Noorse koning Harald (89), de oudste regerende vorst van Europa, overleden

De Noorse koning Harald V is overleden. Hij werd 89. De vorst stierf vrijdagochtend in het Rikshospitalet in Oslo, waar hij sinds 17 augustus was opgenomen. Harald zat ruim 35 jaar op de Noorse troon. Zijn zoon Haakon (53) volgt hem meteen op als koning van Noorwegen.

Dit artikel wordt voortdurend bijgewerkt.

KIJK. Noorse koning Harald overleden

“Met diepe droefheid delen wij u mee dat Zijne Majesteit Koning Harald vandaag is overleden. Koning Harald is vrijdag 28 augustus om 6.35 uur vredig ingeslapen in het Nationaal Ziekenhuis”, maakte het Noorse koninklijk paleis vrijdagochtend bekend op zijn website.

De Noorse premier Jonas Gahr Støre heeft “met diep verdriet” kennisgenomen van het overlijden van Harald. Hij zegt dat het hele land rouwt en tegelijkertijd “ontzettend dankbaar” is voor zijn lange leven. “Ruim drie decennia lang toonde koning Harald een onwankelbaar geloof in het Noorse volk”, reageert Støre. “Hij hielp ons om het beste in onszelf, en in elkaar, naar boven te halen.’

In bijzijn van familie

De laatste dagen van Harald stonden volledig in het teken van zijn snel verslechterende gezondheid. Donderdagochtend legden koningin Sonja (89) en kroonprins Haakon al hun officiële verplichtingen neer. Niet veel later verzamelde een groot deel van de koninklijke familie zich in het Rikshospitalet.

Sonja arriveerde donderdagochtend rond 9 uur en bleef bijna tien uur bij haar man. Ook Haakon en zijn echtgenote Mette-Marit (53), prinses Ingrid Alexandra (22), prins Sverre Magnus (20), prinses Märtha Louise (54), Haralds zus prinses Astrid (94) en kleindochter Leah Isadora Behn (21) kwamen naar het ziekenhuis.

Opvallend is dat ook Marius Borg Høiby (29), de zoon van Mette-Marit, aanwezig was in het ziekenhuis. Hij werd in juni door de rechtbank in Oslo veroordeeld tot vier jaar celstraf wegens huiselijk geweld en twee verkrachtingen. Hij draagt momenteel een enkelband om zijn straf elektronisch uit te zitten.

Haakon en Mette-Marit keerden donderdagavond nog een tweede keer terug. Mette-Marit vertrok omstreeks 22 uur opnieuw, terwijl Haakon vermoedelijk de hele nacht aan het ziekbed van zijn vader bleef. Vrijdagochtend verliet Sonja opnieuw het koninklijke landgoed om naar het Rikshospitalet te gaan.

Ziekenhuisopname

Harald werd op maandag 17 augustus opgenomen in het Rikshospitalet. Hij werd al enkele weken behandeld voor hemolytische anemie, een bloedziekte waarbij rode bloedcellen sneller worden afgebroken dan het lichaam ze kan vervangen.

“Wij moeten ons voorbereiden op het ergste”, zei hematoloog Bjørn Tore Gjertsen donderdag aan de Noorse openbare omroep NRK. Hij wees erop dat vooral de hoge leeftijd en medische voorgeschiedenis van de koning de situatie bijzonder ernstig maakten.

Ook buiten het ziekenhuis werd duidelijk hoe ernstig Noorwegen de situatie inschatte. Duizenden Noren trokken naar het plein voor het Koninklijk Paleis in Oslo, waar bloemen, kaarsen en persoonlijke boodschappen werden neergelegd.

Het lichaam van de overleden Noorse koning wordt in de komende dagen naar de rode salon van het Koninklijk Paleis gebracht. Zijn regalia, zoals zijn kroon, scepter en rijksappel, zullen daar bij hem worden neergelegd, meldt persbureau NTB.

Na enkele dagen wordt het stoffelijk overschot naar de paleiskapel gebracht, waar het publiek de gelegenheid krijgt om langs te lopen en afscheid te nemen. Cadetten van de Koninklijke Landmachtacademie in Oslo, de Koninklijke Marineacademie in Bergen en de Koninklijke Luchtmachtacademie in Trondheim houden de wacht bij de baar in de paleiskapel.

Rouwdiensten

In heel het land worden komende zondag en komende woensdag rouwdiensten voor Harald georganiseerd. Die vinden plaats om 11.00 uur in alle domkerken in het land. Alleen in Trondheim vindt de dienst om 17.00 uur plaats. Die dienst en de dienst van 11.00 in de Domkerk van Oslo worden door Noorse media uitgezonden.

Wanneer de uitvaart van koning Harald plaatsvindt, is nog niet bekendgemaakt. Wel is bekend dat die zal beginnen met een besloten moment voor de familie in de paleiskapel. De publieke uitvaartdienst vindt daarna plaats in de Domkerk in Oslo. Aansluitend volgt nog een besloten dienst in de slotkerk van Akershus. In de crypte onder deze kerk vindt Harald vervolgens zijn laatste rustplaats.

Ruim 35 jaar koning

Met Harald verdwijnt een vorst die meer dan 35 jaar het gezicht van Noorwegen was. Hij volgde op 17 januari 1991 zijn vader, koning Olav V, op nadat die op 87-jarige leeftijd was overleden. Op 23 juni 1991 werden Harald en Sonja ingezegend als koning en koningin. Zijn motto was, net als dat van zijn vader en grootvader, “Alt for Norge”: “Alles voor Noorwegen”.

Harald werd op 21 februari 1937 geboren op het koninklijke landgoed Skaugum. Hij was de eerste Noorse prins in 567 jaar die op Noorse bodem werd geboren. Zijn eerste levensjaren werden getekend door de Tweede Wereldoorlog. Na de Duitse invasie van Noorwegen vluchtte hij in 1940 met zijn moeder Märtha en zijn zussen via Zweden naar de Verenigde Staten. Pas na de oorlog keerde het gezin terug.

Ook zijn liefdesleven schreef koninklijke geschiedenis. Harald leerde Sonja Haraldsen in 1959 kennen, maar omdat zij geen adellijke afkomst had, moest het koppel negen jaar wachten voordat koning Olav toestemming gaf voor een huwelijk. Op 29 augustus 1968 gaven Harald en Sonja elkaar uiteindelijk het jawoord in de kathedraal van Oslo. Ze kregen twee kinderen: Märtha Louise in 1971 en Haakon in 1973.

Opvolging

Met Haralds overlijden wordt Haakon automatisch de nieuwe koning van Noorwegen. Volgens de Noorse traditie volgt de nieuwe monarch zijn voorganger op op het exacte moment van diens overlijden. Hetzelfde gebeurde in 1991 toen Harald onmiddellijk koning werd na de dood van zijn vader.

Haakon nam tijdens de ziekenhuisopname van zijn vader al diens constitutionele taken over als regent. Zijn echtgenote Mette-Marit wordt nu koningin en hun dochter Ingrid Alexandra wordt kroonprinses en daarmee eerste in lijn voor de Noorse troon. Haar jongere broer Sverre Magnus volgt na haar.

Harald was een volle neef van de Belgische koning Albert II (92). Hun moeders, de Noorse kroonprinses Märtha en de Belgische koningin Astrid, waren zussen.

KIJK OOK. “De Noren hadden hem in hun hart gesloten”: Royalty-expert Wim Dehandschutter over het overlijden koning Harald