Vlaamse onderzoekers: “Tijdelijk stoppen met sociale media lijkt geen impact te hebben op mentaal welzijn”

KIJK. Eén van de auteurs legt de studie uit

De onderzoekers gingen op zoek naar wetenschappelijke studies waarbij werd getest wat de impact is van stoppen met sociale media op mentaal welzijn en/of levenstevredenheid. Uiteindelijk vonden ze tien studies om in de diepte te vergelijken. Deze nieuwe overzichtsstudie werd gepubliceerd in het tijdschrift ‘Scientific Reports’.

De tien onderzochte studies omvatten in totaal 38 experimenten met mensen tussen 17 en 80 jaar oud. In één van die experimenten moesten deelnemers slechts één dag zonder sociale media doen, in andere ging het onder andere om 7 of 28 dagen. De deelnemers werden vooral gevonden in rijke westerse landen, zoals de Verenigde Staten, Australië en Duitsland.

Voordelen en nadelen kunnen elkaar opheffen

De onderzoekers komen tot de conclusie dat uit bestaande wetenschappelijke studies blijkt dat tijdelijk stoppen met sociale media geen statistisch significante impact heeft op levenstevredenheid. Het lijkt er namelijk op dat het effect van kort stoppen niet sterk genoeg is.

Mensen die deelnamen aan de studies lijken zich niet significant beter of slechter te voelen tijdens het stoppen met sociale media.

Een van de verklaringen zou kunnen zijn dat de voordelen en nadelen elkaar opheffen. “Terwijl individuen zich meer vredig en verbonden met offline relaties kunnen voelen, zouden ze ook meer verveling kunnen ervaren en het gevoel hebben dat ze dingen missen”, staat te lezen in de paper.

Meer onderzoek nodig

Het viel de onderzoekers op dat er telkens slechts kleine groepen mensen werden onderzocht en dat de resultaten van die studies dus niet per se statistisch relevant zijn voor de brede bevolking.

“Dat betekent natuurlijk niet dat jongeren geen problemen kunnen ervaren (zoals cyberpesten of de blootstelling aan onrealistische schoonheidsidealen) die wél een negatieve impact kunnen hebben”, zegt een van de auteurs van de studie Laura Lemahieu van de UAntwerpen. “Het effect van sociale media verschilt bovendien van persoon tot persoon: sommige jongeren kunnen gevoeliger zijn voor de negatieve gevolgen van sociale media dan anderen.”

Er moet nog onderzocht worden wat het effect is als er langdurig gestopt wordt met sociale media en er moeten grotere groepen mensen in de wetenschappelijke experimenten worden betrokken.

Het zou bijvoorbeeld goed kunnen dat wie langdurig niet op Facebook en co zit, zich er net slechter door gaat voelen.

De onderzoekers gaan met hun conclusie in tegen wat beleidsmakers steeds meer benadrukken en wat in de publieke opinie aanvaard lijkt te worden: “Deze studie geeft aan dat het vermijden van sociale media mogelijk niet de meest effectieve methode is voor mensen die hun welzijn willen verbeteren. Onze analyse suggereert dat het je niet beter, maar ook niet slechter doet voelen.”

Wat met verbod voor jongeren?

In Australië en Frankrijk mogen jongeren onder de 16 jaar niet meer op sociale media en in ons land werd opgeroepen door Belgische experten om hetzelfde te doen. Zij zeggen dat de negatieve impact van sociale media op jongeren onder de 16 te groot is. Uit de Grote Peiling van HLN en VTM NIEUWS blijkt dat zeven op de tien Vlamingen voor zo’n verbod is.

Nochtans zijn er stemmen die zich uitspreken tegen zo’n verbod. “Er is geen wetenschappelijke consensus dat zo’n verbod werkt”, zei Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) in mei.

Professor cognitieve psychologie Wouter Duyck van de UGent noemde de oproep van Belgische experten toen onzin: “Quasi alle problemen in onze samenleving worden tegenwoordig aan sociale media gekoppeld. Terwijl daar dus geen bewijs voor is.”

“In plaats van sociale media volledig voor iedereen te verbieden, is het misschien zinvoller om jongeren bewust te maken van de risico’s van sociale media en hen te ondersteunen om sociale media op een verantwoorde manier te gebruiken”, stelt Lemahieu voor.