Pascal Smet: "Ik sta voor mijn belangrijkste schooljaar"

Maandag 3 september begint voor honderdduizenden kinderen en tienduizenden leerkrachten het nieuwe schooljaar. Ook voor Vlaams minister van Onderwijs Pascal Smet (sp.a) breekt een intense periode aan. Met het loopbaanpact voor leerkrachten, de hervorming van het secundair onderwijs en het dossier van het plaatstekort heeft hij heel wat werk op de plank liggen. "Dit wordt voor mij het belangrijkste schooljaar", zegt hij vandaag.

Over enkele dagen zal Smet in verschillende scholen in Vlaanderen en Brussel het nieuwe schooljaar inluiden. Hij zal er naar eigen zeggen "dankbaarheid tonen aan al die leerkrachten die het mooiste doen wat een mens kan doen: andere mensen doen schitteren". Maar Smet beseft dat met de eerste schooldag traditioneel ook heel wat kritiek weerklinkt op het onderwijs(beleid). Zo werd er de voorbije dagen bij de vakbonden openlijk aan getwijfeld of het veelbesproken loopbaanpact voor leerkrachten er deze legislatuur nog wel komt.

"Als het van mij afhangt wel," zegt Smet, "maar ik maak het pact niet alleen. Maar ik merk ook bij de vakbonden en bij de koepels alvast de wil om er te geraken."

Loopbaanpact
Het loopbaanpact moet een antwoord bieden aan de structurele problemen van de Vlaamse leerkrachten. "Ik heb vele prioriteiten: de werkzekerheid, een betere begeleiding, het imago verbeteren, de zij-instroom verbeteren en zorgen dat mensen die ervaring hebben in de publieke en de privésector ook in onderwijs kunnen komen, ..." De afgelopen twintig jaar is er al veel gesleuteld, maar volgens Smet was dat niet meer dan "het bijbouwen van traditionele Vlaamse koterij".

"Nu komt alles samen, alles is met elkaar verbonden, wat het ook veel complexer maakt. Maar ik pas voor een puur cosmetische operatie en windowdressing." Binnen de Vlaamse regering is afgesproken dat eind dit jaar, begin volgend jaar een beslissing wordt genomen "en die afspraak is duidelijk", aldus Smet.

De topvrouw van het katholiek onderwijs, Mieke Van Hecke, uitte gisteren nog kritiek op de aanpak van de minister. "Laten we het debat over de loopbaan van de leerkrachten in kleine, realiseerbare stukken aanpakken. Als we alles ineens willen oplossen, dreigen we nergens te komen", zei ze in de krant. Volgens Smet is Van Heckes standpunt niet noodzakelijk in tegenspraak met het zijne. "We moeten natuurlijk niet alle maatregelen in een keer nemen, daar ben ik het mee eens, maar je moet wel weten waar je naartoe gaat. Er is niets zo erg als stapjes zetten, maar in de verkeerde richting."

Grote commotie
Grote commotie veroorzaakte minister Smet de voorbije maanden met zijn voorstellen voor de hervorming van het secundair onderwijs. Hij wil de eerste graad verbreden, de studiekeuze uitstellen tot de leeftijd van 14 jaar en het onderscheid tussen de onderwijsvormen aso, tso, kso en bso wegwerken.

"Veel mensen zeggen dat we dit moeten doen. De KU Leuven, toch geen club van nitwits, heeft een heel dik rapport waarin men voor zo'n hervorming pleit. Ook de OESO zegt dat we structurele ingrepen moeten doen, ook veel pedagogen zeggen dat. Maar er zijn ook mensen die vinden dat we dit net niet moeten doen, en ik wil naar hun argumenten luisteren en naar hun alternatieven kijken."

Geen keikop
Net als over het loopbaanpact, willen Smet en de Vlaamse regering eind 2012, begin 2013 kunnen beslissen over het secundair onderwijs. "Intussen voeren we gesprekken met iedereen. (...) Ik ben geen keikop, dus als mensen met betere oplossingen komen, die de doelstellingen die we willen bereiken, oplossen, zal ik die zonder enig probleem overnemen."

Die doelstellingen van Smet zijn sterke leerlingen sterker maken, zwakke leerlingen eveneens versterken, gelijke kansen creëren voor alle leerlingen - ongeacht hun achtergrond - en ervoor zorgen dat kinderen en hun ouders "de juiste keuze kunnen maken om de rest van hun leven gelukkig te zijn, omdat ze weten dat ze iets gekozen hebben waar ze goed in zijn".

Talennota
Met zijn talennota staat Smet al verder. "De teksten liggen klaar, in de loop van dit najaar wordt die omgezet in regelgeving", zegt hij. Het was eerst de bedoeling dat dit voorjaar al te doen, maar door de beslissingen over de vervroegde uittreding en de TBS-regeling werd de afhandeling van het dossier uitgesteld. In de nota staat dat Standaardnederlands de norm moet zijn in het onderwijs.

Smet dient daarmee de academici van antwoord die deze week nog zeiden dat tussentaal in de klas ook moet kunnen. "De context waar we van uitgaan, is dat er heel wat anderstalige kinderen in onze samenleving komen. Ik geloof in de samenleving en de gemeenschap, maar die kan pas ontstaan als je een gemeenschappelijke taal hebt. (...) En die taal is het Standaardnederlands."

Groot gebrek aan gebouwen
Volgende week zou elk kind een plaats moeten hebben, maar voor de komende schooljaren is dat minder evident, het Vlaamse onderwijs kampt namelijk met een groot gebrek aan gebouwen. Het project 'Scholen voor morgen' zorgt tegen 2016 voor 165 nieuwe scholen, maar dat is niet voldoende. "Het is een historisch probleem dat ik geërfd heb, omwille van het feit dat de afgelopen dertig jaar te weinig geïnvesteerd is in schoolgebouwen. Ik vind dat jammer, maar ik kan het alleen maar vaststellen", duidt Smet.

"Anderzijds is het een ongelooflijke opportuniteit. We gaan de komende jaren veel scholen moeten bouwen en renoveren, wat ons de kans geeft de scholen van de toekomst te bouwen, aangepast aan de digitale evolutie en aan de nieuwe inzichten en concepten die er zijn."

Extra geld nodig
De wachtlijst voor financiering in nieuwe schoolgebouwen is stevig aangedikt. Momenteel worden de dossiers van 2001 aangepakt, waardoor de wachttijd de facto tot 11 jaar is opgelopen. Smet wil de wachtlijst "bekijken", maar wil niet vooruitlopen op zijn voorstellen. Meteen dit najaar legt hij een nota met meerdere pistes voor. Er zal veel extra geld nodig zijn, maar daar zullen vooral de volgende Vlaamse regeringen voor moeten zorgen, aldus Smet. "Ik zou ook willen dat we dat sneller kunnen doen, maar het is een historisch probleem dat enorm groot is."

De komende maanden heeft Smet dus heel wat werk voor de boeg. "Ik heb de eerste twee, drie jaar geen grote beslissingen doorgevoerd, maar goed geluisterd en overlegd. We hebben veel voorbereid en nu ligt alles klaar om beslissingen te nemen. Dit schooljaar is voor mij het belangrijkste schooljaar."