Brezilya'da seçmenler Lula ile Jair Bolsonaro'nun oğlu arasında tercih yapacak

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Brezilyalılar, yeni devlet başkanlarını seçmek için 25 Ekim Pazar günü sandık başına gidiyor.

Seçmenler, görevdeki 80 yaşındaki solcu Luiz Inácio Lula da Silva ile 45 yaşındaki sağcı senatör Flávio Bolsonaro arasında tercih yapacak.

Lula da Silva, dördüncü kez bu göreve seçilmeyi hedefliyor.

Bolsonaro, 2022'deki son seçimi kaybettikten sonra darbe planlamak suçundan 27 yıl hapis cezasına çarptırılan eski sağcı Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu.

Flávio Bolsonaro, 4 Ekim'deki ilk tur oylamada birinci sırada yer almasının ardından bu seçimin favorisi olarak görülüyor. ABD Başkanı Donald Trump bu sonucu "çok büyük" bir zafer olarak nitelendirmişti.

İlk tur oylamada Bolsonaro, Lula da Silva'yı geride bıraktı. Ancak seçimi doğrudan kazanmak için gerekli olan oyların yüzde 50'sinden fazlasını elde edemedi.

Brezilya'da 160 milyon kayıtlı seçmen bulunuyor.

Oyların yüzde 99'u sayıldığında Bolsonaro oyların yüzde 47,03'ünü, Lula ise yüzde 45,16'sını aldı.

Bolsonaro'nun sonucu beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Bu da ikinci turun artık onun kaybetmesi zor bir yarış gibi görünmesine neden oluyor; çünkü ilk turda elenen diğer bazı devlet başkanı adayları sağcı alternatiflerdi.

Bolsonaro'nun Liberal Partisi (PL) de şu ana kadarki sonuçlara göre en fazla vali, senatör ve federal milletvekili çıkaran parti oldu.

Bu nedenle partinin kongrede en fazla etkiye sahip olan parti olması bekleniyor.

Latin Amerika'nın büyük bölümü artık Trump yönetimiyle uyumlu sağcı devlet başkanlarını seçmiş durumda.

İkinci tur, Latin Amerika'nın en büyük ülkesi ve ekonomisi olan Brezilya'nın da bu yola girip girmeyeceğini belirleyecek.

Bolsonaro'nun vaatleri

Bolsonaro'nun destekçileri, son seçim mitinglerinde büyük bir coşku içindeydi.

Organize suçlara karşı vaat ettiği sert mücadele ile vergi ve kamu harcamalarında yapmayı planladığı kesintiler sayesinde Brezilya'da değişim yaratacağından emin olduklarını söylediler.

Bolsonaro, seçimden önceki gün, 1980'lerden bu yana devlet başkanlığı yarışındaki her aday için mutlaka kazanılması gereken bir eyalet olarak görülen Minas Gerais'in başkenti Belo Horizonte'de kampanya yürüttü.

Bolsonaro, sosyal medyada yayımlanan bir videoda destekçilerine, "Zaman neredeyse geldi" dedi.

"Ulusumuzun önümüzdeki 30 ya da 40 yıldaki geleceğini şekillendirmemize sadece birkaç saat kaldı."

Bolsonaro ayrıca, sağlık sorunları nedeniyle cezasını ev hapsinde çeken babasını serbest bırakma sözü de verdi.

Jair Bolsonaro'nun bir evinin bulunduğu Rio de Janeiro'nun Barra de Tijuca semtinde, Bolsonaro destekçileri ulusal renkleri giyerek ona destek için biraraya geldi.

Bir destekçisi BBC'ye, "Brezilya'nın değişime ihtiyacı var ve solun ekonomiyi ve ülkeyi yıprattığı bunca yılın ardından bugün bunu temsil eden kişi Flávio'dur" dedi.

Bir başka destekçisi ise Flávio Bolsonaro'da en çok hoşuna giden şeyin, "Brezilya'daki şiddeti, terörizmi ve uyuşturucu kaçakçılığını sona erdirme ve faiz oranlarını düşürme" vaadi olduğunu söyledi.

Lula ABD'yi Brezilya seçimlerine müdahaleyle suçladı

Bolsonaro'nun ilk turdaki zaferinden sonta Lula'nın destekçileri, katılım oranını artırmak amacıyla onun lehine büyük mitingler düzenledi.

24 Ekim Cumartesi günü Lula, Rio de Janeiro'daki Copacabana Plajı'nda toplanan büyük kalabalığa, bu seçimin bir "egemenlik" meselesi olduğunu ve insanların Brezilya bayrağını öpen kişiyle Amerikan bayrağını öpen kişi arasında seçim yapacağını söyledi.

Lula yönetimi, ABD'yi Brezilya seçimlerine müdahale etmekle suçladı. Washington ise bu iddiayı "temelsiz" olarak nitelendirdi.

Lula, "basit bir nedenle" seçimi kazanacağı iddiasında bulundu: "Halkın değişim istediği doğru, ancak onlar ilerlemek istiyor. Geriye gitmek istemiyorlar."

Roberta adlı bir destekçi BBC'ye, "Bu hareket, güçlü olduğumuzu göstermek için var. Uyandık, fark yaratmak ve oyların yönünü değiştirmek için sokağa çıkıyoruz" dedi.

ABD ile ilişkilere yaklaşımları nasıl farklılaşıyor?

Lula ve İşçi Partisi bu seçimi bir "demokrasi mücadelesi" olarak tanımlıyor ve Jair Bolsonaro'nun darbe planlamaktan hüküm giymiş olmasının, "Bolsonarizm"in Brezilya'nın demokratik kurumları için bir tehdit oluşturduğunun kanıtı olduğunu savunuyor.

Lula'nın sondönemi sırasında Donald Trump ile ilişkiler inişli çıkışlı bir seyir izledi.

Lula, Brezilya'nın "kimsenin arka bahçesine sığmayacağını" söyledi. Bu ifade, Trump'ın "Donroe Doktrini" olarak adlandırdığı ve ABD'nin Batı Yarımküre'deki hakimiyetine müdahale edilmemesi gerektiğini savunan ulusal güvenlik stratejisine gönderme olarak değerlendiriliyor.

Bolsonaro ise Brezilya'nın bazı bölgelerinde büyük güç sahibi olan suç çeteleriyle mücadelede Washington ile işbirliği yapmanın, bu bölgelerdeki devlet kontrolünü yeniden kuracağını savunuyor.

Bolsonaro ayrıca İşçi Partisi'ni yolsuzlukla suçlayarak, partiye yıllar boyunca zarar veren ve birçok seçmeni partiden uzaklaştıran skandalları seçmenlere hatırlatıyor.

Jair Bolsonaro'nun kamuoyuna açıklama yapması yasak

Brezilya'yı 2019'dan 2023'e kadar yöneten Jair Bolsonaro, bu seçimde başkanlık yarışına katılamadı.

Bolsonaro, 2022 seçimlerinde Luis Inácio Lula da Silva'ya yenilmesinin ardından darbe girişiminde bulunduğu gerekçesiyle şu anda ev hapsinde.

71 yaşındaki siyasetçi sadece aday olmaktan men edilmekle kalmıyor, aynı zamanda 2022 seçimlerini Lula'ya kaybettikten sonra darbe planladığı gerekçesiyle aldığı 27 yıllık hapis cezasını da çekiyor.

Tekrarlayan sağlık sorunları nedeniyle şu anda bir hücrede değil ev hapsinde tutuluyor, ancak sosyal medyada paylaşım yapmasını veya kamuoyuna açıklamalarda bulunmasını yasaklayan kısıtlamalar altında.

Brezilya'da 16 yaş ve üzerindeki seçmenler oy kullanma hakkına sahip.

Okur yazar olan 18 ila 70 yaş arası bireyler içinse oy kullanmak zorunlu ve oy kullanmayanlara para cezası uygulanıyor.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.