Van Rompuy herbenoemd als EU-president

De 27 staats- en regeringsleiders van de Europese Unie hebben vanavond Herman Van Rompuy een tweede mandaat gegeven als voorzitter van de Europese Raad.

De herbenoeming van Van Rompuy was vanavond een van de eerste agendapunten van de top. Diplomatisch gaf de Belgische ex-premier even de voorzittershamer door aan de Deense eerste minister Helle Thorning-Schmidt, wiens land momenteel de Raad van ministers van de Unie leidt. Zij vroeg haar collega's vervolgens formeel wie ze willen voordragen als de volgende permanente voorzitter van de Europese Raad. Alle 27 noemden ze Van Rompuy. De uitslag van de stemming was geen verrassing.

Door deze beslissing mag hij nog twee en een half jaar het permanente voorzitterschap van de Europese Raad (de toppen van alle EU-leiders) op zich nemen. Van Rompuy is sinds december 2009 de eerste president van de EU. Hij kreeg meteen de schuldencrisis voor z'n kiezen.

Mr Euro
Om hem als voorzitter van de eurotoppen ('Mr Euro') te aan te kunnen duiden, ging Jean-Claude Juncker, de premier van Luxemburg en hoofd van de eurogroep, even op de voorzittersstoel zitten.

Privilege
De Belgische politieker reageerde verheugd op zijn herbenoeming. Hij noemde het een privilege om Europa te dienen in zulke beslissende tijden, maar ook een grote verantwoordelijkheid. Van Rompuy werd ook benoemd tot eerste vaste voorzitter van de toppen van de eurozone (de 17 EU-lidstaten met de euro).

Prioriteit = economie
Van Rompuy benadrukte dat de economie zijn absolute topprioriteit blijft. "Onze economie is onze levenslijn. Zonder een sterke economische basis komen onze sociale modellen en onze welvaartsstaten in gevaar en kunnen we geen rol meer spelen op het wereldtoneel."

Eerste vruchten
Sinds hij iets meer dan twee jaar geleden aantrad als voorzitter van de Europese Raad, moest Van Rompuy met weinig anders bezig zijn dat het onder controle houden van en oplossingen zoeken voor de schuldencrisis. Maar, zegt hij, "we plukken al de eerste vruchten van onze inspanningen om de eurozone te stabiliseren. De intrestvoeten bijvoorbeeld, die gaan naar omlaag."

Meer jobs
Nu is het ogenblik gekomen om in te zetten op groei en jobs, meent de Belgische ex-premier. "We moeten de mensen ervan overtuigen dat hun opofferingen in deze crisisjaren niet voor niets waren, dat ze tot resultaten leiden en dat de eurozone er sterker zal uitkomen. Dat moet onze grootste zorg zijn. Het is de enige manier waarop we de 'hearts and minds' van de Europeanen kunnen winnen."

Grijze muis
"Als je het niet vraagt en je bent een grijze muis, dan maak je kans.'' Dat was de omschrijving die Van Rompuy gaf over personen die een topfunctie binnen Europa in de wacht slepen. Hij deed dat kort voordat de Europese leiders hem eind 2009 kozen tot hun eerste vaste voorzitter.

De toenmalige premier van België had de omstandigheden mee. De EU-leiders zochten een compromissenbouwer uit een niet al te grote lidstaat. Te bekend, ambitieus en krachtig moest de ideale kandidaat ook niet zijn. In de wandelgangen circuleerde de naam van Jan Peter Balkenende, maar Van Rompuy bleek de perfecte grijze muis.

Natte dweil
En dat heeft hij geweten. Na een toespraak van Van Rompuy kort na zijn aantreden stelde de EU-kritische Britse Europarlementariër Nigel Farage dat de nieuwe Europese president het charisma van een natte dweil had en de uitstraling van een tweederangs bankmedewerker. De intellectueel Van Rompuy trok zich ogenschijnlijk niets aan van de belediging. Hij is nu eenmaal geen ruziezoeker, maar een diplomaat van de tussenweg. Een van zijn favoriete bezigheden is het schrijven van haiku's, een Japanse dichtvorm. Hij publiceert die gedichten regelmatig op zijn website.

Lange carrière
Van Rompuy liep heel lang mee in de Belgische politiek. Als minister van Begroting slaagde de christendemocraat erin het tekort fors omlaag te krijgen, zodat het land klaar was voor invoering van de euro. Van 30 december 2008 tot november 2009 was hij premier. Nog geen jaar dus, maar hij wist in die tijd wel de rust te bewaren in het uiterst verdeelde kabinet.

Goede samenwerking
Met zijn voortvarende aanpak en compromisbereidheid zou hij veel geloofwaardigheid hebben opgebouwd. "Hij slaagt erin de raad te laten samenwerken'', aldus een Deense diplomaat in een Vlaamse krant. Volgens de Nederlandse premier Mark Rutte beschikt de Belg over een belangrijke combinatie van "wijsheid en bescheidenheid''.

Uitbouwen
Omdat de crisis zijn termijn van 2,5 jaar overschaduwde, wil Van Rompuy in zijn tweede termijn tot eind 2014 zijn functie verder uitbouwen. Op zijn nieuwjaarsreceptie grapte hij over zijn toekomst als eerste president in de geschiedenis van de EU: "Het kan zijn dat ik dit werk voortzet, het kan ook zijn dat het de laatste keer is dat u deze briljante voorzitter aan het werk zult zien.''