Sp.a en Groen: Snowden is welkom in België

NSA-klokkenluider Edward Snowdens tijdelijk asiel in Rusland vervalt op 31 juli. De Russische staat heeft laten verstaan dat Snowden langer kan blijven. De numero uno onder de Amerikaanse staatsvijanden heeft via zijn Moskouse advocaat aangegeven dat hij dat ziet zitten. Maar wat als Snowden morgen België op zijn verlanglijstje aanstipt? Los van alle juridische en geopolitieke beslommernissen: sp.a en Groen heten hem welkom.

Onze naïviteit over het wereldwijde web is verdwenen. De illusie van digitale privacy is verleden tijd. Dat is de verdienste van één man: Edward Snowden. Hij heeft duizenden geheime documenten van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA weten te verzamelen en zo de hele wereld inzage kunnen geven in de afluister- en spionage-activiteiten van de Amerikanen met behulp van het computerprogramma PRISM.

Begin juni vorig jaar deed Snowden de wereldschokkende onthullingen, vanuit Hongkong. Nadien belandde hij in Rusland na een zenuwslopende vijf weken op de transitzone van de Moskouse luchthaven Sjerenetjevo. De 31-jarige klokkenluider verkreeg een visum voor één jaar. Eind juli zou dit normaal vervallen, want oorspronkelijk zag Snowden een verlenging niet zitten. Hij had zijn zinnen immers gezet op Brazilië.

Maar het Zuid-Amerikaanse land heeft geen asielverzoek ontvangen en met reden. Via zijn Moskouse advocaat, Anatoli Koetsjerena, heeft Snowden aan het persbureau Interfax meegedeeld dat hij dan toch een verlenging van zijn Russisch visum heeft aangevraagd.

Linkse partijen voorstander
De Franse krant Le Monde heeft deze week bij de politieke partijen gepolst hoe zij tegenover een politiek asiel van Snowden in Frankrijk staan, los van alle juridische hindernissen zoals uitleveringsverdragen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Ook demorgen.be heeft deze denkoefening gemaakt. Hieronder leest u de reacties van de politieke partijen, daarna vindt u een analyse van professor diplomatiek recht Frank Maes (UGent) op deze pagina terug.

Sp.a: "Niet alleen principieel, maar ook praktisch: ja"
"Edward Snowden is vast en zeker welkom in België.",aldus sp.a-voorzitter Bruno Tobback. "Zowel om principiële als om praktische redenen. Ik sta niet alleen achter hem; sp.a kan ook iemand gebruiken voor de beveiliging van ons mailverkeer.", lacht Tobback.

Groen: "Klokkenluiders moeten beschermd worden"
"De Belgische overheid moet aan Obama vragen om een punt te zetten achter de vervolging van Snowden zodat de klokkenluider kan doorreizen naar Europa.", klinkt het bij monde van Groen-woordvoerder Jonas Dutordoir.

"Ook moet de federale overheid aan de Verenigde Staten duidelijk maken dat we in Europa een hoger niveau van databescherming verwachten en dat de VS hiervoor de nodige garanties moeten leveren."

Tudordoir gaat verder: "In plaats van vervolging, zou Edward Snowden politiek asiel moeten krijgen in de EU. Klokkenluiders moeten beschermd worden. De Europese Groenen dringen er bij de lidstaten op aan om effectief werk te maken van wetten om klokkenluiders te beschermen tegen vervolging in hun eigen en andere landen."

CD&V: "Moet op Europees niveau bekeken worden"
Volgens CD&V-woordvoerder Steffen Van Roosbroeck antwoordt de partij naar "christendemocratische gewoonte" liever niet op hypothetische vragen, maar toch volgt een korte reactie: "Dit moet op Europees niveau worden bekeken. Er is namelijk een uitleveringsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten."

Open VLD: "Elke asielaanvraag wordt objectief door de CGVS behandeld"
Open Vld-woordvoerder Laure Stuyck: "De beslissing of iemand asiel (de status van vluchteling of subsidiaire bescherming) krijgt in België, wordt genomen door de Commissaris-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen en hij werkt onafhankelijk van de politieke instanties."

"De Commissaris-Generaal steunt zijn beslissingen op de Conventie van Genève, op de regels van de subsidiaire bescherming (een reëel risico op ernstige schade lopen) en houdt daarbij rekening met de richtlijnen van UNHCR van de Verenigde Naties.", aldus Stuyck.  

Verder klinkt het nog: "De Belgische wetgever heeft dit zo gewild, precies om ervoor te zorgen dat elke asielaanvraag objectief behandeld wordt en politieke beweegredenen niet meespelen. Open Vld heeft het grootste respect voor deze democratische regeling."

N-VA: "reageert liever niet"
N-VA heeft immers een communicatiestop doorgevoerd na de verkiezingen. Maar in haar verkiezingsprogramma valt wel te lezen dat de partij "asiel strikt wil definiëren volgens de Conventie van Genève". Wat houdt dat in? "Dat België een veilige haven moet zijn voor wie vlucht wegens een gegronde vrees voor vervolging wegens ras, geloof, nationaliteit, seksuele geaardheid, politieke overtuiging of lidmaatschap van een sociale groep." Dat maakt Snowden niet kansloos.

Tijdsgeest in Snowdens nadeel
Frank Maes, professor en expert in diplomatieke relaties aan de Universiteit Gent, verklaart de houding van sp.a en Groen als volgt: "Pure populariteitsdrang. Hebben die partijen zich al goed gerealiseerd wat de potentiële consequenties daarvan zijn? Sp.a en Groen willen gewoon sympathie opwekken."

Want Maes laat er geen twijfel over bestaan: "Edward Snowden zal hier geen asiel verkrijgen. De Belgische regering zou zich daar een hoop problemen mee op de hals halen. Mocht ik adviseur zijn, zou ik zeggen: probeer u er niet mee te bemoeien."

Ook van de Europese Unie tout court hoeven we geen vuist richting de Verenigde Staten te verwachten meent de professor. "Dat is politiek onmogelijk. Zeker gezien de gespannen situatie tussen de VS en de EU enerzijds en Rusland anderzijds. Neen, de tijdsgeest speelt in Snowdens nadeel."