13 miljoen van Somalische piraten niet verbeurdverklaard door vergetelheid OM

De Brugse correctionele rechtbank heeft de Somalische piratenkoning Mohamed Abdi Hassan (58) vandaag bij verstek veroordeeld tot 20 jaar cel voor de kaping van de Pompei. Zijn landgenoot Mohamed Moalin-Aden (44) kreeg vijf jaar cel voor zijn rol in de criminele organisatie, maar werd vrijgesproken voor de kaping van de Pompei. Door een vergetelheid van het openbaar ministerie werden tot 13 miljoen euro winsten uit kapingen niet verbeurdverklaard.

Op 18 april 2009 werd de Belgische steenstorter Pompei in de Indische Oceaan overvallen door Somalische piraten. Tien bemanningsleden werden ruim 70 dagen lang gegijzeld. Uiteindelijk werd aan de kapers ongeveer 2 miljoen euro losgeld betaald. Mohamed Abdi Hassan, bijgenaamd Afweyne, wordt door de onderzoekers gezien als de organisator van de kaping. In oktober 2013 werd hij met een fictief filmproject naar ons land gelokt. Op dat moment werd ook Mohamed Moalin-Aden opgepakt.

Bierkaartje

Tijdens haar requisitoir trok federaal procureur Marianne Cappelle in september 2015 hard van leer tegen de beklaagden. Ze verweet hen vooral dat ze louter op winstbejag uit waren. "Afweyne is een gangster van het ergste soort. Tiiceey is misschien niet gewelddadig, maar wil ten koste van alles rijk zijn. Ik vorder voor Afweyne 10 miljoen en voor Tiiceey 3 miljoen euro bijzondere verbeurdverklaring."

De verdediging merkte onmiddellijk op dat in de schriftelijke vordering van het OM geen sprake was van die verbeurdverklaring. De procureur bood aan om de bedragen snel op te schrijven, 'desnoods op een bierkaartje'. Uiteindelijk werd afgesproken van tegen de volgende zitting, in januari 2016, een schriftelijke vordering van de verbeurdverklaring te voorzien. Dit is echter nooit gebeurd. Hierdoor kon de rechtbank in het vonnis niet oordelen over de winsten van de Somalische piraten.

Mohamed Abdi Hassan werd bij verstek veroordeeld en zal wellicht snel verzet aantekenen tegen zijn veroordeling. Bij een proces op verzet is het echter onmogelijk om een zwaardere straf te krijgen. Van een verbeurdverklaring zal ook dan dus geen sprake zijn. In beroep kunnen de piraten alsnog veroordeeld worden tot een verbeurdverklaring. Het is nog niet bekend of één van de partijen beroep zal aantekenen.

Geen bewijzen

Het proces kende in september 2015 een valse start toen Afweyne verstek liet gaan. Zijn advocaat Hans Rieder kon er immers niet mee leven dat het openbaar ministerie op de valreep nog heel wat stukken aan het dossier had toegevoegd. Bij verstek vorderde het federaal parket 20 jaar gevangenisstraf. De rechtbank veroordeelde hem uiteindelijk ook voor foltering. Bij de voorlezing van het vonnis merkte de rechter op dat 20 jaar toen de maximumstraf was. Door de nieuwe wetgeving is die maximumstraf in toekomstige zaken zelfs 40 jaar. Aan de Nederlandse kapitein van de Pompei en zijn familie moet Afweyne ruim 20.000 euro betalen. De Somalische piratenkoning zal zo goed als zeker verzet aantekenen tegen het vonnis. De zaak zal dan binnenkort opnieuw behandeld moeten worden.

Voor Mohamed Moalin-Aden, bijgenaamd Tiiceey, eiste het OM een celstraf van 15 jaar. Enkel als leider van een criminele organisatie, want de federaal procureur was opvallend genoeg van oordeel dat er niet voldoende bewijzen waren voor zijn betrokkenheid bij de kaping van de Pompei. De rechter oordeelde dat ook van medeplichtigheid bij de kaping van de Pompei geen sprake was. De verdediging vroeg tijdens de pleidooien in januari 2016 tevergeefs de vrijspraak. Uiteindelijk kreeg Moalin-Aden vijf jaar cel voor deelname aan de criminele organisatie.

Het OM steunde zich vooral op Keniaans telefonie-onderzoek, waaruit bleek dat Tiiceey in de periode van de feiten contact had met een vaste onderhandelaar van de Somalische piraten. "Maar dat ging over de vrijgave van een ander schip, de Indian Ocean Explorer. Er is trouwens geen discussie over dat hij als gouverneur officieel betrokken was bij de vrijgave van dat schip", aldus meester Thomas Gillis.

Geen bewijzen

De verdediging besloot zijn pleidooi door vast te stellen dat er eigenlijk geen bewijzen zijn tegen Mohamed Moalin-Aden. "Er is geen forensisch bewijs, er zijn geen financiële sporen en er is geen herkenning door de slachtoffers. Er is minstens sprake van gerede twijfel, maar eigenlijk vraag ik met vertrouwen de vrijspraak."

Tenslotte merkten de advocaten van Tiiceey op dat het Belgische gerecht niet over de hele lijn bevoegd is. "Ik was verbaasd dat men na twee jaar onderzoek plots kwam zeggen dat men de hoofdbeschuldiging, de kaping van de Pompei, niet kan bewijzen. Want hoe kan je hem dan hier nog vervolgen als leider van een criminele organisatie? Ik begrijp dat niet. Die andere schepen hebben geen enkele link met België", pleitte meester Filip Van Hende. Dat argument legde de rechtbank naast zich neer.

"Ik ben een politiek gevangene wiens vrijheid wordt opgeofferd voor een carrière. Het openbaar ministerie wilde internationale belangstelling met de aanhouding van Abdi als piratenleider. Ik ben gewoon 'collateral damage'. U zal moeten besluiten dat ik onschuldig ben", sprak Moalin-Aden zelf op het einde van de debatten.