"Vicepremier Reynders eerste om Leterme op te volgen"

Kan er voor het vertrek van ontslagnemend premier Yves Leterme geen nieuwe regering op de been gebracht worden, dan is het normaal eerste vicepremier Didier Reynders (MR) die de functie van regeringsleider opneemt. Maar de koning kan natuurlijk ook op zoek gaan naar een andere opvolger en die al dan niet formeel benoemen, verduidelijkten grondwetsspecialisten Johan Vande Lanotte (UGent) en Paul Van Orshoven (K.U.Leuven) vanochtend op de VRT-radio.

Het aangekondigde vertrek van premier Leterme naar de OESE dreigt een nieuw laagje surrealisme aan te brengen op de Wetstraat, die de jongste verkiezingen intussen al 458 dagen achter zich heeft liggen. Is er tegen dan immers geen nieuwe regering aangesteld, dan zal een nieuwe ontslagnemende premier gezocht moeten worden. "Op zich is dat geen groot probleem, maar afgelijnde regels zijn er niet", verduidelijkte Vande Lanotte, hoogleraar Grondwettelijk Recht aan de UGent. Verkeert de premier in de onmogelijkheid om zijn functie uit te oefenen, dan is het de eerste vicepremier die de taak op zich neemt.
 
Gaat het om een echt vertrek, dan zal de koning waarschijnlijk - na overleg - binnen de ontslagnemende ploeg op zoek gaan naar iemand om de taak op zich te nemen, vermoedt Vande Lanotte. De vorst kan op die manier ook de jongste stembusgang in rekening nemen, waarbij naast N-VA vooral de PS van formateur Elio Di Rupo als overwinnaar uit de bus kwam. Maar ook dan heeft de vorst nog wat bewegingsvrijheid. "Theoretisch, maar ook hilarisch natuurlijk kan de koning een nieuwe premier aanduiden en meteen diens ontslag aanvaarden met de vraag om de lopende zaken te behartigen", aldus Van Orshoven. Voordeel is dat er dan geen vertrouwensstemming nodig is in het parlement. Die stemming kan ook vermeden worden met wat informeler kunst- en vliegwerk. Zo kan de koning een andere minister uit de ontslagnemende ploeg vragen als primus inter pares de leiding op zich te nemen, dus zonder effectieve benoeming tot eerste minister.
 
"Puur theoretisch gezien betekent het vertrek van Leterme echter dat er een nieuwe premier met volheid van bevoegdheden moet worden aangesteld die met zijn ploeg het vertrouwen moet vragen van de Kamer", klonk het dan weer bij de Luikse grondwetsspecialist Christian Behrendt. Indien het ooit ook zo ver zou komen, dan is het in elk geval een nieuwe primeur voor ons land. "Maar als men nog lang voortdoet, dan gaan er nog nieuwigheden komen", voorspelt Van Orshoven nog. "Want vroeg of laat sterft die regering uit."

MR-vicepremier en minister van Financiën Didier Reynders is ervan overtuigd dat ontslagnemend premier Yves Leterme tot het einde zijn verantwoordelijkheid zal opnemen. Dat Leterme de regering verlaat voor een topfunctie binnen de OESO, was voor Reynders geen verrassing. Het was al enige tijd duidelijk dat hij internationale ambities had, aldus de vicepremier. Reynders wilde niet ingaan op vragen of hij premier wordt als Leterme eind dit jaar vertrekt en er nog nieuwe regering is. Dat is een vraag voor volgend jaar, aldus nog Didier Reynders. (belga/vsv/adv/tma)