Woedend op FIFA, maar voetbal brengt arme Brazilianen ook spatje hoop
De Brazilianen zijn woedend. De regering van het grootste voetballand ter wereld pompt miljarden dollars in de Wereldbeker terwijl dat geld volgens velen beter besteed zou zijn aan onderwijs, gezondheidszorg en de strijd tegen het straatgeweld. Naast de regering is ook de FIFA kop van Jut. De populaire straatartiest Paulo Ito vatte het ongenoegen samen in een grafitti in Sao Paulo die viraal gaat op sociale media: een huilende, ondervoede jongen met mes en vork in de handen krijgt een voetbal op zijn bord. Bovendien heeft voetbal in Brazilië een seksistisch kantje: tot 1979 gold een voetbalverbod voor meisjes en vrouwen. Maar kan die omstreden Wereldbeker ook een beetje een hefboom zijn voor emancipatie en sociale verandering? Enkele projecten wijzen in die richting.
Spot en marginalisering vallen Braziliaanse vrouwen die op een bal willen trappen nog altijd te beurt. Maar eerder deze week opende Marta Vieira da Silva, door de FIFA vijf keer uitgeroepen tot speelster van het jaar, het 'Voetbal voor Gelijkheid Plein' in Rio de Janeiro.
Emancipatie en vooruitgang
Gedurende de vier weken dat de Wereldbeker Brazilië in zijn greep zal houden, wil ze ijveren voor emancipatie en maatschappelijke verandering, met voetbal als hefboom. Daar wordt ook de tentoonstelling 'Vrouwen op het Veld' georganiseerd, die honderd jaar vrouwenvoetbal in Brazilië documenteert. "Een strijd van een eeuw voor de aanvaarding van en respect voor vrouwelijke spelers, op en naast het veld", zo stelt organisator Niko Wieland.
Pele met een rokje
Vieira da Silva, in Brazilië bekend als 'Pele met een rokje', verliet zelf haar geboorteland omdat ze in Zweden meer kansen kreeg. Andere topspeelsters scharen zich achter het Guerreiras Project, dat werd opgestart door de Amerikaanse voormalige profspeelster Caitlin Fisher en zich tot doel stelt voetbal te gebruiken om te streven naar gelijkheid voor vrouwen. Dat is geen sinecure in een land waar door de media in stand gehouden stereotiepen en een gebrek aan middelen de ontwikkeling van het vrouwenvoetbal altijd hebben getackeld. Pas na het opheffen van de militaire dictatuur in 1979 werd ook het verbod op vrouwenvoetbal opgeheven.
Nieuwe kansen
En toch biedt de Wereldbeker een unieke kans om de aandacht te vestigen op niet alleen het vrouwenvoetbal in Brazilië, maar ook hoe voetbal meisjes en vrouwen nieuwe kansen kan bieden.
In de favela Penha worden voormalige drugsdealers aangetrokken om als trainers te komen werken in het Favela St project.
Drugs of voetbal
"De kinderen hier hebben twee opties: in de drughandel stappen of met ons voetballen", zo stelt initiatiefnemer Philip Veldhuis. Sommige meisjes waren aanvankelijk te verlegen om aan de trainingen deel te nemen, bang als ze waren uitgelachen te worden. Inmiddels traint Favela St ongeveer duizend kinderen en jongeren. Onder hen tachtig meisjes.
Rolmodellen
Het meisjesteam won eerder dit jaar de Street Child World Cup in hun thuisstad, ze versloegen daarbij negen andere landenteams. Inmiddels zijn de voetballende meisjes rolmodellen geworden in één van Rio's meest arme buurten en sporen ze andere meisjes aan mee te spelen om zo hun zelfbeeld en zelfvertrouwen een zetje te geven en jongeren in achtergestelde en gewelddadige buurten een perspectief te bieden.
"Niemand kent ons, of weet zelfs maar dat we het tornooi hebben gewonnen", zegt één van de voetballers, Drykha in The Guardian. "Had het jongensteam gewonnen, had de minister van Sport staan applaudiseren".
"Onze leiders zouden meer aandacht moeten hebben voor het vrouwenvoetbal, zodat het kan groeien, want er is hier zo veel talent en zo veel vrouwen die voor ons land zouden kunnen spelen maar geen kansen krijgen".
