Queen zestig jaar in functie: een voorbeeld van continuïteit

Zes decennia lang aan de macht. Koningin Elizabeth II heeft als staatshoofd oorlogen overleefd en economische crisissen, periodes van opleving en vredesverdragen. Over haar politieke invloed wordt veel gespeculeerd. Onder haar leiding nam de monarchie een hoge vlucht. Geen dictator noch een partij-apparatsjik, geen militaire junta noch een Belgische koning: het Britse staatshoofd zal binnenkort zestig jaar op haar troon zetelen. En dan ook nog praktisch ongestoord en compleet crisisbestendig. Als koningin Elizabeth II op 6 februari de 60ste verjaardag van haar troonsbestijging viert, heeft de kleine vrouw met haar pastelkleurige mantelpakjes het voorlopige hoogtepunt van haar populariteit bereikt.
 
Cultfiguur
De nu 85-jarige Queen heeft zich in Groot-Brittannië en wereldwijd ontwikkeld tot een cultfiguur. Na de Thaise koning Bhumibol is ze de nummer twee van de oudstgediende, actieve monarchen ter wereld. "Continuïteit" is het woord dat de meeste Britten over de lippen komt, als ze over de koningin praten. Nog maar tien jaar geleden was de helft van de mensen in het Verenigd Koninkrijk voor de afschaffing van de monarchie. Vandaag zou nog slechts een derde van de Britten te vinden zijn voor een dergelijk voorstel.
 
Stempel
"Lilibet" heeft op het naoorlogse Engeland haar stempel gedrukt, een nieuw Elizabethiaans tijdperk ingeluid. Als ze gezond blijft, zal ze over drie jaar haar betovergrootmoeder Victoria inhalen en de langst regerende koningin van Groot-Brittannië aller tijden worden. Dat de koningin voor haar dood opstapt en de troon vrijmaakt voor haar oudste zoon Charles (63), houdt niemand van de "royalty watchers" in Londen voor mogelijk. Dat zou niet passen in haar levensdoel van plichtsbetrachting.
 
Facebook
De Queen is er in geslaagd de oudbakken, duizend jaar oude monarchie als staatsvorm de de 21ste eeuw te binnen te loodsen - zo modern als nodig, zo conservatief als mogelijk. "Veranderingen voor machtsbehoud" luidt het principe. Victoria beheerste dat al uitstekend. Volgens het paleis werkt de koningin op haar laptop en verspreidt ze haar boodschappen via Facebook en Twitter. Niemand buiten Buckingham Palace weet hoeveel daarvan gestuurde pr-strategie is.
 
Realms
De koningin, die van honden en paarden houdt en de Engelse keuken waardeert, is voor de helft een publieke figuur. Het Britse boulevardjournaille stort zich op alles wat de monarchie en haar deels achtenswaardige familie - de "firma" en haar bazin - publiekelijk en ook privé allemaal doet. Voor het andere deel is Elizabeth politiek staatshoofd van zestien landen - naast het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland ook nog de zogenaamde "realms" - van Canada tot Tuvalu.
 
Niets te zeggen
Elizabeths succes in de politiek, zo zeggen velen, hangt vooral af van twee doorslaggevende criteria: ze heeft praktisch niets te zeggen. De jaarlijkse troonrede wordt in Downing Street geschreven, staatsbezoeken moet ze door de regering laten goedkeuren. Niets, zelfs als ze iemand tot ridder slaat, mag ze zelf beslissen.
 
Keerpunt
Enkele politieke waarnemers in Londen komen zelfs tot het besluit dat Downing Street de populaire koningin doelgericht gebruikt voor haar crisismanagement. In Ierland, waar de Queen vorig jaar een van haar meest heikele opdrachten in haar 60-jarige ambtsperiode had te vervullen, spreekt men vandaag van een "keerpunt in de geschiedenis" van de complexe Brits-Ierse verhouding. De vorstin had een mantelpak in Iers groen aan en hield een eerbare toespraak.
 
Spaarzaam
Ten tweede: ze laat zich niets ten laste leggen. De koningin werkt veel, neemt dagelijks nog drie uur de tijd om de de "red boxes", de aktentassen met regeringsdocumenten, door te nemen, zo schrijft BBC-journalist Andrew Marr in zijn boek 'The Diamond Queen'. Ze verbrast niets en gaat met de haar toevertrouwde miljoenen spaarzaam om. De resem biografieën van de Queen kwamen in de voorbije decennia vaak tot het besluit: "Wie met haar te maken heeft, houdt haar voor een oordeelkundig en scherpzinnig mens".
 
Premier
Een keer per week laat de vorstin zich door de premier tijdens een gesprek onder vier ogen informeren over de actuele situatie. Ze is altijd goed voorbereid als de regeringsleider langs komt. Over de inhoud van de gesprekken is nog nooit een woord buiten de paleismuren geraakt. De huidige eerste minister David Cameron is al de twaalfde premier, die Hare Majesteit dient. De eerste was Winston Churchill.
 
Commonwealth
Ondanks alle geheimhouding is een zaak zeker: de Queen volgt politieke principes zeer goed op. Iets wat haar het nauwst aan het hart ligt, is het samenhouden van de Commonwealth, een afzonderlijke statenbond van 53 landen, als navolger van het vroegere British Empire. Haar echtgenoot, prins Philip, omschreef zijn vrouw ooit wegens haar niet aflatende ijver als de "psychotherapeute van de Commonwealth".
 
Plichtsbewust
Als prinses was de jonge Elizabeth al het plichtsbewustzijn in persoon. Toen haar oom Edward VIII nog voor zijn kroning wegens een vrouwengeschiedenis troonsafstand deed en haar vader als George VI tot koning werd geproclameerd, was haar lot bezegeld. Elizabeth was bij gebrek aan broers de troonopvolgster. Ze werd van de dood van haar vader op de hoogte gebracht in een boomhut tijdens een vakantie in Kenia - op 6 februari 1952. Ze vloog direct terug naar Londen. Een jaar later werd ze in Westminster Abbey gekroond - voor de eerste keer rechtstreeks uitgezonden op televisie. (belga/sps)