naar de man te onderscheppen. Uiteindelijk konden ze op die manier ook de volledige naam van de man te weten komen.

Stroomversnelling
In juli vorig jaar kwam alles in een stroomversnelling. Pakistaanse agenten in loondienst van de CIA lieten de nummerplaat van een witte Suzuki in de omgeving van Peshawar natrekken. Het bleek de koerier te zijn. Na weken van observatie, konden ze hem eindelijk volgen tot aan het huis dat uiteindelijk de schuilplaats van bin Laden bleek te zijn. Ze wisten meteen dat ze een belangrijk spoor hadden gevonden, maar dat bin Laden zich daar schuil hield, werd pas later duidelijk.

Wikken en wegen
In Washington werd ondertussen een geheime vergadering op touw gezet. Enkel de hoogste functionarissen waren aanwezig, zoals CIA-directeur Leon Panetta, president Obama, Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en Minister van Defensie Robert Gates. Daar werden zij door Panetta op de hoogte gesteld over bin Ladens vermoedelijke schuilplaats. "Er hing een speciale sfeer. Jarenlang waren we vruchtenloos op zoek, en dan, wow, zouden we hem ineens gevonden hebben", aldus een aanwezige.

Na lang wikken en wegen werd er besloten om gedetailleerde foto's van het complex te maken met behulp van spionagesatellieten. Panetta wilde liever mensen het veld in sturen, maar verschillende adviseurs achtten de kans te groot dat dit bin Laden zou alarmeren. Ondertussen probeerde het NSA om communicatie van en naar het huis te onderscheppen, iets wat uiteindelijk onmogelijk is gebleken aangezien er geen communicatielijnen aanwezig waren. De bewoners waren zo paranoia dat ze zelfs hun eigen huisvuil verbrandden.

Tactiek
In februari besloot men dan dat er eindelijk genoeg bewijzen waren dat bin Laden zich in het complex bevond. Daarop werd een aanvalstactiek uitgedokterd. Hiervoor werd admiraal McRaven van het Pentagon ingeschakeld. Hij kwam op de proppen met drie opties: een helikopteraanval met Navy Seals, B-2 bommenwerpers alles plat laten bombarderen, of een samenwerking met Pakistaanse agenten die pas enkele uren op voorhand op de hoogte werden gesteld.

De samenwerking met Pakistan werd als te gevaarlijk aanzien, terwijl er maar liefst 32 bommen van bijna een ton nodig waren om het complex plat te leggen. "We zouden enkel met een grote put opgescheept zitten, zonder identificeerbaar lichaam", aldus een medewerker van een Amerikaanse inlichtingendienst. Er werd dus gekozen voor de aanval met Navy Seals. Om hen voor de missie te laten trainen werd het complex nagebouwd aan zowel de Amerikaanse Oost- als Westkust. De Seals wisten echter tot op het laatste moment niet wie ze zouden aanvallen.

"Zinloos iets"
Vorige donderdag werden de voor- en nadelen dan nog een laatste keer besproken in het bijzijn van president Obama. Het was ook de dag waarop Obama zijn geboortecertificaat publiceerde, en nu weten we ook wat hij bedoelde toen hij het "een zinloos iets" noemde, "dat hem en het land afleidde van belangrijkere zaken". Ook op het jaarlijkse persdiner in het Witte Huis dit weekend kwam Obama af met een pokerface. Toen haalde hij zijn breedste smile boven toen de komiek Seth Meyers een grap maakte over de onvindbare geest die bin Laden was.

Tijdens de vergadering van vorige donderdag waren er lange momenten van stilte, tot Obama die eindelijk verbrak met de mededeling dat hij meer tijd nodig had om te beslissen. Zestien uur later kwam hij dan met het verdict: "It's a go".

Situation Room
Op zondag werden alle rondleidingen door het Witte Huis afgelast, omdat bezoekers anders wel eens topfunctionarissen tegen het lijf konden lopen. Iedereen werd verzameld in de 'Situation Room', waar de CIA-directeur hen met een directe videoverbinding op de hoogte hield. "Ze zijn de grens met Pakistan over" ... "Ze zijn aangekomen" ... "We hebben Geronimo (de codenaam voor bin Laden, nvdr.) in het vizier". De spanning was nu te snijden in het Witte Huis. Niemand durfde de stilte te onderbreken. Enkele minuten later kwam dan het verlossende bericht: "Geronimo gedood tijdens het gevecht". De stilte in het Washington bleef echter aanhouden, tot Obama uiteindelijk de woorden "We got him" (we hebben hem), sprak. (nytimes/sg)