BHV na vijftig jaar eindelijk B en HV
Vijf minuten politieke moed is het niet geworden. Sinds die beruchte uitspraak volgden nog ruim 4,2 miljoen minuten complete uitzichtloosheid, getouwtrek, een vallende regering, rustige vastheid, nieuwe pogingen en uiteindelijk de veilige inkapseling in een zesde staatshervorming. Maar na vijftig jaar verdwijnt de BHV-kiezel vanavond dan toch uit de federale politieke schoen.
De geboorte van de politieke splijtzwam ligt in de jaren zestig, toen de Vlaamse beweging de tienjaarlijkse talentellingen na lang ijveren wist om te zetten in een permanente taalgrens. Dat moest de Franstalige olievlek stoppen, waarvan de beweging vreesde dat ze steeds meer Vlaamse gemeenten bij Brussel zou voegen. Sinds de oorlog waren zo al drie randgemeenten bij Brussel gevoegd, terwijl vier andere taalfaciliteiten toegewezen kregen.
Maar met de taalgrens ontstond meteen het nieuwe strijdpunt Brussel-Halle-Vilvoorde. Samen met de arrondissementen Leuven en Nijvel vormde BHV de provincie Brabant, maar bestond het uit 35 Vlaamse en 19 Brusselse - en dus tweetalige - gemeenten. "Vlaamse" kiezers konden zo hun stem uitbrengen voor Franstalige stemmenkanonnen uit Brussel en zagen hun toegang tot een tweetalig gerechtelijk apparaat verzekerd.
Egmontpact
In 1978 leek met het Egmontpact - inclusief een hoofdstuk BHV - een hervorming in de maak. In ruil voor de splitsing konden Franstaligen zich fictief inschrijven in een Brusselse gemeente, om zo nog steeds op Franse lijsten te kunnen stemmen en hun administratieve, fiscale en juridische taalfaciliteiten te kunnen behouden. Maar het akkoord strandde uiteindelijk op een njet van de Vlamingen.
Vervolgens is het wachten tot de staatshervorming van 1993 alvorens BHV opnieuw de kop opsteekt. Onder leiding van Jean-Luc Dehaene wordt de provincie Brabant gesplitst in een Vlaams en een Waals deel, maar het arrondissement BHV blijft behouden. Daarop trekken de Vlaams-nationalisten naar het toenmalige Arbitragehof, die het behoud niettemin grondwettelijk noemt.
Maar dat blijft niet duren. Wanneer Guy Verhofstadt in 2002 provinciale kieskringen invoert, is het hek opnieuw van de dam. Vlaams-Brabant krijgt immers geen eigen kieskring, maar blijft onderverdeeld in BHV en Leuven. Een nieuw beroep bij het Arbitragehof leidt dit keer wel tot het oordeel dat de communautaire vrede niet rechtvaardigt dat kiezers aan verschillende regelingen onderworpen worden. De opdeling in arrondissementen blijft nog even behouden, maar krijgt een deadline opgelegd.
In 2005 waagt Verhofstadt zich dan maar aan een nieuwe poging om BHV te splitsen. Dit keer is het Spirit - de linkse vleugel van de voormalige Volksunie - die het akkoord ter elfder ure afschiet.
"Vijf minuten politieke moed"
Met de verkiezingen van 2007 komt het probleem opnieuw prominent op tafel. Pogingen van CD&V-kopman Yves Leterme - die medio 2004 nog zei dat een splitsing slechts vijf minuten politieke moed zou vergen - draaien echter alweer op niets uit. Een groepje Vlaamse parlementsleden, onder wie CD&V'er Herman Van Rompuy, dienen dan maar zelf een reeks wetsvoorstellen in om BHV zonder compensaties te splitsen.
Uiteindelijk komt het ook effectief tot een stemming in commissie, waarbij Vlamingen en Franstaligen lijnrecht tegenover mekaar komen te staan. Gezien hun numerieke overwicht winnen de Vlamingen het pleit, al is de kwestie daarmee allerminst van de baan. Om een goedkeuring in plenaire te vermijden, counteren de Frans- en Duitstaligen met een reeks belangenconflicten.
Terwijl die lopen, en een periode van rustige vastheid het communautaire even naar de achtergrond verdringt, waagt loodgieter Dehaene een ultieme poging. "Een mission impossible", zoals hij het later zou noemen. Zijn poging spat immers uiteen wanneer de nieuwe Open Vld-voorzitter Alexander De Croo uit ongenoegen aan de onderhandelingstafel maar meteen de stekker uit de hele regering trekt.
Akkoord op 14 september 2011
De verkiezingen die volgen starten met een sterk communautair geladen campagne en draaien uit op de langste regeringsvorming ooit. Pas op 14 september 2011, na ruim een jaar onderhandelen, ruimt een akkoord eindelijk baan voor de rest van de zesde staatshervorming en de vorming van de regering Di Rupo I.
De jongste weken bogen Senaat en Kamer zich achtereenvolgens over de definitieve teksten. Wanneer die vanavond definitief groen licht krijgen in de plenaire Kamer, zal BHV eindelijk gesplitst zijn.
