Catchphrase Ysbyty Brynaber - Week 74

Key Language

Treulio/Gwario
Benthyg
Dod o hyd i/cael hyd i

New Words
?

As Brian and Wendy are preparing to come back from Lanzarote, she reveals 
her true feelings towards Brian.

Wendy - I want you, Bri...Fi moyn ti nôl...
Brian - Wendy...
Wendy - Plis, dere nôl...Dere nôl ataf i i’r fflat.

Main Grammatical Points

Arwyn has been a real spendthrift and asks to borrow money from Brian.  It seems that Arwyn has spent all the money he got from Duncan after smuggling the illegal immigrants in to Wales.  

In English, we can spend time as well as spend money, but in Welsh, we have two separate words for the word spend:

“Treulio” means to spend time

and

“Gwario” means to spend money

So to say: “He spends his time spending money” is translated as follows:

Mae e’n treulio ei amser yn gwario arian.

Here are some other examples:

Mae hi eisiau treulio’r Nadolig yn Norwy eleni
She wants to spend Christmas in Norway this year.

Mae Rhodri wedi gwario ei arian poced.
Rhodri has spent his pocket money.

“Benthyg” means to borrow in Welsh - and “rhoi benthyg” means to lend.  As in English.  We borrow something, but we lend something to someone.

Mae Agnes wedi benthyg y sgarff  
means
Agnes has borrowed the scarf

But 

Mae Agnes wedi rhoi benthyg y sgarff i Jenny
means
Agnes has lent the scarf to Jenny.

Contrary to English, when people fail to differentiate between to borrow and to lend in Welsh, it is perfectly acceptable to say:

Dw i wedi benthyg y sgarff i Jenny

Note that benthyca is just a variation of the word benthyg.

The expression “Dod o hyd i” means ‘to find’ - “dod o hyd i”.

Another way of saying the same thing is: “cael hyd i“.  

Remember to use the soft mutation after the preposition “i”

Let’s look at some examples: 

Mae Arwyn wedi dod o hyd i lyfr diddorol.
Arwyn has found an interesting book.

“Llyfr” has become “lyfr” after the preposition “i”

Maen nhw wedi cael hyd i drysor
They have found treasure

“Trysor” has taken a soft mutation after “i” to become “drysor”

Catchphrase Ysbyty Brynaber: Episode 220

As Arwyn and Brian compare holiday stories, Arwyn seizes the opportunity to ask his friend a favour.

Geirfa

Golygfa 1

Arwyn – Helo...Siop…?  Brian?  Helo?  Oes rhywun yma?  Brian?
Brian - Arwyn...Emmm…..Sori...Roeddwn i yn y tŷ bach...  
Arwyn - Mae’n flin gyda fi, Bri...
Brian - Mae’n iawn.
Arwyn - Rwyt ti’n edrych yn dda...Dw i’n leicio’r lliw haul…
Brian - Diolch i’r tywydd yn Lanzarote …
Arwyn - Oedd hi’n dwym iawn mas yna?
Brian - Argol oedd!  Rhy boeth a deud y gwir...
Arwyn - Dw i’n cofio Jenny a fi’n mynd i Fflorida unwaith...
Brian – Ie, dw i’n cofio ti’n sôn...Orlando, ie?
Arwyn - Ie...Orlando...A gyrru car o gwmpas Fflorida...Treulio dipyn bach amser yn yr Everglades.  Diawch - dyna beth oedd tywydd twym...
Brian - Goeliaf i...
Arwyn - Lwc fod air-conditioning yn y car neu fydden ni wedi toddi..
Brian - Wel, roeddwn i’n toddi allan yn Lanzarote...
Arwyn - Ond gest di amser da mas yna?
Brian - ...Do...
Arwyn - Good.
Brian - Anyway, beth wyt ti’n ei wneud allan mor gynnar yn y bore?
Arwyn - Dw i moyn gofyn ffafr...
Brian - Ffafr?
Arwyn - Ie...
Brian - Pa fath o ffafr?
Arwyn - Dw i moyn benthyg arian.  Neu fel byddet ti’n ei ddweud, Bri - pres.  Ie.  Dw i’n gwybod beth sy’n mynd trwy dy feddwl di nawr...Rwyt ti’n meddwl: ‘Sut ddiawl mae’r boi yma wedi gwario’r holl arian yna.  Yr arian gawson ni gan Duncan?’ Dyna beth wyt ti’n ei feddwl, ontefe?
Brian - Wel, rwyt ti’n gorfod gofyn y cwestiwn yn dwyt ti?
Arwyn - Wyt, sbo.
Brian - Wel, pam wyt ti eisiau benthyg pres?  Wyt ti wir yn hollol skint?
Arwyn - Fwy neu lai.  Ydw.  Dw i wedi gwario’r cyfan.  Dw i wedi gwario’r cwbl lot.  Ac erbyn hyn, dw i’n hollol skint...
Brian – Wel, sori.  Ond does gennyf i ddim pres i roi benthyg i ti, Arwyn.
		
Golygfa 2

Agnes - Dyna ni...
Jac - Dyna ni beth?
Agnes - Rwyt ti ar dy ben dy hunan nawr...
Jac - Uh?
Agnes - Tria gael y gadair olwyn i symud lawr y coridor ar dy ben dy hun - heb i fi dy bwsho ti...
Jac - Hawdd.
Agnes - Bant â ti ynte.  Wel, sut wyt ti’n hoffi’r gadair?
Jac - Iawn…
Agnes - Tria ei throi hi rownd nawr...
Jac - Fel hyn?
Agnes - Dyna ti...
Jac - Dim problem.  
Agnes - Da iawn ti...
Jac - Reit, lle wyt ti eisiau mynd?  Eh?  Beth am i ni fynd i lawr i’r dre am ddiod fach?
Agnes - Steady on.  Beth am i ni fynd i lawr i’r cantîn i gychwyn...Smo fe’n rhy bell...
Jac - Ie, dw i ddim yn meddwl fedraf i wynebu mynd i lawr y grisiau...
Agnes - Does dim rhaid i ti fynd lawr y staer.  Mae lifft fan hyn...
Jac - So, wnest ti feddwl fwy am beth wnest ti a fi drafod wythnos diwethaf?  Agnes?  Wnest ti fy nghlywed i?
Agnes - Do...
Jac - A?
Agnes - Wyt ti’n sôn am ‘bytu ti a fi?  Sôn amdanon ni’n byw gyda’n gilydd - byw o dan yr un to?  Yn fy nhŷ i...hen dŷ Brian a fi...
Jac - Yn dy hen dŷ di...Ie...
Agnes - Rhodri, Beca, ti a fi...
Jac - Rhodri, Beca, ti a fi...  yn dy dŷ di...Wel?
Agnes - Sa i’n siwr, Jac...
Jac - Ond rwyt ti’n fy ngharu fi...
Agnes - Wrth gwrs fy mod i’n dy garu di...
Jac - Ac os ydw i’n mynd yn ôl i fy nhŷ fi - sut fydd hi’n bosibl i ti a fi fod hefo’n gilydd?  Bydd Brian yno trwy’r amser.  Bydd pethau’n amhosibl i ni...
Agnes - Paid â hastu fi.  Dw i angen amser i feddwl yn iawn am ‘bytu hyn...O.K.

Catchphrase Ysbyty Brynaber: Episode 221

Arwyn visits Jac in hospital again and makes him a kind offer.  But is there method in his madness?

Agnes and Rhodri go to the supermarket and bump into someone they haven’t seen for a little while…

Geirfa
?

Golygfa 1

Agnes - Wyt ti’n gweld lle i ni barcio, Rhodri?
Rhodri - Nag ydw.  Does dim lle fan hyn...
Agnes - Siopa Nadolig!  Mae fe’n mynd yn waeth bob blwyddyn!
Rhodri - Ac wyt ti’n gwybod beth, mam?
Agnes - Beth?
Rhodri - Wyt ti’n dweud hwnna bob blwyddyn!
Agnes - Wel, mae e’n wir!  Mae hyn yn hurt!  Mae’n rhaid bod lle i barco yn rhywle...
Rhodri - Mam!  ‘Co!  Fan yna!
Agnes - Ble?
Rhodri - Fan yna!  Mae car glas yn dod mas nawr!
Agnes - O’r diwedd!
Rhodri - Lwcus ontefe?
Agnes - Lwcus dros ben...

Golygfa 2

Agnes - Dere nawr...Mae digonedd o afalau gyda ni...
Rhodri - Beth am fananas?
Agnes - Mae digon o fananas gyda ni hefyd.  
Rhodri - Mam!  Mam!  
Agnes - Beth nawr, Rhodri?  Rwyt ti’n gymwys fel Jac-yn-y-Bocs.  
Rhodri - Dad!  Dad!  ‘Co, Mam!  ‘Co!  Mae Dad fan yna.
Agnes - Hisst nawr, Rhodri...
Rhodri - Dad yw e!  Dad yw e!
Agnes - Dere nawr Rhodri - ffordd hyn.  Rhodri, Rhodri!
Rhodri - Dad!  Dad!
Brian - Rhodri - beth wyt ti’n ei wneud yma?
Rhodri - Mae mam a fi yn siopa...
Brian - Agnes...emm
Agnes - Brian.  Lle gefaist ti’r lliw haul yna?
Brian - Emmm, Lanzarote...
Agnes - Pryd?
Brian - Wythnos diwethaf.
Agnes - Wnest ti ddim sôn dy fod ti’n meddwl mynd...
Brian - Wel, doeddwn i ddim wedi meddwl mynd.  Rhywbeth munud olaf oedd o...
Agnes - Munud olaf...?
Brian - Ie.  Munud olaf...
Agnes - Beth?  Jyst deffro un bore a meddwl, ‘Hmmm, dw i am fynd i Lanzarote heddiw’ ...ife?
Brian - Fwy neu lai.  Ie.  Emmm, sut mae Jac erbyn hyn?  Ydy o’n gwella?
Agnes - Ydy.
Brian - Ers i mi ddod yn ôl o Lanzarote dw i wedi bod mor brysur...Dw i ddim wedi cael cyfle i’w weld o...Dw i’n gobeithio mynd i’r ysbyty i’w weld o’r wythnos yma.  Wnei di ddeud wrtho fo plis?  Wnei di ddweud fy mod i am alw draw i’w weld o?
Agnes - Dywedaf i wrtho fe...
Brian - Ti’n gaddo?
Agnes - Dw i’n addo...
Brian - Diolch.
Rhodri - Wyt ti am ddod i fy ngweld i’n chwarae pêl droed ddydd Sadwrn, dad?
Brian - Wel, ydw, wrth gwrs...
Rhodri - O!  Yepiiiii!

Golygfa 3

Jac - Jeronimo!
Arwyn - Yffach!
Jac - Gefaist ti sioc rwan?
Arwyn - Sioc?  Wnest ti bron rhoi trawiad calon i fi!  Yffach!  
Jac - Mae hon yn gadair olwyn grêt...Edrycha beth fedraf i ei wneud!
Arwyn - Grêt!  Good!  Edrycha beth sydd gyda fi fan hyn i ti - dw i wedi dod â tipple bach i ti.
Jac - Tipple?
Arwyn - Ie...Hisst!  Paid â dweud wrth neb...
Jac - Beth ydy o?
Arwyn - Fflasg fach...Malt wisgi...
Jac - Brilliant.
Arwyn - Iechyd da!
Jac - Iechyd da!
Arwyn - I’r gadair olwyn!
Jac - I’r gadair olwyn...
Arwyn - Pryd wyt ti’n meddwl byddi di’n dod mas?
Jac - Wythnos nesaf gobeithio...
Arwyn - Wel...O leiaf mae Brian gyda ti yn y tŷ.  
Jac - Mmmm.
Arwyn - Lwcus fod cwmni gyda ti.  A mae Brian yn foi iawn. ....Ond os wyt ti moyn mwy o home help...Wel, dyna pam dw i wedi galw a gweud y gwir...
Jac - Beth wyt ti’n ei feddwl?
Arwyn - Dw i’n cynnig bod yn nyrs llawn amser i ti - am board and lodging ontefe?  Os wyt ti moyn wrth gwrs...Beth amdani, Jac?  Eh?  Meddylia am y peth...

Catchphrase Ysbyty Brynaber: Episode 222

Jac puts pressure on Agnes. Has she made that all important decision yet?

It looks like Arwyn’s drinking again - but, as he tells Wendy, he’s got something to celebrate.

Geirfa
?

Golygfa 1

Arwyn - …I’m telling you, Benjamin...  I’m not a man to give up on life...Ever the optimist, that’s me...However downbeat I feel...Somehow or other I always bounce back...
Wendy - Haia...!
Arwyn - Wendy?  O ble ddaethoch chi nawr?
Wendy - I was sort of beamed up earlier - you know Scotty took me up and then he sort of beamed me back down again...here.  Arwyn, you’re allowed to smile.  It’s a joke.  I’m pulling your leg...
Arwyn - Diolch byth...Am hanner eiliad roeddwn i’n meddwl eich bod chi’n hollol o ddifrif...
Wendy - You been here all afternoon?
Arwyn - Fwy neu lai.  A sut mae...emmm....
Wendy - Vicky.  
Arwyn - Vicky - wrth gwrs.  
Wendy - Mae Vicky’n fine.  We’ve just got back from Lanzarote...  
Arwyn - Ie.  Clywais i...
Wendy - And quite frankly I wish I was back there.
Arwyn – Dydych chi ddim yn gweithio ynte?
Wendy - Job?  You must be kidding.  Looking after Vicky takes up all my time...A beth am ‘bytu ti?  Wyt ti’n gweithio?
Arwyn - Fel mae hi’n digwydd - thank you, Benjamin - sori, Wendy - ydych chi moyn drink?  
Wendy - Oh, I’ll have a Guinness please.
Arwyn - And a half of Guinness for my friend here.
Wendy - Make that a pint of the normal, please.
Arwyn - Ydw...Fel mae hi’n digwydd, Wendy...Dw i wedi dod o hyd i job...
Wendy - Private hospital no doubt?
Arwyn - Preifat, ie.  Ond ddim mewn ysbyty…
Wendy - Spill the beans then.
Arwyn - Ddim mewn ysbyty ond mewn home…
Wendy - Old people’s home?
Arwyn - Ddim cweit...
Wendy - Isn’t your mother in some O.A.P. place?
Arwyn - Ydy...Ond mae’r job yn nhŷ Jac.  Full board and lodgings.
Wendy - Not bad.
Arwyn - Dyna’n union beth ddywedais i.  Not bad at all.  
Wendy - And how much is he paying you?
Arwyn - Oh digon!  A dyma’r peth gorau: mae e’n mynd i fy nhalu fi mewn wisgi hefyd.  Mae’n grêt i bawb.  Bydd home help gyda Jac a bydd job gyda fi.

Golygfa 2

Agnes - Rwyt ti wedi gwahodd Arwyn i fyw yn dy dŷ di?  Pam?
Jac - Achos dw i eisiau rhywun arall yna...Rhywun arall heblaw Brian...
Agnes - Jac...Edrycha...Dw i wedi bod yn meddwl ond...
Jac - Ond beth?
Agnes - Ond mae hi’n rhy gynnar i ti symud i mewn gyda fi...Sori...Ond bydd rhaid i ti fynd yn ôl i dy dŷ di yr wythnos nesaf...Tan ar ôl y Nadolig...o leiaf...Tan y flwyddyn newydd, dywed...O.K?
Agnes - Jac?
Jac - Na.
Agnes - Beth wyt ti’n ei feddwl ‘na’?
Jac - Dw i ddim yn mynd nôl i fy nhŷ i...Ddim i fyw at Brian...A ddim i fyw at Arwyn...Dw i’n hapus i Arwyn a Brian gadw cwmni i’w gilydd yn y tŷ...ac edrych ar ôl y tŷ i mi.  Ond dw i ddim yn mynd i fynd yn ôl yna.
Agnes - Rwyt ti’n ffaelu dod i fyw ataf fi.  Ddim eto.
Jac - Pam ddim?  Rydan ni eisiau bod efo’n gilydd, yn tydan...
Agnes - Mae fe jyst yn rhy gymhleth...
Jac - Mae esgus gennyt ti bob tro, yn does...Wyt ti wedi sylwi hynny?
Agnes - Nage esgus yw e...
Jac - Beth arall ydy o ynte?
Agnes - Fel dywedais i...Mae pethau’n rhy gymhleth...Newydd dderbyn bod Brian a fi wedi gwahanu mae’r plant...A mae hi’n Nadolig a ...cymaint o bethau eraill yn digwydd...
Jac - Agnes...Really...think it through...Fi yn byw hefo Brian ac Arwyn - it’s not going to work...Wyt ti wir yn meddwl fy mod i’n mynd i wella os ydw i’n byw hefo nhw?  Dim ond yfed, yfed, yfed fyddaf i’n ei wneud. Chdi - chdi sy’n rhoi rheswm i mi fyw...When I’m with you I feel alive..
Agnes - Os wyt ti’n dod i fyw ataf fi, bydd Brian yn dy ladd di.
Jac – Look, Brian’s all puff and bluster.  If push came to shove, he’d back off…
Agnes - Sa i’n credu hynny.
Jac - It’s a risk I’m willing to take.
Agnes - Paid.  
Jac - Plis.
Agnes - Na.
Jac - Plis, Agnes?
Agnes - Ti’n fy rhoi fi mewn sefyllfa anodd iawn...Sefyllfa hollol amhosibl...
Jac - Y cwbl sydd rhaid i ti ei ddweud ydy jyst deud ‘Ie.’
Agnes - Dw i’n ffaelu dweud ‘Ie,’ Jac...Dw i’n ffaelu...
Jac - Jyst dywed ‘Ie.’ Dw i’n crefu arnat ti...plis jyst dywed ‘Ie.’...

Synopsis

Brian has refused point blank to lend Arwyn any money.  But all is not lost.  Arwyn has a better idea and offers to become Jac’s full-time home help.

Test yourself

1.	 
	
	a)	 
	b)	 
	c)	 
  
2.	 
	
	a)	 
	b)	  
	c)   

3.	 
	
	a)	 
	b)	  
	c)   

4.	 
	
	a)	 
	b)	 
	c)   
  	 
5.	 
	
	a)	 
	b)	 
	c)   

6.	 
	
	a)	 
	b)	 
	c)