Nga oanh kích, phá hủy 12 triệu cuốn sách của Ukraine trước thềm năm học mới

Bà Viktoria Haidai đứng nhìn nhà in tan hoang, nơi lẽ ra lúc này đang bận rộn in sách giáo khoa để chuẩn bị cho năm học mới.

Nhà máy này, nằm ở ngoại ô Kyiv, đã bị một tên lửa Nga đánh trúng trong đêm, đúng lúc hoạt động sản xuất đang tăng tốc để cung cấp 1,3 triệu cuốn sách – tương đương 10% số sách giáo khoa của Ukraine.

Giữa đống tro tàn là một trang sách cháy sém từ một cuốn sách giáo khoa tiếng Anh: "Tên tôi là William, tôi đến từ Anh. Bà tôi sống ở Nottingham. Đó là một thành phố xinh đẹp."

Nga đã oanh tạc các nhà in và nhà xuất bản trên khắp Ukraine trong một loạt cuộc tấn công gần đây, phá hủy 12 triệu cuốn sách và làm hư hại những biểu tượng lịch sử và văn hóa khác của Ukraine.

Truyền thông địa phương đưa tin Nga đã phá hủy một phần ba tổng số sách được in tại Ukraine trong năm nay.

Không thể cứu vãn được gì tại nhà máy in ở Kyiv này.

Ngay cả những trang sách sót lại từ đám cháy cũng bị nước chữa cháy làm hư hại hoặc do mái nhà bị sập khiến chúng phơi ra dưới nắng mưa.

"Tôi tin rằng đây là hành động có chủ đích của Liên bang Nga," Haidai, giám đốc thương mại của công ty xuất bản Konvi, nói. "Trong hai tháng qua, một số nhà xuất bản lớn nhất đã mất các nhà kho, nơi lưu trữ một lượng sách rất lớn.

"Nga cũng đang phá hủy các nhà in trong một nỗ lực nhằm xóa bỏ Ukraine với tư cách một quốc gia. Nhưng nói thật, họ sẽ không thành công."

Hơn 35 cơ sở xuất bản đã bị tấn công trong những tuần gần đây.

Nhưng không chỉ những trang sách mới in đang trở thành mục tiêu.

Chợ sách cũ Pochaina ở Kyiv cũng bị tấn công, xóa sổ hàng trăm gian hàng và vô số cuốn sách quý.

Trước khi lính cứu hỏa dập tắt hoàn toàn đám cháy, tôi đã gặp Liliya Velyka, một blogger về sách 28 tuổi, đang bới tìm trong những đống đổ nát còn âm ỉ xem liệu có thứ gì có thể cứu được hay không.

Cô ôm chặt một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng ướt sũng.

"Sách đang cứu chúng tôi và mất đi những thứ này giống như mất đi trái tim của chúng tôi," cô nói.

Các bảo tàng, phòng trưng bày nghệ thuật, hãng phim, thư viện và nhà hát opera cũng đã bị hư hại.

Tại Kyiv-Pechersk Lavra, tu viện thời Trung cổ rộng lớn của thủ đô và là một di sản văn hóa, những mái vòm vàng của Nhà thờ Dormition đã bị đánh trúng.

Các bảo vật trong nhà thờ đã được di chuyển đến nơi an toàn, nhưng một phần lớn mái nhà đã cháy sau một cuộc tấn công bằng drone.

Chi phí sửa chữa được dự đoán là 11,2 triệu USD và sẽ mất hai năm để trùng tu.

Địa điểm này cũng là nơi đặt Bảo tàng Sách và Nghệ thuật In Ukraine.

UNESCO đã đưa quần thể này vào danh sách hồi năm 1990 và bổ sung vào danh sách di sản thế giới đang bị đe dọa vào tháng 9/2023.

Tại các lễ kỷ niệm gần đây đánh dấu 975 năm kể từ khi tu viện được thành lập, Tổng giám đốc UNESCO Khaled El-Enany nói ông "vô cùng đau buồn" khi chứng kiến "những thiệt hại đáng kể".

"UNESCO kiên quyết lên án mọi cuộc tấn công nhằm vào các tài sản văn hóa được luật pháp quốc tế bảo vệ," ông nói với các quan chức tham dự, trong đó có Tổng thống Volodymyr Zelensky.

Ông El-Enany đã tham quan nhà thờ cùng Bộ trưởng Văn hóa Ukraine Tetyana Berezhna, người nói với tôi rằng không nên tách rời những tác động về văn hóa và quân sự của cuộc chiến do Nga tiến hành.

"Đây là một cuộc chiến mang tính sống còn, vì vậy Nga muốn hủy diệt chúng tôi với tư cách một quốc gia, xóa bỏ chúng tôi với tư cách một quốc gia, như thể người Ukraine không tồn tại và chưa bao giờ tồn tại. Đó là lý do Nga nhắm vào di sản văn hóa của chúng tôi, những biểu tượng về sự hiện diện lâu đời của chúng tôi ở đây.

"Họ hiểu điều đó rất quan trọng đối với chúng tôi vì chúng tôi bảo vệ bản sắc của mình, chúng tôi bảo vệ văn hóa của mình, và Nga muốn phá hủy mọi thứ mà họ không thể chiếm đoạt."

Bà Berezhna cho biết Nga đã tấn công hơn 1.900 di sản của Ukraine và hơn 2.000 cơ sở văn hóa.

Số hóa là một phần trong chiến lược bảo vệ nghệ thuật và văn học, đồng thời bảo đảm trẻ em vẫn có thể học tập, bất chấp các cuộc tấn công nhằm vào những cuốn sách.

Có những cảnh báo rằng toàn bộ ngành xuất bản của Ukraine đang bị đe dọa và cần sự hỗ trợ quốc tế để tiếp tục tồn tại.

Tại nhà máy in bị đánh bom ở Kyiv, Viktoria Haidai nói với tôi rằng việc bảo vệ ngành này là điều thiết yếu để bảo tồn văn học Ukraine. "Chữ nghĩa là tất cả. Đó là sự phát triển, văn hóa và di sản lịch sử của chúng tôi, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác."

Trong một bài luận năm 2021 có nhan đề Về sự thống nhất lịch sử của người Nga và người Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố rằng người Ukraine và người Nga là một dân tộc, đồng thời đặt vấn đề về tính chính danh của một nhà nước và nền văn hóa Ukraine độc lập.

Trong một tuyên bố gửi BBC, Đại sứ quán Nga tại Anh đổ lỗi cho chính phủ Ukraine về những thiệt hại đối với di sản văn hóa của nước này, nói rằng các tượng đài đã bị tháo dỡ và các đường phố bị đổi tên.

Cơ quan này cũng cho rằng các địa điểm văn hóa đã được sử dụng để che giấu các cơ sở quân sự.

Điện Kremlin nhiều lần phủ nhận việc cố ý tấn công các mục tiêu dân sự trong suốt năm năm kể từ khi Nga tiến hành cuộc tấn công toàn diện Ukraine, bất chấp những cuộc oanh kích bằng tên lửa và drone liên tiếp trên diện rộng nhằm vào các tòa nhà dân cư và cơ sở hạ tầng dân sự khác.