Verhofstadt: "Dit is het totale ontbreken van Europa"

Guy Verhofstadt, de liberale fractieleider in het Europees Parlement, haalt zwaar uit naar de Europese lidstaten en Europees president Donald Tusk over de falende aanpak van de vluchtelingencrisis. "We dwingen vluchtelingen in de armen van mensensmokkelaars", zei hij in De Ochtend op Radio 1.

Verhofstadt is zwaar aangeslagen door de aangrijpende foto van een aangespoeld Syrisch jongetje, die inmiddels de wereld is rondgegaan. "Je kan alleen maar woedend worden bij zo'n beeld. Hoe is dit mogelijk? Wat een falen van de Europeanen en van onze lidstaten die nog altijd niet in staat zijn om maanden na begin van de crisis een gepast, collectief antwoord te bieden. Het Europees Parlement heeft de voorbije weken hemel en aarde bewogen om een extra top in te lassen over de asielcrisis, maar meneer Tusk achtte dat niet nodig. De temperatuur in het Parlement komt stilaan tot een kookpunt. Volgende week is er een debat in het Parlement, het zal daar hard tegen onzacht zijn."

De gebrekkige aanpak van de vluchtelingencrisis is niet te wijten aan Europa, maar aan de lidstaten, stelt Verhofstadt. "Het Europees Parlement heeft in april een volledig plan goedgekeurd en overgemaakt aan de Europese Raad. Op de top in mei waren de lidstaten zelfs niet in staat om een akkoord te vinden over de opvang van 40.000 vluchtelingen. Er is een totaal gebrek aan overeenkomst, wil en consensus, zelfs maar van het begin van eenheid over een Europees migratiebeleid", klaagt Verhofstadt aan. "Er is gewoon geen Europees asielbeleid, dit is het totale ontbreken van Europa."

Het Verdrag van Dublin, dat bepaalt dat vluchtelingen asiel moeten aanvragen in het land waar ze voor het eerst voet op Europese bodem zetten, is deel van het probleem, aldus Verhofstadt. "Het Dublin-principe is een negatie van een Europees asielbeleid. Het zorgt, overigens al jaren, voor enorme druk op landen als Italië."

Dwaze vrees

De oplossing is het oprichten van de nodige faciliteiten in de conflictzones zelf, zoals in Libië, Egypte en Turkije, zodat vluchtelingen daar opgevangen kunnen worden. Ook moeten ze daar asiel kunnen aanvragen, zodat ze niet genoodzaakt zijn hun leven te wagen om in Europa te geraken. "We verplichten vluchtelingen vandaag zich in de handen te werpen van criminele organisaties omdat je alleen op Europees grondgebied asiel kan aanvragen." Nochtans heeft de EU in Mali al met succes zo'n opvangfaciliteit opgericht, benadrukt Verhofstadt.

Europa moet eindelijk stoppen met treuzelen en werk maken van een gezamenlijk migratiebeleid "dat al beloofd is sinds 1999", aldus Verhofstadt. Deze crisis is nu zo zwaar en de uitdaging zo groot dat de lidstaten zich de komende weken en maanden over hun "dwaze vrees" om souvereiniteit te verliezen heen moeten zetten. Tegelijk pleit Verhofstadt voor een harmonisering van het systeem om ook economische migratie mogelijk te maken. Hij noemt daarbij de Amerikaanse 'green card' als een voorbeeld.

Een andere mogelijkheid is het toepassen van tijdelijke bescherming voor vluchtelingen, zoals eerder al gebeurde met vluchtelingen uit Kosovo. Het probleem is volgens Verhofstadt dat de Oost-Europese landen eerst een globale aanpak willen zien voor ze quota over de opvang van vluchtelingen willen slikken.

"Grove fout"

Het aanpassen van het Schengenakkoord dat vrij verkeer van mensen en goederen garandeert, zou "een grove fout" zijn. "We moeten de bewaking van de buitengrenzen beter organiseren. Het is totaal waanzinnig dat we opnieuw controles aan de binnengrenzen zouden organiseren als gevolg van de onbekwaamheid van de lidstaten om de buitengrenzen beter te beheren. Een deelname aan Frontex moet verplicht worden."

"We zullen in de toekomst niet meer kunnen wegkijken. De massa Syrische vluchtelingen is overigens een gevolg van het feit dat we jaren geleden geweigerd hebben om te democratische Syrische oppositie te steunen. We hebben hen geen wapens willen leveren, als gevolg hebben we IS gecreëerd en een massale vluchtelingencrisis."

De voorbije dagen kwam er kritiek op uitspraken van Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten over de rechten en plichten van asielzoekers, maar daar wou Verhofstadt niet op in gaan. "Natuurlijk hebben asielzoekers rechten en plichten, maar ik ga geen commentaar geven op uitspraken die uit hun verband worden gerukt. De Europese leiders beseffen hopelijk eindelijk dat ze zaken moeten aanpakken en een gezamenlijk systeem op poten moeten zetten. Ik hoop dat de vreselijke beelden Tusk eindelijk wakker heeft geschud."