De integrale mededeling van Dehaene

Ex-premier Jean-Luc Dehaene maakte in een lange mededeling bekend dat hij zijn missie als koninklijk opdrachthouder als vervuld beschouwt. Hieronder volgt de integrale tekst van het communiqué.

"Op voorstel van Minister van Staat Wilfried Martens heeft de Koning mij op 24 november 2009 belast met de opdracht om een voorstel ten gronde te maken voor de premier en de voorzitters van de meerderheidspartijen, die onderhandelingen zullen voeren inzake institutionele problemen en in het bijzonder Brussel-Halle-Vilvoorde."
 
"Ik heb deze opdracht aanvaard om een vlotte doorstart van de regering mogelijk te maken na de aanstelling van Herman Van Rompuy tot Voorzitter van de Europese Raad. Mijn opdracht moest ook de regering toelaten zich prioritair toe te leggen op de aanpak van de sociaal-economische en budgettaire problematiek. De opdracht was ook zinvol aangezien de regeringspartijen tijdens de besprekingen onder leiding van Wilfried Martens blijk hadden gegeven van de wil om in goede trouw en in alle discretie naar een onderhandelde oplossing te streven vóór het einde van het verstrijken van de termijn in de procedure van het belangenconflict met de Duitstalige gemeenschap. Ik was er mij echter goed van bewust dat de opdracht alles weg had van een 'mission impossible'."
 
"Mission impossible"
"Ik heb immers zelden een helderder illustratie meegemaakt van de basisfilosofie die ik geleerd heb van mijn vader, die, zoals geweten, psychiater was, nl. dat je om de logica van uw gesprekspartners te begrijpen je hun uitgangspunten moet onderkennen. In dit geval betekent dit dat elke gemeenschap van uit haar eigen uitgangspunt gelooft in haar eigen grote gelijk. De ene gemeenschap gaat uit van het territorialiteitsbeginsel; de andere van het personaliteitsbeginsel. Beide staan haaks op elkaar. Een compromis is maar mogelijk als elke partij bereid is voor een deel haar eigen logica te verlaten, om elementen van de logica van de gesprekspartner te integreren en omgekeerd. Dit was het geval in de compromisakkoorden die bij elke fase van de staatshervorming werden afgesloten."
 
"De grote verdienste van de Belgische politici sinds 1970 is dat zij er in opeenvolgende fasen in geslaagd zijn de nodige institutionele hervormingen door te voeren op basis van onderhandelde politieke compromisakkoorden die door een ruime meerderheid in Kamer en Senaat werden goedgekeurd. Op geregelde tijdstippen werden deze akkoorden geëvalueerd en werden verdere stappen gezet niet zonder (soms hevige) politieke turbulentie maar steeds op basis van akkoorden."
 
Onderhandelen
"In de opeenvolgende fases van de Belgische staatshervorming werd de basis van het compromis van 1970 steeds geëerbiedigd: de meerderheid kan haar wil niet aan de minderheid opleggen maar de minderheid aanvaardt dat er moet onderhandeld worden. Het dreigt mis te lopen als de minderheid weigert te onderhandelen. Ik heb gelukkig kunnen vaststellen dat alle partijen zich bereid tonen om na de verkiezingen van juni 2011 te werken aan een nieuwe stap in de hervorming van onze instellingen. Deze onderhandeling zal echter maar slagen als ook voor delicate communautaire problemen waarvoor geen bijzondere meerderheid nodig is toch een onderhandelde oplossing wordt uitgewerkt. Ik heb gepoogd daartoe een bijdrage te leveren."
 
"Mijn opdracht bestond erin om voorstellen ten gronde uit te werken. Dit is een conditio sine qua non om in juni 2011 ordelijke en geldige verkiezingen te organiseren om daarna in een serener klimaat te onderhandelen over een nieuwe stap in de hervorming van de instellingen. Ik kon alleen maar hopen dat ook mijn gesprekspartners hiervan overtuigd zouden zijn."
 
Wetsvoorstellen
"Ik heb in de afgelopen maanden in alle discretie met de partijvoorzitters van de meerderheid de contouren getoetst van een mogelijk compromis. Daar ik snel tot de vaststelling ben gekomen dat dit niet mogelijk zou zijn zonder wijziging van wetten waarvoor een bijzondere meerderheid nodig is, heb ik de voorzitters van Groen!, Ecolo en sp.a gecontacteerd. Groen! en Ecolo bleken bereid om samen met de regeringspartijen over een oplossing te onderhandelen. Sp.a wenste niet aan de onderhandelingen deel te nemen maar zou haar houding bepalen op basis van de resultaten van de onderhandeling."
 
"Teneinde bij de latere uitwerking nieuwe problemen te vermijden heb ik, in nauw contact met de technici van de verschillende betrokken partijen, de voorgestelde oplossingen in wetsvoorstellen laten omzetten. Deze wetsvoorstellen vormen een geheel dat een evenwichtig compromis nastreeft tussen vaak tegengestelde stellingen. Ze zijn bedoeld als een basis van onderhandeling. Over het geheel van deze voorstellen is derhalve geen akkoord. Dat was ook niet het opzet. Maar mits de politieke wil hiertoe aanwezig is kunnen zij m.i. wel de basis vormen voor een akkoord. Uit de discretie waarin ik, op een paar uitzonderingen na, heb kunnen werken, blijkt dat mijn gesprekspartners die wil hadden. Discretie was immers een absolute noodzaak om enig resultaat te kunnen boeken. Om dezelfde redenen van discretie zal ik ook mijn voorstellen niet bekend maken."
 
"Opdracht vervuld"
"Met deze voorstellen heb ik de opdracht die de Koning mij had toevertrouwd vervuld. Op vraag van de premier en de partijvoorzitters heb ik aanvaard hen verder bij te staan tijdens de onderhandelingen." (belga/dea)