Marc Van den Wijngaert: "Albert II was een unieke koning"
"Koning Albert II was om verschillende redenen een unieke koning." Dat heeft professor Marc Van den Wijngaert gezegd tijdens de persvoorstelling van de biografie over de koning. Dat boek is vooral gewijd aan Alberts politieke betekenis, eerder dan aan zijn privéleven.
"Albert was een goedlachse koning, die lang heeft genoten van zijn koningschap. Maar bovenal was hij de eerste Belgische koning van een federaal land."
Communautaire tweespalt
Volgens Van den Wijngaert is Albert lange tijd op een soepele manier omgegaan met het koningschap van een federaal land. "Zijn motto was eenheid in verscheidenheid. Hij ging met de Vlamingen feesten in Brugge, met de Brusselaars in Brussel..." De eerste regeringsvormingen verliepen dan ook rimpelloos. Het was pas na de verkiezingen van 2007 dat dat veranderde. De communautaire tweespalt die toen begon, heeft de politiek tot december 2011 gedomineerd.
"In die periode is de rol van de koning als raadsman moeilijker geworden", legt Van den Wijngaert uit. "Hij moest talloze initiatieven nemen, en op de voorgrond treden. Hij werd daardoor kwetsbaarder, en het maakte hem verschrikkelijk moedeloos. Het orgelpunt kwam er in 2011, tijdens zijn 21 julitoespraak. In die periode dacht hij een eerste keer aan troonsafstand."
Het boek van Van den Wijngaert was al af voor de koning op 3 juli bekendmaakte dat hij op 21 juli de troon aan zijn zoon Filip laat. "Enkel het stuk over de troonsafstand is er nog aan toegevoegd", zegt Van den Wijngaert.
Rol van de koning
"De politiek moet nu bekijken hoe de rol van de koning ingevuld moet worden", meent professor Van den Wijngaert. Ook oud-premier Wilfried Martens, die de voorstelling van het boek bijwoonde, vindt dat daar nu ruimte voor is. Sinds 1830 zijn de grondwetsartikelen over de rol van de koning niet meer gewijzigd, maar in de praktijk is zijn rol uitgehold. "Het is goed dat er transparantie is over de koninklijke dotaties", zegt Van den Wijngaert. "Nu moet hetzelfde gebeuren voor de invulling van het koningschap."
"Iedereen weet dat de particratie de rol van de koning al vele jaren heeft overgenomen", zegt de professor. "Het zijn de voorzitters die ministers aanduiden."
Nu moet ook de grondwet aan de feiten worden aangepast, vindt Van den Wijngaert. "Wat betreft de politieke inhoud van het koningschap moet er transparantie komen. De politiek moet een antwoord zoeken op de vraag wat men verlangt, of niet verlangt, van de koning. Het is wel pijnlijk voor Filip dat dat debat nu tijdens zijn koningschap gevoerd zal worden", aldus nog Van den Wijngaert.
Ruimte voor debat
Ook oud-premier Martens vindt het verantwoord dat daar nu over gesproken wordt. "Er is nu ruimte om te spreken over het feit dat koning niet langer KB's ondertekent, en niet langer ministers benoemt of ontslaat."
