Hoaxbuster: al deze verhalen over vluchtelingen zijn niet waar
Eerder dit jaar ging een verhaal de ronde over vluchtelingen die in een Duitse supermarkt weigerden te betalen nadat ze hun winkelkar hadden volgeladen. "Angela Merkel zal de rekening wel betalen", zouden de vluchtelingen gezegd hebben, waarna de burgemeester uiteindelijk zelf de rekening betaalde. De frappante anekdote over vluchtelingen die profiteren van de Duitse 'Wilkommenskultur', bleek uiteindelijk niet waar te zijn. Het verhaal werd voorafgegaan en opgevolgd door tal van andere verzinsels, zodat we stilaan de waargebeurde verhalen niet meer van de mythes kunnen onderscheiden. Twee Duitsers willen nu zoveel mogelijk mysteries de wereld uit helpen. Ze hebben een kaart ontworpen die bijna 300 valse geruchten over vluchtelingen ontkracht.
Karolin Schwartz en Lutz Helm, twee dertigers uit Leipzig, zagen hoe samen met het aantal vluchtelingen ook het aantal valse geruchten over vluchtelingen steeg. Omdat valse geruchten veel meer aandacht kregen op social media dan rechtzettingen over diezelfde geruchten, besloten ze een database op te richten, zodat iedereen kan opzoeken of een verhaal al dan niet waar is.
Valse geruchten schoten als paddenstoelen uit de grond na de aanrandingen en overvallen in Keulen op Nieuwjaarsnacht. Deze waargebeurde vreselijke gebeurtenissen waren een inspiratiebron voor onnoemelijk veel valse geruchten. Zo gingen verhalen de ronde van vluchtelingen die honden ontvoerden en opaten en over asielzoekers die schoenen van 140 euro kochten op de kap van de belastingbetaler. Allemaal valse verhalen die nu gebundeld zijn in een duidelijk overzicht.
"Als het aantal valse geruchten daalt, heeft dit project misschien geen nut meer. Aan de andere kant is een permanente database misschien wel nuttig."
Een goed voorbeeld van hoe echte misdaden kunnen leiden tot valse verhalen, is dat van de ontvoering van een 13-jarig Russisch-Duits meisje dat werd ontvoerd door een groep vluchtelingen. Een schokgolf ging door Duitsland toen het verhaal bekend raakte. Wat later bleek echter dat het meisje gewoon was weggelopen naar het huis van haar vriendje.
280 verhalen
Schwarz en Helm lanceerden de site op 8 feburari met 177 weerlegde verhalen in en rond Duitsland. Sindsdien zijn daar meer dan 100 verhalen bij gekomen.
Het aantal weerlegde geruchten zal nog stijgen in de loop van de volgende weken. Met behulp van politie- en overheidswoordvoerders, statements, betrouwbare pers en andere 'hoax-websites' probeert het duo zoveel mogelijk verhalen te verifiëren, ook al moeten ze daarvoor hun vrije tijd opofferen. Schwarz en Helm hebben namelijk allebei een voltijdse job: Schwarz als consultant en Helm als software developer.
Schwarz en Helm weten niet hoelang ze nog doorgaan met het project. "We hebben geen exact plan. Als het aantal valse geruchten daalt, heeft dit project misschien geen nut meer. Aan de andere kant is een permanente database misschien wel nuttig", vertelt Helm aan Poynter.org. "We hopen dat we ermee kunnen doorgaan", zegt Schwarz nog tegen CBC News.
