Waarom een miskraam nog steeds taboe is in onze samenleving

"Ik ben ervan geschrokken hoeveel mensen ook een miskraam hebben meegemaakt en dat nooit tegen familie of vrienden hebben gezegd," vertelde Tom Boonen aan Telefacts. "Alsof het één van de laatste taboes is." Gelijk heeft Boonen, want het is een tendens die dokter, klinisch psycholoog en rouwspecialist Manu Keirse bevestigt: "Uit schaamte komen weinig koppels met hun miskraam naar buiten. En ook de omgeving weet vaak nog steeds niet hoe ze er gepast op moeten reageren," klinkt het.

De rake observatie van Boonen dat een miskraam een hardnekkig taboe blijft, lijkt inderdaad te kloppen. In de eerste plaats al omdat koppels die een miskraam hebben gehad, er zelf niet zo snel voor uit zullen komen. "Die mensen hebben vaak het gevoel dat ze er niet in geslaagd zijn een kind op de juiste manier ter wereld te brengen," legt Manu Keirse uit, die zowel dokter in de geneeskunde, klinisch psycholoog als expert rouwverwerking is. "Ze voelen zich mislukt, en met mislukkingen loop je natuurlijk niet graag te koop. Het voelt aan alsof het jouw lichaam is dat faalt, want je kan het niemand anders verwijten. Terwijl zij het niet zijn die mislukken, het is de natuur die faalt. Wat de doorsnee mens niet weet is dat 25% van de zwangerschappen fout lopen in een miskraam, maar wie het meemaakt denkt vaak dat hij de enige is. Daarom komen weinigen er mee naar buiten."

Verborgen rouw
Wie toch openlijk over zijn miskraam praat, stoot dan weer vaak op onbegrip uit de omgeving. Keirse: "Bij veel mensen leeft de gedachte dat een ongeboren kind niet zoveel verdriet met zich kan meebrengen, omdat het kind er nooit echt is geweest. Maar dan zie je over het hoofd dat wie in verwachting is al een fantasiebeeld maakt van dat kind, zelfs ook al voor de bevruchting. Die fantasie wordt duidelijker en duidelijker naarmate de bevruchting vordert. Voor de buitenwereld bestaat dat kind nog niet, dus is het moeilijker om te vatten hoeveel pijn het kan doen om zo'n ongeboren kind te verliezen. Mensen die een miskraam hebben gehad komen daardoor in een soort van verborgen rouw terecht, een rouwgevoel dat niet erkend wordt door de omgeving, wat het extra moeilijk maakt."
"Bovendien wordt er weinig gepraat over miskramen omdat mensen sowieso al niet gemakkelijk praten over de dood. Dingen waar je niet vertrouwd mee bent zijn al snel taboe, zo ook alles wat met sterven te maken heeft. Een andere factor is dat mensen zelf het onderwerp mijden, om bevriende zwangere koppels niet te ontmoedigen."

Geplande zwangerschap
Het feit dat zwangerschappen door de komst van anticonceptie veel meer gepland worden dan vroeger, maakt dat een miskraam nog zwaarder kan doorwegen op een koppel dat heel gepland uitkijkt naar een kind, legt Keirse uit: "Vroeger, voor er sprake was van anticonceptie, werd men minder gepland zwanger. Men maakte gebruik van periodieke onthouding om zwangerschap te vermijden, en als er eens een zwangerschap misliep was het minder erg, omdat je dat niet zo plande als nu. Door te stoppen met anticonceptie kies je nu heel bewust en uitdrukkelijk op een bepaalde moment voor een kind. Als het dan misloopt, is dat natuurlijk anders dan wanneer je niet expliciet gepland had om zwanger te worden."

Meer dan een biologisch defect
"Er is iets mis met de perceptie van een miskraam," vindt Keirse. "Het woord alleen al doet het bijna klinken als een misdaad, alsof je zelf de schuldige bent. Om die negatieve bijklank weg te halen zouden we beter spreken van 'een verlies van een prille zwangerschap'.
"De geneeskunde is er ook altijd van uitgegaan dat een miskraam een puur biologisch defect van het parcours is. Maar ze hebben zich ook lang niet gerealiseerd dat het wel degelijk gaat om het verlies van een kind. In de eerste plaats moet de samenleving leren zien dat een mens en een mensenleven meer is dan een biologisch wezen, maar ook een resultaat van liefde, verbondenheid, wensen en verlangens van mensen. Dat is een eerste stap naar het doorbreken van het taboe dat er nog altijd rond miskraam hangt," besluit Keirse.